د چین د بهرنیو چارو وزیر: په افغانستان کې باید د سولې او بیا رغونې بهیر اسانه شي

د طالبانو د ننګرهار د پوهنې ریاست مرستیال لیاقت علي دا غږیز پېغام د دوشنبې په ورځ، د غبرګولي پر ۲۶مه ددغه ولایت د ټولو ښوونځیو مدیرانو ته لېږلی دی.

په پېغام کې لیاقت علي وايي، په تېرو دوو ورځو کې لیدل کیږي چې د ښوونځيو زده کوونکو په فراغت غونډو کې د افغانستان ملي بیرغونه او رنګونه پر خپلو جامو کارولي دي.

د نوموړي په وینا، د هغو زده کوونکو په اړه به پلټنه وکړي، چې پر جامو یې بیرغ رسم کړی وي او د دوی نتایج به نه تاییدیږي او بریلیکونه به یې ځنډیږي.

نوموړي همدراز د ښوونځیو مسوولانو ته ویلي، چې دوی به هم ددې ډلې د قانون له مخې د سزا وړ ګڼل کېږي.

لیاقت علي د خبرو په یوه برخه کې ویلي:« د ښوونځيو مسوولین دې ددې مخه ونیسي، دا زموږ د نظام لپاره ډېره بده ده.»

دا بندیز یوازې په ننګرهار کې نه دی لګول شوی بلکې تېر کال په کونړ کې د طالبانو د کونړ امربالمعروف محتسبان پارک ته داخل شول او د زده کوونکو د فرافت مراسم یې ګډوډ کړل او هغه زده کوونکي یې ونیول چې ملي بیرغ یې پر جامو رسم کړی و.

افغانستان انټرنشنل ددې پيښې ویډیو خپره کړې وه، چې د طالبانو د امربالمروف ریاست متحسبین په زوره یو شمېر زده کوونکي موټر ته پورته کوي.

په افغانستان کې د لېسو او پوهنتونونو ګڼ زده کوونکي د فراغت غونډو کې د یادګار په توګه ملي بیرع یا هم د یو بل پر جامو لاسلیکونه کوي.

د روان کال د وري پر ۲۶مه په کندهار کې د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور ریاست ټولو کتابتونونو، چاپي مرکزونو او د ډیکورېشن هټیو ته امر کړی و، چې د طالبانو له ځانګړي بیرغ پرته د بل هر ډول بیرغ له چاپ، پلور او خپرولو ډډه وکړي.

د افغانستان درې رنګه ملي بیرغ «تور، سور او زرغون» په ۱۳۰۷ کال کې د غازي امان الله خان په واکمنۍ کې د لویې جرګې له لوري تصویب شو، خو تر هغه وروسته د بېلابېلو واکمنیو پر مهال لرې او بیا د پخواني ولسمشر حامد کرزي په واکمنۍ کې د لویې جرګې له لوري بېرته همدا بیرغ د هېواد د ملي بیرغ په توګه ومنل شو، خو طالبانو پر ملي بیرغ بندیز لګولی دی.

د یاد وزارت په خبرپاڼه کې، چې د سې‌شنبې په ورځ (د غبرګولي ۲۶مه) خپره شوې، راغلي چې له نیول شویو کسانو څخه ټول یو زرو ۲۴۳ دانې نشه‌یي ګولۍ او څه باندې درې کیلوګرامه تریاک ترلاسه او ضبط شوي دي.

بلخوا، دغه وزارت ویلي چې د کندهار ولایت سپین بولدک، میوند او غورک ولسوالیو په مربوطاتو کې یې د نشه‌یي توکو د تولید او پروسس یوه فابریکه کشف او له منځه وړې ده.

د خبرپاڼې له مخې، له یادې فابریکې څخه له اته زره کیلوګرامو څخه زیات ومان او نور هغه لومړني مواد ترلاسه شوي چې د نشه‌یي توکو په تولید کې ترې کار اخیستل کېږي.

د طالبانو د ۳۱۳ مرکزي قول اردو لخوا په خپره شوې خبرپاڼه کې راغلي چې امنیتي ځواکونو یې د محرم میاشتې د مراسمو د خوندي ترسره کېدو لپاره په سپکو او درنو وسلو سمبال تدابیر نیولي، څو د دوی په وینا اهل تشیع وګړي وکولای شي خپل مذهبي مراسم په ارامه فضا کې ترسره کړي.

خبرپاڼه زیاتوي چې یادې قوماندانۍ د نورو امنیتي، استخباراتي او کشفي ادارو سره په همغږۍ بشپړ چمتووالی نیولی او دا تدابیر به د محرم تر لسمې ورځې دوام وکړي.

سیارې ګزمې، امنیتي کمربندونه او چک‌پواینټونو جوړول د دغو تدابیرو برخه بلل شوې ده.

دا په داسې حال کې ده چې طالبانو په تېرو کلونو کې د محرم او عاشورا د مراسمو پر مهال پر شیعه‌ګانو بېلابېل محدودیتونه لګولي وو. د راپورونو له مخې، په ځینو ولایتونو کې د عاشورا لپاره بیرغونه او شعارونه لرې شوي او په هرات کې د نذر اوبو او شربت د وېش ځینې غرفې هم نړول شوې وې.

همدارنګه، دوه کاله وړاندې د کابل د لوېدیځې سیمې مهتاب‌کلا ګولایي کې د عاشورا د مراسمو د ګډوډېدو راپورونه خپاره شوي وو. هغه مهال د مراسمو ځینو ګډونوالو ادعا کړې وه چې طالبانو د ماتم کوونکو پر وړاندې له زور کار اخیستی او د سینه‌وهلو ځینې ډلې یې متفرقې کړې دي.

طالبانو تېر کال هم د عاشورا پر ورځ د امنیتي تدابیرو په نوم مخابراتي شبکې محدودې کړې وې. طالب چارواکو هغه مهال ویلي وو چې دا اقدام د احتمالي امنیتي ګواښونو د مخنیوي لپاره ترسره شوی.

د عاشورا د مراسمو تر محدودیتونو سربېره، د بشري حقونو ځینې بنسټونه او راپورونه ادعا کوي چې د طالبانو تر واکمنۍ لاندې د شیعه ټولنې پر مذهبي فعالیتونو نور محدودیتونه هم لګېدلي دي.راپورونه دا هم ښیي چې طالبانو بدخشان کې د شیعه مذهب پیروان د خپل مذهب پریښودو ته اړ کړي و.

نوموړی، چې تر دې وړاندې په کاناډا کې مېشت و، کابل ته رسیدلی دی. د راپورونو له مخې، ښاغلی رفیع له څه مودې راهیسې د سترګو له ناروغۍ سره مخ دی.

نوموړي تر دې وړاندې ویلي وه چې: «وطن ته ځم، چې د وطن تازه مېوې وخورم؛ کېدای شي د سترګو نور مې بېرته راپیدا شي.»

د استاد رفیع د راستنېدو خبر د ګڼو هېوادوالو له مثبت غبرګون سره مخ شوی دی. په ټولنیزو رسنیو کې ډېرو کسانو د هغه د بېرته راستنېدو هرکلی کړی او دا یې د هېواد د علمي او فرهنګي شخصیتونو د حضور لپاره یو مثبت ګام بللی دی.

دا په داسې حال کې ده چې د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته ګڼ شمېر افغان کادرونه له هېواد نه وتلو ته اړ شوي دي، چې د کارپوهانو په وینا دا وضعیت په افغانستان کې د مسلکي او تخنیکي ظرفیتونو د کمښت لامل شوی دی.

د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزیر له خپلو مرکزي او ولایتي کارکوونکو او مسولینو سره په انلاین غونډه کې د دغه ډلې د مشرتابه د «امرونو او لارښوونو» پر عملي کولو ټینګار کړی.

نورالدین عزیزي ویلي: «د کابینې په وروستۍ ناسته کې د مشرتابه صادر شوي هدایات او امرونه کارکوونکو ته ورسول شول».

هغه همدارنګه زیاته کړې: « مشرتابه په خپلو لارښوونو کې پر تقوا، خالص عبادت، د شریعت د احکامو عملي کول، د مشرانو اطاعت، د عقیدې زده کړه، د قوانینو او مقرراتو تطبیق او له خلکو سره پر ښه چلند باندې ټینګار کړی دی».

عزيزي له خپلو کارکوونکو څخه په ټینګار غوښتنه کړې، چې د هبت الله حکمونه، فرمانونه او لارښوونې عملي کړي.

یوشمېر انتقاد کوونکي د اندېښنې په څرګندولو سره وايي، چې د طالبانو وزارتونه د ادارې د تخنیکي او اقتصادي فعالیتونو پر ځای تر ډېره پر دیني او فکري لارښوونو تمرکز کوي، په داسې حال کې چې هېواد له اقتصادي ستونزو، کاري فرصتونو او سوداګریزې پراختیا له جدي ننګونو سره مخ دی.

منتقدان وايي چې د صنعت او سوداګرۍ وزارت اساسي دنده د پانګونې جلبول، د صنعت ملاتړ، د سوداګرۍ اسانتیا او د بازارونو پراختیا ده.