سرچینې: طالبانو د هرات د وژل شوي ۱۶ کلن ځوان د مړینې د روایت بدلولو هڅه کړې

جمایمه اپریدۍ افغانستان انټرنشنل – پښتو ته ویلي، په هرات کې د طالبانو له لوري د ښځو نیول، ځورول او ټپي کول ښيي چې ښځې یوازې د خپلو بنسټیزو حقونو د غوښتنې له امله له فشار او تاوتریخوالي سره مخ دي.

هغې ویلي: «افغانستان په نړۍ کې یوازینی هېواد دی چې ښځې پکې له زده‌کړو، کار کولو او له کوره د وتلو له جدي محدودیتونو سره مخ دي، او طالبان نږدې هره ورځ پر ښځو نوي بندیزونه لګوي.»

د بشري حقونو دغې فعالې نیوکه کړې چې نړیوال هېوادونه د طالبانو د کړنو پر وړاندې چوپ پاتې دي او له پنځو کلونو راهیسې افغان ښځو ته د هغوی اساسي حقونه نه دي ورکړل شوي.

نوموړې ویلي، یو شمېر هېوادونه له طالبانو سره خبرې او تعامل کوي، خو د ښځو د حقونو د وضعیت په اړه له دې ډلې جدي پوښتنې نه کوي.

جمایمه اپریدۍ د اروپا له خوا طالبانو ته د بلنې او د کډوالۍ په اړه د خبرو اترو یادونه کړې او ویلي یې دي چې هغه هېوادونه چې له طالبانو سره اړیکې نیسي، باید د ښځو د حقونو موضوع هم د خپلو خبرو مهمه برخه وګرځوي.

هغې له ښځو او د بشري حقونو له ملاتړو بنسټونو غوښتي چې پر نړیوالو ادارو فشار زیات کړي، څو د افغانستان د ښځو پر وړاندې د روانو محدودیتونو او سرغړونو د درولو لپاره عملي اقدامات وکړي.

لکڼوال د سې‌شنبې په ورځ د واشنګټن فدرالي محکمې ته حاضر شو او له نویو تورونو سره مخ شو. که پر نوموړي دا تورونه ثابت شي، نو د اعدام د سزا مستحق کېدای شي.

هغه د ځان پر ضد ټول لګول شوي تورونه رد کړي او په محکمه کې یې ځان بې‌ګناه بللی دی.

نیویارک پوسټ ورځپاڼې راپور ورکړی چې نوموړی د زندان په نارنجي جامو کې، په داسې حال کې چې پر ویلچر ناست و، محکمې ته حاضر شو. د دغې رسنۍ د راپور له مخې، هغه د محکمې د غونډې پر مهال څو ځله په چټکۍ سترګې رپولې، له ځان سره یې ورو ورو خبرې کولې او کله ناکله به یې په وارخطا حالت کې شاوخوا ته کتل.

څارنوالان وايي چې لکڼوال د ۲۰۲۵ کال د نومبر په ۲۶مه نېټه د لوېدیځې ویرجینیا ایالت د ملي ګارډ ۲۰ کلنه سرتېرې سارا بکسټروم ووژله او د امریکا د هوايي ځواک او د لوېدیځې ویرجینیا د ملي ګارد غړی اندرو وولف یې سخت ټپي کړ.

د نوې دعوې له مخې، نوموړی له ۱۷ تورونو سره مخ دی چې په کې د ملي ګارد د یوه غړي قصدي او له مخکې پلان شوې وسله‌واله وژنه، د درېیو نورو کسانو د وژلو هڅه، د وژنې په نیت برید، د جرم د ترسره کولو لپاره له یوه ایالت څخه بل ایالت ته د وسلې لېږد او د تاوتریخوالي جرم پر مهال د اوروژونکې وسلې کارول شامل دي.

لکڼوال چې د افغانستان پخوانی کومانډو بلل کېږي، که د وژنې په تور محکوم شي، د اعدام له سزا سره مخ کېدای شي.

د امریکايي چارواکو په وینا، نوموړی له برید وروسته د ملي ګارد د دوو نورو غړو له خوا، چې په سیمه کې موجود وو، ودرول شو. دغو دوو سرتېرو پر هغه ډزې وکړې او د چاقو ګوزارونه یې هم پرې وکړل، چې له امله یې برید پای ته ورسېد.

څارنوالان همداراز ادعا کوي چې لکنوال د ۳۵۷ مګنوم ډوله غلا شوې تومانچې په لرلو سره له واشنګټن ایالت، چې د هغه د استوګنې ځای و، تر واشنګټن ډي‌سي پورې سفر کړی و څو دغه برید ترسره کړي.

پر نوموړي مخکې هم د وژنې، برید او وسلو پورې اړوند جرمونو تورونه لګېدلي وو، خو په هغو تورونو کې د اعدام سزا نه وه شامله. څارنوالانو ویلي وو چې هڅه کوي داسې نور تورونه هم ور زیات کړي چې د اعدام د غوښتنې قانوني زمینه برابره کړي.

اندرو وولف، چې په دغه برید کې سخت ټپي شوی و، وروسته روغ شو او د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ د کانګرس کلنۍ وینا ته هم ورغلی و.

سارا بکسټروم د پېښې په ورځ په خپله خوښه د هغو همکارانو پر ځای دنده ترسره کوله چې ماشومان یې لرل، څو هغوی وکولای شي رخصتي له خپلو کورنیو سره تېره کړي. نوموړې د برید له پېښې یوه ورځ وروسته، د شکرانې ورځې سره هم‌مهاله، خپل ژوند له لاسه ورکړ.

خواجه اصف د سه شنبې په ورځ په ملي پارلمان کې خپله وينا کې ادعا تکرار کړه، که په خيبرپښتونخوا يا په بلوچستان ايالتونو کې ترهګري کيږي نو دا د افغانستان له خاروې څخه کيږي.

هغه وويل، دا شکايت کيږي چې پاکستان د طالبانو سره خبرې نه کوي، «خو دوه ځله زه په خپله تللی يم، لوړ پوړي چارواکي راسره تللي دي د ای اېس ای مشر راسره و، هغو (طالبانو) هره خبره منله خو پر دې یې ټينګار کولو چې په ليکلې بڼه څه نه شو درکولی».

همداراز هغه وويل، «(طالبانو) زموږ څخه لس میلیارده پاکستانۍ کلدارې وغوښتې موږ یې ورکولو ته چمتو و خو ضمانت مو ترې غوښتو چې که دا خلک (وسله وال) چرته د افغانستان په لرې پرتو سیمو کې مېشته کول کيږي».

د پاکستان د دفاع وزیر وويل، «په ترکيه او قطر کې مو هم د طالبانو سره وليدل د طالبانو د دفاع وزیر د ملاعمر زوی (ملا يعقوب) یې مشري کوله خو هغې خبرو هم نتيجه ورنکړه، موږ ضمانت غوښتو چې د افغانستان خاوره به د پاکستان پرضد نه کاريږي».

خواجه اصف وويل، د ۲۰۲۲م کال راهيسې د ترهګرۍ پر ضد جګړه کې د پاکستان ۴۳۱۷ کسان وژل شوي چې پکې امنيتي سرتيري او ملکي وګړي شامل دي او «دا وژنې د هغو خلکو په لاس شوي چې ۴۵ کاله زموږ مېلمانه وو».

خو ورسره د پاکستان د دفاع وزیر دا هم ومنله چې «په دې کار زموږ د ۸۰مې د ليسزې او وروسته پاليسيانو لاس هم دی چې د امریکا لپاره په نيابتي جګړه کې ورګډ شو، هغوی لاړل په خپله مخه او دلته یې د وسلو ترڅنګ هر څه پرېښودل».

هغه د پارلمان غړو ته په خطاب سره وويل، «که څوک زما همکاران ضمانت ترلاسه کولی شي جرګه دې جوړه کړي لاړ دې شي (افغانستان ته) موږ چمتو يو خو بې له کومې نتيجې به نه راځي او که نتيجه یې راوړه هم، ضمانت به یې هم له ځانه سره راوړي».

پاکستان تور لګوي چې له هغه وخت راهیسې چې په افغانستان کې طالبان واک ته رسېدلي دي، په پاکستان کې ترهګري او ناامني زياته شوې او د افغانستان خاوره د پاکستان پر ضد د ترهګرۍ لپاره کاريږي.

خو طالبانو تل د پاکستان دغه تورونه او ادعاوې رد کړي او ويلي یې دي امنيت د پاکستان خپله کورنۍ ستونزه ده او په دغه هېواد کې د داعش خراسان څانګې د شتون په اړه د خپلو اندېښنو یادونه کوي.

پاکستان د تېرې د يوې مودې راهيسې په افغانستان کې د وسله والو پر ضد د بمباريو او د هغو د وژلو ادعاوې هم کوي، خو طالبان یې دغه کړنې غندي او وايي د پاکستان په بمباريو کې اکثر له ملکي وګړي په نخښه کيږي.

لینډسي د سې‌شنبې په ورځ (۲۶ غبرګولی) په ایکس خواله رسنۍ کې لیکلي چې یوناما د ملي او نړیوالو شریکانو ترڅنګ په افغانستان کې د بشري مرستو د رسولو او د نړیوالو هڅو د همغږۍ په برخه کې مهم رول لري.

نوموړي ټینګار کړی چې د یوناما فعالیتونه د افغانستان د بشري اړتیاوو د پوره کولو او د نړیوالې ټولنې د همکاریو د تنظیم لپاره ارزښتناک دي.

د بریتانیا د ځانګړي استازي دغه څرګندونې وروسته له هغې مطرح کېږي چې د ملګرو ملتونو امنیت شورا د یوه پرېکړه‌لیک په تصویب سره د یوناما ماموریت د یو بل کال لپاره وغځاوه.

امنیت شورا په خپل پرېکړه‌لیک کې د بشري مرستو پر دوام، د بشري حقونو په ځانګړي ډول د ښځو او ماشومانو د حقونو پر ملاتړ او په افغانستان کې د ترهګرو ډلو پر ضد د مبارزې پر اهمیت ټینګار کړی دی.

په دغه پرېکړه‌لیک کې همداراز د ملګرو ملتونو له سرمنشي غوښتل شوي چې د یوناما د ماموریت یوه ستراتیژیکه ارزونه ترسره کړي او د هغې راپور د راتلونکي کال د مارچ میاشتې تر پایه امنیت شورا ته وړاندې کړي.

یوناما له کلونو راهیسې په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د سیاسي او بشري فعالیتونو د همغږۍ اصلي اداره ده او د بشري مرستو، بشري حقونو او سیاسي تعاملاتو په برخو کې فعالیت کوي.

د مقاومت جبهې په خبرپاڼه کې ویلي شوي چې دغه برید د ماښام په شاوخوا اوو بجو شوی او په پایله کې یې د طالبانو یو پوځي موټر هم په بشپړه توګه ویجاړ شوی دی. دغه راز په خبرپاڼه کې ټینګار شوی چې په دې برید کې ملکي وګړو او د مقاومت جبهې سرتېرو ته هېڅ ډول زیان نه دی اوښتی.

یادې جبهې ویلي چې د هېواد په بېلابېلو سیمو کې د طالبانو پر وړاندې خپلو هدفي بریدونو ته دوام ورکوي ترڅو خلک او هېواد د دغې ډلې له واکمنۍ څخه ازاد کړي. بل لور ته د طالبانو سیمه ییزو چارواکو تر اوسه د دغه برید او د مقاومت جبهې د ادعا په اړه په رسمي توګه څه نه دي ویلي.

دا برید په داسې حال کې کېږي چې باوري سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، د ایران اسلامي جمهوریت په وروستیو اونیو کې په ایران کې د ملي مقاومت جبهې غړي تر فشار لاندې راوستي ترڅو پر طالبانو له بریدونو ډډه وکړي. د سرچینو په وینا، د اسلامي جمهوریت دغه اقدام پر طالبانو د مقاومت جبهې د بریدونو د مخنیوي په موخه شوی دی.