نصیر احمد فایق: په افغانستان کې د بشري حقونو وضعیت ورځ تر بلې ترینګلی کیږي

د نوموړي په وینا، دا ترهګرې ډلې د هغو له پولې پورې بریدونو مسوولې دي چې د پاکستان ملکیان، نظامي ځواکونه، عامه ځایونه او زېربناوې یې په نښه کړې دي.

د پاکستان استازي ټینګار وکړ چې په افغانستان کې باید داسې شرایط رامنځته شي چې دا هېواد نړیوالې ټولنې ته راستون شي او کډوال هم وکولای شي افغانستان ته ستانه شي.

هغه همدارنګه وویل چې یوناما باید د هغو هڅو ملاتړ وکړي چې په افغانستان او سیمه کې د سپکو غیرقانوني وسلو له سوداګرۍ سره مبارزه کوي.

د هغه په وینا، یوناما باید په دې برخه کې په بې‌پرې توګه راپور ورکړي.

د پاکستان استازي دغه راز د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د سرمنشي د ځانګړي استازي په ټاکلو کې پر ځنډ اندېښنه وښوده.

د ډنمارک استازې وویل، چې امنیت شورا د یوناما له هڅو ملاتړ کوي څو په ټولنیزو او سیاسي برخو کې د ښځو د معنادار او بشپړ ګډون ډاډ ترلاسه شي.

هغې د ښځو، نجونو، خبریالانو او مدني فعالانو پر وړاندې د روانو ځورونو او د بشري حقونو د سرغړونو په اړه اندېښنه څرګنده کړه او ویې ویل چې له بده مرغه دا اندېښنې په ځانګړي ډول د پرېکړه لیک په متن کې نه دي ذکر شوې.

د ډنمارک استازې ټینګار وکړ چې له سیاسي بهیر پرته د افغانستان د راتلونکي لپاره بل بدیل نشته او طالبان هغه وخت په نړیواله ټولنه کې منل کېدای شي چې د ښځو او نجونو حقونه تر پښو لاندې نه شي.

د روسیې استازې وویل، مسکو د چین د هڅو هرکلی کوي چې په امنیت شورا کې د افغانستان د دوسیې مسوولیت لري او د یوناما د ماموریت تمدید ته یې مثبته رایه ورکړې ده.

هغې وویل، د یوناما اوسني فعالیتونه نه دي بدل شوي .

د روسیې استازې زیاته کړه، د یوې موافقې د ترلاسه کولو لپاره دغه هېواد د امریکایي پلاوي له وړاندیزونو سره موافقه کړې ده. د هغې په وینا، په دغو وړاندیزونو کې د ملګرو ملتونو له سرمنشي غوښتل شوي چې د یوناما پر فعالیتونو بیاکتنه وکړي.

هغې ټینګار وکړ چې دا ارزونه باید بې‌طرفه وي، په ځانګړې توګه د ظرفیت جوړونې، ټولنیزو مرستو، بشري مرستو او پراختیا په برخو کې.

د روسیې استازې وویل، مسکو نه غواړي چې له دې موضوع څخه د یوې مغرضانه وسیلې په توګه کار واخیستل شي، ځکه دا کار د یوناما ماموریت له خطر سره مخامخ کوي.

هغې زیاته کړه، د تاسف ځای دی هغه هېواد چې له طالبانو سره یې هوکړه وکړه او د تېر حکومت ملاتړ یې پرېښود، اوس داسې دریځ غوره کوي.

د روسیې استازې وویل، له طالبانو سره د یوناما تعامل باید په ټولو مسالو کې په ځانګړې توګه د زیانمنو شویو کسانو لپاره د مرستو د همغږۍ په برخه کې دوام ولري .

هغې وویل، روسیه باور لري چې له واقع‌بینانه چلند پرته د افغانستان د مسلې حل ممکن نه دی.

د روسیې د استازې په وینا، له طالبانو سره صبورانه خبرو ته اړتیا ده او د دې لپاره هیڅ بدیل نشته.

د چین استازي وویل چې یوناما باید له طالبانو او اړوندو خواوو سره خپلو اړیکو ته دوام ورکړي او د بشري حقونو، زده کړو، کار، عدالت او د افغانانو ملاتړ وکړي.

هغه له طالبانو وغوښتل چې د افغانستان د خلکو روا غوښتنې، په ځانګړي ډول د ښځو د حقونو په برخه کې واوري او له ځانه یو پرانیستی او ټولګډونه انځور وړاندې کړي.

د چین استازي وویل چې یوناما باید د افغانستان او نړۍ ترمنځ د اړیکو د اسانتیا لپاره یو پُل وي څو افغانستان د ټولګډونه حکومتولۍ په لور لاړ شي.

هغه همدارنګه د دوحې له بهیر څخه ملاتړ وکړ او ویې ویل چې دا پرېکړه لیک پر ترهګرۍ ضد مبارزې هم ټینګار کوي.

د چین د استازي په وینا، دا پرېکړه لیک د یوناما ملاتړ کوي او د دې بنسټ د ماموریت د بیاکتنې او څارنې غوښتونکی دی. هغه وویل چې د راتلونکي کال په مارچ کې به د یوناما د ماموریت په اړه یو راپور چمتو شي.

د طالبانو د ارشاد، حج او اوقافو وزارت نن دوشنبه، د غبرګولي پر ۲۵مه ویلي، چې په دې غونډه کې د طالبانو وزیر د افغانستان د نفوس د زیاتوالي موضوع یاده کړه او ویې ویل چې د نړیوالو ادارو د وروستیو راپورونو له مخې د افغانستان نفوس ۴۳.۸ میلیونو ته رسېدلی دی.

هغه زیاته کړه چې په هېواد کې هر کال تر ۱۰۰ زرو ډېر کسان د حج د فریضې د ادا کولو لپاره نوم‌لیکنه کوي، ځکه نو سعودي عربستان باید د افغان حاجیانو ونډه زیاته کړي.

یاد وزارت ویلي، چې د سعودي وزیر الربیعة په دې لیدنه کې ډاډ ورکړی چې هېواد یې د افغان حاجیانو خدمت ته ژمن دی او د دواړو هېوادونو ترمنځ به د اداري او تخنیکي تجربو د شریکولو او د ګډو روزنیزو پروګرامونو په برخه کې همکاري لا پیاوړې شي.