د طالبانو د کانونو وزارت: ازبکستان د افغانستان د سرو زرو او مسو په کانونو کې پانګونه کوي

عبدالباري جهاني اندېښنه ښودلې چې د طالبانو د ناسمو سیاستونو له امله به ټول پښتانه د کندهار دښمنان شي او که په هېواد کې د مقاومت اور بل شو، نو طالبان به بېرته پاکستان ته لاړ شي او هېواد به د داسې اور په لمبو کې پرېږدي چې کرارول به یې دده په وینا، د هېچا په وس کې نه وي.

د اطلاعاتو او کلتور پخواني وزیر عبدالباري جهاني د طالبانو مشرانو ته په یوه پرانیستي لیک کې چې په خپلو ټولنیزو اکاونټونو یې خپور کړی دی، ویلي، چې د ولس د غوښتنو پر وړاندې له زوره کار اخیستل به هېواد یو ځل بیا د کورنۍ جګړې د لمبو لور ته بوځي.

جهاني په دغه لیک کې، چې د طالبانو مشرانو ته د ده په وینا، پنځم او ښايي وروستی پرانیستی لیک وي، ویلي چې د دغه نظام جابرانه پالیسۍ د هېواد د ۴۴ میلیونه نفوس ۹۵ سلنه خلک ناراضه کړي دي.

عبدالباري جهاني په خپل لیک کې په هرات کې د ښځو او نجونو د اعتراضونو پر وړاندې د طالبانو د وسله‌وال چلند او پر هغوی د ډزو کولو یادونه کړې او دا کار یې د ټولو بشري، اسلامي او افغاني اصولو خلاف عمل بللی دی.

نوموړي زیاته کړې چې په هېواد کې له پنځو کلونو راهیسې د نجونو پر مخ د ښوونځیو دروازې تړل شوې او د امر بالمعروف محتسبان په عامو بازارونو کې له ښځو سره تاوتریخوالی کوي او په زور یې موټرو ته پورته کوي چې دا د بې‌غیرتۍ یو داسې عمل دی چې له هېڅ حکومت څخه یې تمه نه کېده.

د اطلاعاتو او کلتور دغه پخواني وزیر همداراز د مذهبي او قومي اقلیتونو پر وړاندې د طالبانو پر چلند نیوکه کړې او ویلي یې دي چې شیعه، تاجک، ازبک او ترکمن اقلیتونه په بشپړ ډول له قدرت څخه محروم شوي دي.

د هغه په وینا، د طالبانو د فشارونو له امله د هېواد شیعه خطیبان پر منبرونو د دغه حکومت پر ضد ویناوې کوي او دا د دوی د مقاومت لومړی پړاو دی چې که دوام ومومي، ښايي د مذهبي جذبې له امله په عملي اقداماتو بدل شي.

جهاني په داسې حال کې له واکه د لږه کیو د محرومیت له امله پر طالبانو نیوکې کړې، چې د شنونکو په باور، دې ډلې په خپلو ادارو کې ملایانو او طالبانو ته ونډه ور کړې او د هیڅ قوم او ټولنیز-سیاسي پاړکي حقونو او مشارکت ته په غاړه اېښودو قایل نه دي.

د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزارت ویلي، نوموړی به د تاشکند نړیوال فورم (TIIF-2026) کې د ګډون ترڅنګ د فورم په څنډه کې د بېلابېلو هېوادونو له چارواکو، پانګوالو او سوداګرو سره د اقتصادي همکاریو، پانګونې او سوداګریزو اړیکو د پراختیا په تړاو لیدنې او خبرې اترې وکړي.

د وزارت په وینا، ټاکل شوې ده په دغه فورم کې د افغانستان د سوداګرۍ خونې استازي او یو شمېر سوداګر هم ګډون وکړي.

د تاشکند د پانګونې نړیوال فورم (TIIF) د ازبکستان حکومت له لوري هر کال جوړېږي او موخه یې د پانګوالو، سوداګرو او دولتي چارواکو ترمنځ د اقتصادي همکاریو پراخول دي.

طالبانو په وروستیو کلونو کې هڅه کړې چې د سیمې، په ځانګړې توګه د منځنۍ اسیا له هېوادونو سره اقتصادي او سوداګریزې اړیکې پیاوړې کړي.

د ایران د خراسان رضوي والي غلامحسین مظفري ویلي چې د ایران د ملي اقتصاد په پیاوړتیا او د بندیزونو د اغېزو په کمولو کې د ختیزو پولو رول ډېر مهم دی.

د هغه په وینا، د ایران په تایباد ولسوالۍ کې د څو مهمو زیربنایي پروژو کارونه پیل شوي، چې د لمریزې برېښنا د تولید ۲۰ مېګاواټه پروژه، د سون توکو ښارګوټی، د ازادې سیمې د احاطې او زیربناوو پراختیااو په دوغارون سیمه کې د موټرو د پلاک کولو د سیستم برابرول پکې شامل دي.

نوموړي افغانستان د ایران د اقتصاد لپاره یو مهم او لوړ ظرفیت لرونکی بازار بللی.

هغه زیاته کړې چې دا اقدامات د پانګوالو اړتیاوو ته د ځواب ویلو لپاره کېږي او تمه ده چې دوغارون د اقتصادي ودې او سیمه‌ییزې پراختیا په مرکز بدل شي.

مظفري له افغانستان سره د سوداګرۍ په اړه وویل چې اوس مهال د دواړو هېوادونو ترمنځ له څلورو میلیارد ډالرو زیات تجارت د همدې پولې له لارې کېږي او د ایران اقتصادي پلاوی په کابل کې د خبرو اترو په حال کې دی، چې د څو کلونو په ترڅ کې دغه کچه تر لس میلیارده ډالرو لوړه شي.

هغه همدارنګه د ترانسپورټي دهلیزونو اهمیت ته په اشارې ویل چې د تودو اوبو بندرونو ته دافغانستان او منځنۍ اسیا هېوادونو د لاسرسي اصلي مسیر د ایران له لارې دی، نو ځکه دده په وینا، په خراسان رضوي، جنوبي خراسان او سیستان بلوچستان کې د رېل او سړک شبکو پراختیا د حکومت په لومړیتوبونو کې ده.

سرور دانش په خپل فیسبوکي پیغام کې لیکلي، چې «د پاکستان دغه منځګړیتوب اغېزناک، له لاسته راوړنو او د ډیپلوماټیکو اصولو او ادابو په پام کې نیولو شوی دی.

هغه زیاته کړې، چې په دې پروسه کې بشپړه بېطرفي، دواړو خواوو ته درناوی او د منازعې له دواړو لوریو سره د مناسبې فاصلې ساتل په پام کې نیول شوي وو.

د افغانستان دغه پخواني چارواکي د سولې د هوکړې د نهایي کېدو او د جګړې د پای ته رسېدو د بهیر د پیل له امله د پاکستان حکومت او د سیمې ټولو هېوادونو او ملتونو، په ځانګړې توګه د ایران خلکو ته مبارکي ویلې ده.

نوموړي هیله ښودلې چې دا هوکړه په سیمه کې د تلپاتې سولې او ثبات لامل شي.

دانش د افغانستان د سولې پخوانۍ پروسې ته په اشارې سره په خواشینۍ سره ویلي: «کاشکې د افغانستان د سولې په قضیه کې هم داسې مخلصانه، بېطرفه او دواړو لوریو ته د درناوي پر بنسټ منځګړیتوب شوی وای، څو نن موږ د جګړې او بې ثباتۍ د تکرار او دوام شاهدان نه وو.»

د نوموړي په وینا؛ دغه کس له هغه موټر سره یو ځای نیول شوی چې د نجونو پر یوې ډله یې برید کړی و. په کابل کې د طالبانو امنیې قوماندانۍ زیاته کړې، چې د قضیې په اړه لازم قانوني اجرات روان دي. طالبانو د نیول شوي کس د هویت په تړاو نور جزییات نه‌دي خپاره کړي.

د یادونې وړ ده، چې څو ورځې وړاندې درې نجونې د کابل ښار په شپږمه امنیتي حوزه کې د یوه لندکروزر ډوله موټر له‌خوا پر نجونو د برید له امله څو نجونې ټپیانې شوې او موټر چلوونکی له خپل موټر سره له پېښې ځایه تښتېدلی و.

دغه پېښه چې د څار په کمرو کې ثبت شوې وه ښیي، چې یو موټر په چټکۍ سره پر نجونو برید کوي او څو تنه پر ځمکه غورځي. وړاندې عیني شاهدانو ویلي و، چې موټر نمبر پلېټ نه لاره او ښیښې یې تورې وې.

تر دې وړاندې خالد ځدران ویلي و، د پېښې عامل تثبیت شوی او د نیولو هڅې یې روانې دي؛ خو نور جزییات یې نه‌و ورکړي.