د منځنۍ اسیا هېوادونو او د اروپايي ټولنې استازو د افغانستان د وضعیت په اړه غونډه کړې

د سرچینو په وینا، له دې پېښې څلور ورځې تېرېږي، خو د نیول شویو کسانو کورنۍ لا هم د هغوی د برخلیک او د ساتنې د ځای په اړه هېڅ معلومات نه لري.

سرچینو د دوشنبې په ورځ (د غبرګولي ۲۵مه) ویلي چې طالبانو د تېرې اوونۍ د «وشا» په نوم د غرنۍ بوټۍ د راټولولو پر سر له رامنځته شوې شخړې وروسته یاد قومي مشران د غور مرکز فیروزکوه ښار ته د خبرو لپاره وربللي وو.

د معلوماتو له مخې، د سیمې اوسېدونکو د طالبانو بلنې ته مثبت ځواب ورکړ او د خبرو لپاره فیروزکوه ته ولاړل، خو تر اوسه بېرته خپلو کورونو ته نه دي ستانه شوي.

سرچینې وایي چې د نیول شویو کسانو له کورنیو سره له هماغې ورځې راهیسې هېڅ ډول اړیکه نه ده ټینګه شوې او د هغوی د وضعیت په اړه معلومات نشته.

طالبانو تر اوسه د دغو کسانو د نیولو او همداراز د تیورې ولسوالۍ د وروستۍ شخړې په اړه رسمي څرګندونې نه دي کړې.

ځايي سرچینو تر دې وړاندې ویلي وو چې د تیورې ولسوالۍ د زربېد بازار په سیمه کې د غور د اوسېدونکو او د هلمند ولایت د یو شمېر کسانو ترمنځ د «وشا» په نوم د یوې کم‌ پیدا کېدونکي غرنۍ بوټۍ د راټولولو پر سر شخړه شوې وه.

د سرچینو په وینا، هغه کسان چې د دغې بوټۍ د راټولولو لپاره سیمې ته ورغلي وو، د طالبانو له ملاتړ برخمن وو. سرچینې زیاتوي چې طالبانو په دې لانجه کې لاسوهنه وکړه او د یوه لوري په ملاتړ یې شخړه تاوتریخوالي ته واړوله.

د راپورونو له مخې، د طالبانو ځواکونو پر معترضو اوسېدونکو ډزې هم کړې وې چې له امله یې لږ تر لږه پنځه تنه ټپیان شوي وو.

د سیمې اوسېدونکي هر کال د حاصلاتو په موسم کې د «وشا» بوټۍ د راټولولو لپاره غرونو ته ځي او د دې بوټۍ له پلور څخه ترلاسه کېدونکی عاید د ډېرو کورنیو د ژوند د لګښتونو د برابرولو مهمه سرچینه ګڼل کېږي.

دغه غونډه د کاناډا په وینکوور ښار کې د لسګونو افغان کډوالو په ګډون جوړه شوې وه. ګډونوالو د افغانستان په اوسني وضعیت او د ښځو پر وړاندې د محدودیتونو په اړه خپل اعتراض څرګند کړ.

معترضینو د غونډې پر مهال «مرګ پر طالبانو»، «جنسیتي اپارتاید ته نه» او «د افغانستان ښځو ته ازادي» شعارونه ورکړل او د طالبانو له سیاستونو سره یې کلک مخالفت څرګند کړ.

د غونډې ګډونوالو وویل چې دوی د طالبانو تر واک لاندې په افغانستان کې د ښځو او عامو خلکو د حقونو د نقض پر ضد درېږي او د افغان ښځو د مبارزې ملاتړ کوي.

معترضینو له نړیوالې ټولنې وغوښتل چې یوازې د اعلامیو پر خپرولو بسنه ونه کړي، بلکې د افغانستان د بشري حقونو د وضعیت د ښه کولو لپاره عملي اقدامات وکړي.

د هغوی په وینا، اساسي غوښتنه یې دا ده چې افغان ښځې او نجونې باید د انساني کرامت، مدني حقونو او اساسي ازادیو څخه برخمنې شي.

ګډونوالو همداراز ټینګار وکړ چې افغانستان باید یو داسې مشروع او حساب ورکوونکی حکومت ولري چې د خلکو د ارادې استازیتوب وکړي او د ټولو وګړو حقونه تضمین کړي.

د طالبانو د کډوالو ستونزو ته د رسېدنې عالي کمېسیون دارالانشاء دوشنبې په ماخوستن (د غبرګولي ۲۵مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، د تورخم له لارې ۳۷۵ کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۲۰۴۳ کېږي، د سپین بولدک له لارې ۳۷ کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۱۸۴ کېږي، د نیمروز د ورېښو پله لاره ۴۴ کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۲۳۸ کېږي او ۱۱۹۴ نور مسافر او همداراز د هرات د اسلام کلا له لارې ۱۶ کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۵۸ کېږي په جبر سره هېواد ته را اړول شوي دي.

د خبرپاڼې له‌مخې، له دې شمېر څخه ۵۹۵ کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۳۲۳۱ ته رسېږي او همداراز له کابل څخه هم ۶۰ کورنۍ چې د غړو شمېر ۳۷۴ کېږي خپلو مېنو ته لېږدول شوي دی.

په خبرپاڼه کې راغلي، چې ځينو دغو راستنو شویو کورنیو ته د کرایو له ورکړې او د روغتیايي خدماتو له وړاندې کېدو سربېره یو شمېر کورنیو ته پخه ډوډۍ، یوه اندازه نغدي مرستې او سیمکارتونه هم ورکړل شوي دي.

په دې وروستیو کې له ګاونډیو هېوادونو د افغانانو د جبري اېستنې زور اخیستی او په پاکستان او ایران کې مېشت افغانان د ځايي پولیسو له ناوړه چلنده شکایت لري او له اړوندو نړۍوالو بنسټونو غواړي، چې پر کوربه هېوادونو فشارونه زیات کړي، څو د نړۍوالو قوانینو او اصولو له‌مخې له کډوالو سره چلند وکړي.

طالبانو همداراز ویلي، چې له بیا واکمنېدو راهیسې یې د هېواد په بېلابېلو ولایتونو کې د کډوالو په ښارګوټو کې پر شاوخوا ۴۵ زره کورنیو د استوګنې نمرې وېشلي، خو د چارو د شنونکو په باور، په تېرو شاوخوا پنځو کلونو کې میلیونونو کډوالو ستنېدو ته په کتو دغه شمېر په نشت حساب دی.

د پولنډ د سرحدي ساتنې ادارې د دوشنبې په ورځ همداراز خبر ورکړی چې یوه ۵۲ کلنه اوکراینۍ ښځه یې د انسانانو د قاچاق په تړاو نیولې ده. د پولنډي چارواکو په وینا، نوموړې د کډوالو د قاچاق د تنظیم او د پولې د ناقانونه اوښتو په برخه کې په لاس لرلو تورنه ده.

چارواکو ویلي چې ټول نیول شوي پناه‌غوښتونکي د پولنډ او لیتوانیا ترمنځ د موجودې هوکړې له مخې بېرته لیتوانیا ته سپارل شوي دي.

په وروستیو کلونو کې د لیتوانیا او پولنډ ترمنځ پوله د هغو کډوالو او پناه‌غوښتونکو له مهمو لارو څخه ګرځېدلې چې هڅه کوي د لوېدیځې اروپا هېوادونو ته ځان ورسوي.

د اروپايي ټولنې غړو هېوادونو هم د ختیځو پولو له لارې د ناقانونه تګ راتګ د زیاتېدو له امله امنیتي تدابیر سخت کړي دي.

د راپورونو له مخې، په وروستیو میاشتو کې لسګونه پناه‌غوښتونکي، چې یو شمېر افغانان هم پکې شامل دي، د پولنډ او لیتوانیا پر پولو نیول شوي دي.

محمد صادق د دوشنبې په ورځ (د غبرګولي ۲۵مه) په خپله اېکس‌پاڼه ویلي، په اسلام‌اباد کې یې د بریتانیا د پارلمان له غړي او د منځني ختیځ، افغانستان او پاکستان لپاره د دولت له وزیر همېش فالکونر، د بریتانیا له عالي کمېشنرې جین ماریوټ او ورسره له مل پاوي سره کتلي دي.

د نوموړي په وینا، په دې کتنه کې د امنیتي وضعیت پر وروستیو پرمختګونو او د دوه اړخیزو موضوعاتو او همداراز د افغانستان د بشري وضعیت په تړاو خبرې شوې دي.

محمد صادق زیاته کړې: «موږ همداراز د ترهګرو ډلو له‌خوا د ګواښونو، په افغانستان کې د بشري وضعیت او د بشري حقونو په تړاو د پرمختګونو په اړه بحث او خبرې اترې وکړې».

دغه لیدنه په داسې حال کې ده، چې د پاکستان او طالبانو تر منځ ناندرۍ لا هم روانې دي او په قطر، ترکیې او ارومچي کې دوه اړخیزو څو پړاوویزو خبرو اترو ښکاره پایله نه‌ده ورکړې.

د یادونې وړ ده، چې پاکستان د تېرې اونۍ په پای کې یو ځل بیا پر کونړ، خوست او پکتیکا هوايي بریدونه وکړل او د طالبانو د ویاند په وینا، په دې بریدونو کې ۱۱ ماشومان، یوه ښځه او یو سپین‌ږیری وژل شوي او د ښځو او ماشومانو په ګډون ۱۴ نور ټپيان شوي دي.

یوناما وایي پر افغانستان د پاکستان په وروستي هوايي برید کې ۱۳ ملکي وګړي وژل شوي | افغانستان انټرنشنل پښتو

په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د مرستندویه پلاوي دفتر (یوناما) هم تایید کړه، چې پر درېیو ولایتونو خوست، کونړ او پکتیکا د پاکستان په هوايي بریدونو کې ۱۳ ملکي وګړي وژل شوي او ۱۰ نور ټپیان شوي دي.