د طالبانو یو پلاوی د تاشکند د پانګونې په نړیوال فورم کې د ګډون لپاره ازبکستان ته لاړ

د ایران د خراسان رضوي والي غلامحسین مظفري ویلي چې د ایران د ملي اقتصاد په پیاوړتیا او د بندیزونو د اغېزو په کمولو کې د ختیزو پولو رول ډېر مهم دی.

د هغه په وینا، د ایران په تایباد ولسوالۍ کې د څو مهمو زیربنایي پروژو کارونه پیل شوي، چې د لمریزې برېښنا د تولید ۲۰ مېګاواټه پروژه، د سون توکو ښارګوټی، د ازادې سیمې د احاطې او زیربناوو پراختیااو په دوغارون سیمه کې د موټرو د پلاک کولو د سیستم برابرول پکې شامل دي.

نوموړي افغانستان د ایران د اقتصاد لپاره یو مهم او لوړ ظرفیت لرونکی بازار بللی.

هغه زیاته کړې چې دا اقدامات د پانګوالو اړتیاوو ته د ځواب ویلو لپاره کېږي او تمه ده چې دوغارون د اقتصادي ودې او سیمه‌ییزې پراختیا په مرکز بدل شي.

مظفري له افغانستان سره د سوداګرۍ په اړه وویل چې اوس مهال د دواړو هېوادونو ترمنځ له څلورو میلیارد ډالرو زیات تجارت د همدې پولې له لارې کېږي او د ایران اقتصادي پلاوی په کابل کې د خبرو اترو په حال کې دی، چې د څو کلونو په ترڅ کې دغه کچه تر لس میلیارده ډالرو لوړه شي.

هغه همدارنګه د ترانسپورټي دهلیزونو اهمیت ته په اشارې ویل چې د تودو اوبو بندرونو ته دافغانستان او منځنۍ اسیا هېوادونو د لاسرسي اصلي مسیر د ایران له لارې دی، نو ځکه دده په وینا، په خراسان رضوي، جنوبي خراسان او سیستان بلوچستان کې د رېل او سړک شبکو پراختیا د حکومت په لومړیتوبونو کې ده.

سرور دانش په خپل فیسبوکي پیغام کې لیکلي، چې «د پاکستان دغه منځګړیتوب اغېزناک، له لاسته راوړنو او د ډیپلوماټیکو اصولو او ادابو په پام کې نیولو شوی دی.

هغه زیاته کړې، چې په دې پروسه کې بشپړه بېطرفي، دواړو خواوو ته درناوی او د منازعې له دواړو لوریو سره د مناسبې فاصلې ساتل په پام کې نیول شوي وو.

د افغانستان دغه پخواني چارواکي د سولې د هوکړې د نهایي کېدو او د جګړې د پای ته رسېدو د بهیر د پیل له امله د پاکستان حکومت او د سیمې ټولو هېوادونو او ملتونو، په ځانګړې توګه د ایران خلکو ته مبارکي ویلې ده.

نوموړي هیله ښودلې چې دا هوکړه په سیمه کې د تلپاتې سولې او ثبات لامل شي.

دانش د افغانستان د سولې پخوانۍ پروسې ته په اشارې سره په خواشینۍ سره ویلي: «کاشکې د افغانستان د سولې په قضیه کې هم داسې مخلصانه، بېطرفه او دواړو لوریو ته د درناوي پر بنسټ منځګړیتوب شوی وای، څو نن موږ د جګړې او بې ثباتۍ د تکرار او دوام شاهدان نه وو.»

د نوموړي په وینا؛ دغه کس له هغه موټر سره یو ځای نیول شوی چې د نجونو پر یوې ډله یې برید کړی و. په کابل کې د طالبانو امنیې قوماندانۍ زیاته کړې، چې د قضیې په اړه لازم قانوني اجرات روان دي. طالبانو د نیول شوي کس د هویت په تړاو نور جزییات نه‌دي خپاره کړي.

د یادونې وړ ده، چې څو ورځې وړاندې درې نجونې د کابل ښار په شپږمه امنیتي حوزه کې د یوه لندکروزر ډوله موټر له‌خوا پر نجونو د برید له امله څو نجونې ټپیانې شوې او موټر چلوونکی له خپل موټر سره له پېښې ځایه تښتېدلی و.

دغه پېښه چې د څار په کمرو کې ثبت شوې وه ښیي، چې یو موټر په چټکۍ سره پر نجونو برید کوي او څو تنه پر ځمکه غورځي. وړاندې عیني شاهدانو ویلي و، چې موټر نمبر پلېټ نه لاره او ښیښې یې تورې وې.

تر دې وړاندې خالد ځدران ویلي و، د پېښې عامل تثبیت شوی او د نیولو هڅې یې روانې دي؛ خو نور جزییات یې نه‌و ورکړي.

د طالبانو یاد وزارت ویلي، چې په دغه ناسته کې به د ازبکستان، ترکمنستان، قزاقستان، قرغزستان، تاجکستان او اذربایجان هېوادونو د ولسمشرانو د دفترونو تر چتر لاندې د ستراتیژیکو مطالعاتو د مرکزونو مشران، څېړونکي او پالیسي جوړونکي ګډون وکړي.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت رسنیز دفتر د یادې ډلې تر واک لاندې ملي ټلویزیون ته ویلي، چې په دغه غونډه کې به ګډونوال د سیمه‌ییز اتصال، ثبات، سوداګرۍ، انرژۍ، ترانزیټ، پانګونې او اقتصادي همکاریو پر مهمو موضوعاتو د بحث ترڅنګ د افغانستان او منځنۍ اسیا ترمنځ د روانو همکاریو وضعیت وارزوي.

طالبانو له یادې ناستې د متقابل باور د پیاوړتیا تمه ښودلې او ټينګار یې کړی، چې د سیمې په کچه به د اقتصادي، سوداګریزو او ترانزیتي همکاریو لپاره نوي فرصتونه پرانیزي.

د تغذیې په اړه د اوچا په دغه راپور کې راغلي، چې د افغانستان د تغذیې وضعیت په ۲۰۲۶کال کې په چټکۍ سره د خرابېدو په حال کې دی او د ۲۰۲۵کال پرتله د هېواد د ۳۴ ولایتونو له ډلې په ۲۶ ولایتونو کې د سختې خوارځواکۍ کچه لوړه شوې ده.

د راپور له مخې؛ هلمند، دایکنډي، زابل، بغلان، روزګان، پکتیکا، نورستان، سرپل، غور، کندهار، فاریاب او لوګر هغه ولایتونه دي چې د سختې خوارځواکۍ له ناورین کچې سره مخ دي. راپور زیاتوي، چې په ځانګړي ډول د افغانستان په سوېلي سیمو کې د خوارځواکۍ وضعیت تر ټولو ډېر د اندېښنې وړ دی.

د راپور له مخې؛ د ماشومانو ناسمه تغذیه، د خوړو کمښت، د ناروغیو زیاتوالی، د پاکو اوبو او روغتیايي خدمتونو نشتوالی او د تغذیوي خدمتونو محدود لاسرسی د دغه وضعیت مهم لاملونه بلل شوي دي.

په راپور کې راغلي، نږدې ۴۰ سلنه هغه ماشومان چې عمرونه یې له شپږو میاشتو کم دي د سختې خوارځواکۍ او روغتیایي ستونزو له امله په روغتیايي مرکزونو کې بسترېږي. همداراز ویل کېږي، تر دوو کلونو کم عمره ماشومان تر ټولو ډېر اغېزمن شوي چې د سختې خوارځواکۍ ۸۳ سلنه او د منځنۍ کچې خوارځواکۍ ۷۷ سلنه پېښې جوړوي.

د راپور له مخې؛ د ماشومانو د خوړو ناامني هم زیاته شوې او د ۲۰۲۵کال د درېیمې ربعې له ۴۰ سلنې څخه د ۲۰۲۶کال په لومړۍ ربع کې ۴۷ سلنې ته رسېدلې ده. په راپور کې اټکل شوی، په ۲۰۲۶کال کې به ۳.۷ مېلیونه ماشومان له خوارځواکۍ سره مخ شي چې له دې ډلې ۹۴۲زره ماشومان پر سختې خوارځواکۍ، ۷۰۷زره او ۴۰۰ ماشومان د منځنۍ کچې خوارځواکۍ له لوړ ګواښ او شاوخوا دوه مېلیونه ماشومان د منځنۍ کچې خوارځواکۍ په لومړنیو پړاوونو اخته وي.
راپور زیاتوي، سربېره پر دې نږدې ۱.۲ مېلیونه مېندواره او شېدې ورکوونکې ښځې هم د خوارځواکۍ له اغېزو سره مخامخېدای شي. دا په داسې حال کې ده، چې د طالبانو له واکمنۍ راهیسې ملګرو ملتونو په افغانستان کې د بې‌وزلۍ او په خوارځواکۍ د اخته کېدو د زیاتېدونکو ګواښونو خبر ورکړی.