پکتیا کې دولتي کارکوونکی: طالبانو دولتي کارکونکو ته ویلي چې ځیرک موبایلونه ونه کاروي

هغه وایي: «زه شپږ کلنه وم چې مور مې د جګړې پرمهال د راکټ لګېدو له امله ووژل شوه. هغه جګړې چې د جهاد تر نوم لاندې په افغانستان کې وشوې، زه یې د مور له سیوري بې‌برخې کړم او زما ژوند یې د تل لپاره بدل کړ».

د هغې په وینا؛ جګړې تل د افغانانو لپاره د درد، ویجاړۍ او قربانۍ لامل شوې دي. هغه زیاتوي: «هیڅ افغان له جګړو راضي نه‌دی. هر څوک چې د دغه جګړو قرباني شوی، هېڅکله به د جګړې عاملین ونه بښي».

دغه ښځه وايي، افغانان له لسیزو جګړو څخه یوازې تریخ او دردناک یادونه لري او ډېر کم کسان به وي چې له هغه دورې څخه ښه خاطره ولري. هغې د طالبانو له‌خوا د جهادي اثارو د ساتنې لياره د موزیم جوړولو په اړه وویل: «هیڅ افغان د جګړو له دورې ښه خاطره نه‌لري. موزیم باید د هغو شیانو لپاره جوړ شي، چې غواړو د ارزښت له مخې یې یاد تل پاتی وي؛ د علم، فرهنګ، هنر او پرمختګ لپاره نه د جګړې او ویجاړۍ لپاره».

نوموړې د افغانستان د جګړو دوره د هېواد «توره دوره» بللې او ټینګار یې کړی، چې د جګړې د ستاینې پرځای باید د قربانیانو یاد تازه وساتل شي او د داسې پېښو د تکرار مخه ونیول شي. د هغې په وینا: «موږ د سولې یادګار ته اړتیا لرو، نه د جګړو».

دا په داسې حال کې ده، چې د طالبانو عدلیې وزارت د «جهادي اثارو د ساتنې قانون» د یادې ډلې د مشر ملا هبت‌الله اخوندزاده له توشیح وروسته نافذ او خپور کړ. بلخوا په خوست کې د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور ریاست ویلي، چې د دغه ولایت د عمومي موزیم او د جهادي اثارو د ساتنې موزیم لپاره د خوست په «بېرغ تپه» سیمه کې ۱۵ جریبه ځمکه تثبیت کړې ده.

هغه افغانستان انټرنشنل ته په خپل رالیږلي پیغام کې ویلي چې د هند د ویزې لپاره یې غوښتنه کړې وه، خو ورته ویل شوي چې باید له طبي شورا رسمي مکتوب وړاندې کړي، خو مکتوب یې نه دی ترلاسه کړی.

نوموړی همدارنګه زیاتوي چې د پاکستان ویزه که څه هم تر ۲۰۰۰ ډالرو پورې تمامېږي، خو دی نه دی توانیدلی چې ترلاسه یې کړي، ځکه د ده په وینا، دغه هېوادونه افغان پاسپورټ لرونکو ته ویزې نه ورکوي.

یاد ځوان وایي، چې د ویرې او ناتوانۍ له امله کورته نه شي تلای، ځکه په وینا یې د ناروغ پلار وضعیت او خپله بي وسي یې ځوروي.

نوموړې ویلي، د لور یې لوی ارمان و چې زده‌کړې بشپړې کړي او خپلې ټولنې ته د خدمت جوګه شي؛ خو د طالبانو له بیا واکمنېدو سره یې ټولې هیلې مړاوې شوې او خوبونه یې له‌منځه ولاړل.

هغې زیاته کړې، چې لور یې د زرګونه نورو افغان نجونو په څېر ورځ تر بلې نهیلې کېږي او دغه وضعیت ورته د زغملو نه‌دی. د دغه مور په وینا؛ د همدې اندېښنو له امله د شپې ارام خوب نه‌شي کولی او تل په دې فکر کې وي، چې څنګه خپله لور له دې تیارو او نهیلۍ وژغوري.

هغې ویلي: «موږ یوازې یو عادي ژوند، امنیت، زده‌کړې او د راتلونکي لپاره فرصت غواړو». نوموړې هیله څرګنده کړې، چې پیغام یې نړۍ ته ورسېږي او نړۍوال پوه شي چې د زده‌کړو له حقه د بې‌برخه شویو نجونو د شمېرو ترشا داسې له درده ډکې مېندې هم شته چې هره ورځ د خپلو لوڼو د ناروښانه برخلیک له امله اوښکې تویوي.

دا په داسې حال کې ده، چې طالبانو له بیا واکمنېدو راهیسې له شپږم ټولګي پورته د نجونو پر زده‌کړو بندیز لګولی او نږدې پنځه کاله کېږي چې افغان نجونې له منځنیو او لوړو زده‌کړو بې‌برخې دي.

شېرعلي ظريفي په خپله‌فېسبوک‌پاڼه ليکلي، د پيسو د پور د ترلاسه کولو په لړ کې یې دوه نيم کاله وړاندې د مدافع وکيل له لارې د کابل د بګراميو محکمې ته عريضه وکړه او څه وخت مخکې یې بيا له محکمې د عريضې په اړه پوښتنه وکړه، نو ورته وویل شول: «ستا د دوسېې نوبت ۲۵۰م دی، تر اوسه پنځوس دوسېې اجرا شوي، ۲۰۰ لا پاتې دي، یا انتظار وباسه او یا سترې محکمې ته عارض شه چې نوبت دې رامخکې کړي».

هغه زیاتوي: «سترې محکمې ته مې عریضه وکړه چې دا څه حال دی؟ په څلورو کلونو کې پنځوس دوسېې؟ زه به شپاړس کاله نور انتظار باسم چې په ابتدایه محکمې کې نوبت راورسیږي، بیا مرافعه او تمیز، مطلب دا چې عدالت تعطیل دی، د خلکو غم وخورئ».

د هغه په وینا، له ډېر انتظار وروسته د طالبانو سترې محکمې یوازې دومره ورته ولیکل: «تاسو خپل نوبت ته منتظر اوسئ».

100%

هغه څرګنده کړې: «زما د تجربې مطابق: چې په یوه اداره کې چارواکو ته د کار د اجرا لپاره ودریدې، که کار ېې درته وکړ، احسان به ېې ګڼې او که خنډونه ېې درته جوړ کړل، وېې شړلې او وېې رټلې، عدالت به ېې ګڼې، نظام ته به اسلامي وایې او په هر حال به شکر باسې».
د یادونې وړ ده، چې دا یوازې د یوه کابل مېشتي روایت دی، افغانستان انټرنشنل- پښتو یې په خپلواکه توګه نه‌تاییدوي.

نوموړي ویلي، په عراق کې یو شمېر افغان کارګر له سختو کاري شرایطو سره مخ دي او کله چې کار کوي، د څلورو یا پنځو میاشتو معاشونه نه ورکول کېږي.

د هغه په وینا، که افغانان د عراقي پولیسو له لوري ونیول شي، تر شپږو میاشتو پورې یې کورنۍ او خپلوان د هغوی له برخلیک څخه بې‌خبره پاتې کېږي.

هغه ادعا کړې چې د نیول شویو افغانانو د خوشې کولو په بدل کې له هغوی څخه اته سوه تر نهه سوه امریکايي ډالر غوښتل کېږي.

دغه عراق میشتي افغان زیاته کړې چې پاکستانیان په شاوخوا شلو ورځو او بنګالیان په لسو ورځو کې خپلو هېوادونو ته ډیپورټ کېږي، خو افغانان تر شپږو میاشتو پورې په توقیف کې ساتل کیږي او وروسته ترې پېسې غوښتل کیږي او بیا بېرته افغانستان ته استول کېږي.

نوموړي د طالبانو له حکومت څخه غوښتي چې په عراق کې د افغان مساپرو ستونزو ته جدي پاملرنه وکړي او د هغوی د حقونو د خوندیتوب لپاره له عراقي چارواکو سره دا موضوع تعقیب کړي.

تر دې مخکې هم، د عراق په زندانونو کې د یو شمېر افغان بندیانو کورنۍ ویلي و، عراقي پولیس د بندیانو د خوشې کولو په بدل کې ۴۰۰ تر ۶۰۰ ډالر غواړي. دوی د طالبانو پر بهرنیو چارو وزارت نیوکې کوي چې ددغو بندیانو د ستونزو په حل کې یې تر دې دمه همکاري نه ده کړې.

د ننګرهار یوه ځوان افغانستان انټرنشنل ته په خپل غږیز پیغام کې ویلي و، چې ورور یې یو ځل له زندان څخه ورسره اړیکه نیولې او ورته یې ویلي چې د خوشې کېدو لپاره ترې ۶۰۰ ډالر غوښتل شوي دي.

د هغه په وینا، له پیغام سره یو بانکي حساب هم ورلېږل شوی او ورته ویل شوي چې که پیسې انتقال کړي، ورور به یې افغانستان ته ډیپورټ شي.

دغه شکایتونه داسې مهال مطرح کېږي چې تر دې وړاندې هم په عراق کې مېشتو یو شمېر افغان مساپرو افغانستان انټرنشنل پښتو ته ویلي وو چې په وروستیو میاشتو کې ګڼ شمېر افغان ځوانان د کار موندنې لپاره عراق ته تللي، خو د قانوني اسنادو د نشتوالي له امله نیول شوي او زندانونو ته لېږدول شوي دي.

یو شمېر افغان بندیان او د هغوی خپلوان ادعا کوي چې زرګونه افغان کډوال په عراق کې د غیرقانوني استوګنې په تور نیول شوي او اوس مهال په بېلابېلو زندانونو کې ساتل کېږي.

د دوی په وینا، د زندانونو وضعیت د اندېښنې وړ دی او بندیان د خوراکي توکو، روغتیايي خدماتو او نورو لومړنیو اسانتیاوو له کمښت سره مخ دي. هغوی همدارنګه ادعا کوي چې له ځینو افغان بندیانو سره د نړیوالو انساني معیارونو خلاف چلند کېږي.

د یادونې وړ ده چې دا یوازې په عراق کې د یوه افغان مساپر روایت دی، افغانستان انټرنشنل- پښتو یې په خپلواکه توګه نه تاییدوي.