طالبان وایي د ټاپي پروژې ۶۰سلنه چارې بشپړې شوې دي

مهر خبري اژانس د شنبې په ورځ (د غبرګولي ۲۳مه) راپور ورکړی، چې د خرمشهر بندر او سمندري چارو عمومي رییس ویلي افغانستان او پاکستان ته د ګډ ترانسپورټي سیستم له لارې د اوبلن ګاز (LPG) د صادراتو لومړنی پړاو په بریالیتوب سره ترسره شوی دی.

ګډ ترانسپورټي سیستم هغه ډول لېږد رالېږد دی، چې په‌کې د یوه واحد قرارداد له مخې له څو بېلابېلو ترانسپورټي وسایطو لکه بېړۍ، اورګاډي او لارۍ څخه په یوه وخت ګټه اخیستل کېږي.

له پاکستان سره د لارو تر تړل کېدو وروسته طالبانو هڅه کړې، چې له ایران نه واردات زیات کړي. د دواړو هېوادونو ترمنځ د سوداګریزو اړیکو اندازه شاوخوا څلور مېلیارد ډالره اټکل شوې.

تر ډېره له ایران نه پتروشیمي محصولات، اوبلن ګاز، تېل، خوراکي توکي، ودانیز توکي او مصرفي توکي صادرېږي.

یاد ریاست زیاته کړې، له دې دلې پر ۴زره او ۷۶۵ هکټاره ځمکه سپینه او پر ۱۶۹۰ هکټاره ځمکه توره زڼکۍ کرل شوې ده. په کندهار کې د طالبانو د کرنې، اوبو لګولو او مالدارۍ ریاست ویاند محمد حنیف حقمل ویلي، تمه ده سږ کال به له سپینې زڼکۍ څخه ۶زره او ۲۸۹ټنه او له تورې زڼکۍ څخه ۱۸۵۹ ټنه حاصل ترلاسه شي.

د هغه په وینا؛ که څه هم سږ کال د زڼکۍ په حاصلاتو کې د پام وړ زیاتوالی راغلی؛ خو د لارو د بندېدو له امله یې بیه راټیټه شوې ده. بلخوا د کندهار د سوداګرۍ او صنایعو خونې مرستیال عبدالباقي بینا ویلي، تېر کال شاوخوا ۵زره او ۱۲۳ټنه زڼکۍ بهرنیو هېوادونو او په ځانګړي ډول هند او پاکستان ته صادره شوې وه چې ارزښت یې شاوخوا ۲۸.۴ مېلیون ډالره و.

طالبان وایي، چې له پاکستان سره د لارو تړل پاتې کېدو له امله به سږ کال د زڼکۍ صادرات روسیې، قطر، متحده عربي اماراتو او د منځنۍ اسیا هېوادونو ته ولېږدوي.
خو له بل پلوه د کندهار د سپینې او تورې زڼکۍ کروندګر وايي، په دې وروستیو کې د زڼکۍ بازارونه په بې‌ساري ډول راولوېدلي او د دوی کلونه زحمت یې له سخت اقتصادي زیان سره مخ کړی. د دوی په خبره؛ د لارو تړل کېدو او د بدیلو سوداګریزو لارو نه موندلو له امله د زڼکۍ بیې تر نیمايي ډېرې راټیټې شوې دي.
د زڼکۍ سوداګر وایي، سپینه زڼکۍ چې پخوا یې یو کیلو له ۱۸۰۰ تر ۲زره او ۱۰۰ افغانیو پورې پلورل کېده؛ اوس یوازې د ۴۵۰ او ۵۰۰ افغانیو ترمنځ پلورل کېږي. دغه راز د تورې زڼکۍ بیه چې مخکې له ۲زره او ۲۰۰ تر ۲زره او ۵۰۰ افغانیو پورې رسېده، اوس ۱۶۵۰ او ۱۷۰۰ افغانیو ته راټیټه شوې ده.

د افغانستان د صنایعو او کانونو خونې د شنبې په ورځ (د غبرګولي ۲۳مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، د دغې خونې سرپرست محمد رفیع عظیمي په کابل کې د ایران سفارت سرپرست او مل پلاوي ته د صنعت او کانونو اونۍ په پنځم ملي او نړیوال نندارتون کې د ګډون بلنه ورکړه. د ایران سفیر علي رضا بېکدلي په ځواب کې وویل، چې د بېلابېلو برخو شاوخوا شلو ایراني شرکتونو په دغه نندارتون کې د ګډون لپاره لېوالتیا ښودلې ده.

علي رضا بېکدلي په دې لیدنه کې د افغانستان له خلکو او طالبانو سره د دوستانه اړیکو پر دوام ټینګار وکړ او ویې ویل، چې د ایران خصوصي سکټور په ځانګړي ډول د عصري ټکنالوژۍ په برخه کې د پام وړ پرمختګ کړی دی. هغه زیاته کړه، چې هېواد یې چمتو دی څو خپلې تجربې، تخصص او ټکنالوژي د افغانستان له خصوصي سکټور او پانګوالو سره شریک کړي او د دواړو لورو پانګوال کولای شي د یو بل له ظرفیتونو ګټه پورته کړي.

له دې سره هم‌مهاله نیوکې دي، چې طالبانو په پراخه کچه پرته له مسلکي او تخنیکي څېړنو د هېواد په بېلابېلو ولایتونو کې چینایي، روسي او ایراني شرکتونو ته کانونه په قراردادونو ورکړي دي. خلک نیوکې لري، چې له دغو قراردادونو څخه ډېره ګټه د لوړ پوړو طالبانو جیبونو ته ځي.

د افغانستان- ایران د سوداګرۍ ګډې خونې د پنجشنبې په ورځ (د غبرګولي ۲۱مه) ویلي، دغه پلاوی به له طالب چارواکو سره له کتنو سربېره د افغانستان- ایران د سوداګریز تواصل کنفرانس او بي‌ټو‌بي غونډو کې هم ګډون وکړي. دغه غونډې به د افغانسان- ایران د سوداګرۍ ګډې خونې له لوري په کابل کې جوړې شي.

په دې پلاوي کې د مشهد د سوداګرۍ خونې د غیر نفتي صادراتو د پراختیا کمېسیون رييس حسین محمدیان هم شامل دی.

د دغه سفر موخه د سوداګرۍ او ټرانزیتي اړیکو تقویت او پراختیا او همداراز د دواړو هېوادونو تر منځ د پانګونو د فرصتونو ارزونه په ګوته شوې ده.

د ایراني چارواکو په وینا، د ایران او افغانستان ترمنځ سوداګري له ۳،۲ میلیارده ډالرو زیاته شوې، خو له افغانستان څخه یې واردات یوازې د ۳۰ میلیونه ډالرو په ارزښت دي. د ایران د دوغارون بندر یوه چارواکي ویلي، چې د ایران او افغانستان مجموعي تجارت له اروپایي ټولنې سره د ایران له تجارته ډېر دی.

افغانستان ته د ایران کلني صادرات ۳،۲ میلیارده ډالر او واردات ۳۰ میلیونه ډالره دي | افغانستان انټرنشنل پښتو

د یادونې وړ ده، چې افغانستان له شاوخوا ۸ میاشتو راهسیې له پاکستان سره د سوداګرۍ له درولو وروسته ایران او منځنۍ اسیا هېوادونو ته مخه کړې ده.

د بامیان ولایت لپاره د طالبانو د رسنیو دفتر د پنجشنبې په ورځ (د غبرګولي ۲۱مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چینايي سوداګر ساو جین د دغه ولایت لپاره د طالبانو له والي ګل‌حیدر شفق سره د اوسپنې او مس د استخراج، پروسس او ورته د بازار موندنې په تړاو خبرې کړې دي.

ساو جین په دې کتنه کې ویلي: «له خپل مل پلاوي سره لېواله یم، چې په دغه ولایت کې د ټولنې د اقتصادي ظرفیتونو د تقویې او اقتصادي پراختیا لپاره د اوسپنې او مس د استخراج، د کاني محصولاتو د پروسس او ورته د بازار موندنې په برخو کې پانګونې وکړم او یوه صنعتي کارخونه هم جوړه کړم».

د دغه ولایت لپاره د طالبانو والي د دغه چینايي پانګوال له لېوالتیا هرکلی کړی او په دې برخه کې یې د هر ډول همکاریو ډاډ ورکړی او زیاته یې کړه: «په دغه ولایت کې د ملي او نړۍوالو سوداګرو او پانګوالو ځاني او مالي امنیت تامین دی او سیمه‌ييز حکومت له هر ډول اقتصادي طرحې چې د خلکو په ګټه وي ملاتړ کوي».
په خبرپاڼه کې په دې اړه، چې دغه پانګوال به څه وخت، چېرې او څومره پانګونه کوي، څه نه‌دي ویل شوي.