په امریکا کې یوه بي۵۲ بم غورځونکې الوتکه راغورځېدلې او په‌کې ناست ۸ کسان مړه شوي

د قزاقستان د بهرنیو چارو وزارت د معلوماتو له مخې، دغه غونډه د دوشنبې په ورځ جوړه شوې او د افغانستان په اړه د اروپايي ټولنې او د منځنۍ اسیا هېوادونو د ځانګړو استازو او استول شوو استازو اتمه ناسته وه.

په غونډه کې ګډونوالو د افغانستان د روانو تحولاتو، د سیمې پر ثبات د هغوی د اغېزو او د افغانستان د اقتصادي او ټولنیز پرمختګ د ملاتړ لپاره د نړیوالو همکاریو د راتلونکو فرصتونو په اړه نظرونه تبادله کړل.

د خبرو اترو یو مهم محور د افغانستان له لارې د ترانزیټي او ترانسپورتي دهلېزونو پراختیا وه. چارواکو ویلي چې د دغو لارو پراختیا کولی شي د منځنۍ او جنوبي اسیا ترمنځ سوداګریزې اړیکې پیاوړې کړي او له اروپا سره اقتصادي نښلونې لا زیاتې کړي.

د قزاقستان د بهرنیو چارو وزارت ویلي چې دغه هېواد د سیمه‌ییزو ننګونو د حل لپاره پر سیاسي او ډیپلوماټیکو لارو چارو ټینګار کوي او د سیمې د هېوادونو ترمنځ د همکارۍ او متقابل باور د پیاوړتیا ملاتړ کوي.

په دې غونډه کې د افغانستان لپاره د نړیوالو مرستو د همغږۍ په برخه کې د ملګرو ملتونو پر رول هم ټینګار شوی دی. ګډونوالو په الماتي ښار کې د ملګرو ملتونو د دوامدار پرمختګ د موخو د سیمه‌ییز مرکز فعالیتونه هم مهم بللي دي.

د غونډې ګډونوالو د افغانستان په اړه د نړیوالو خبرو اترو د پرمخ بېولو او له افغانانو سره د بشري او تعلیمي مرستو په برخه کې د قزاقستان د رول ستاینه وکړه.

د ناستې په پای کې استازو ټینګار وکړ چې د افغانستان د ثبات او دوامدار پرمختګ د ملاتړ لپاره به د منځنۍ اسیا د هېوادونو، اروپايي ټولنې او د ملګرو ملتونو د ادارو ترمنځ همکارۍ دوام ومومي.

په دې غونډه کې د قزاقستان، قرغیزستان، تاجیکستان، ترکمنستان، ازبیکستان، اروپايي ټولنې او ملګرو ملتونو استازو ګډون کړی و.

ملاله یوسفزۍ په ایکس خواله رسنۍ په خپلو څرګندونو کې ویلي چې همدغه رژیم تېره اوونۍ په هرات کې لږ تر لږه دېرش ښځې او نجونې د هغوی د جامو د ډول له امله ونیولې. د هغې په وینا، طالبانو وروسته پر هغو خلکو هم ډزې وکړې چې د دغو نیونو پر ضد یې اعتراض کاوه، چې له امله یې یو ماشوم ووژل شو او یو شمېر نور کسان ټپیان شول.

هغې ټینګار کړی چې د طالبانو د «جنسیتي اپارتاید» نظام ښځې او نجونې له عامه ژوند څخه حذف کړې دي. د هغې په وینا، طالبانو نجونې له زده‌کړو او ښځې له کار کولو منع کړې، د هغوی د تګ راتګ ازادي یې په جدي ډول محدوده کړې او ګڼې ښځې یې جبري ودونو ته اړ ایستلې دي.

ملالې یوسفزۍ ویلي چې اروپا باید له داسې رژیم سره د هوکړو پر امکان غور ونه کړي چې د نړۍ د بشري حقونو له تر ټولو جدي او ناوړه کړکېچونو څخه د یوه مسوول بلل کېږي.

هغې له نړیوالې ټولنې غوښتي چې د افغانستان د ښځو او نجونو وضعیت جدي ونیسي او د سیاسي او ډیپلوماټیکو تعاملاتو پر مهال د بشري حقونو موضوع له پامه ونه غورځوي.

رویټرز د سټارمر له قوله لیکلي چې هغه خبریالانو ته ویلي، دا پراخ بدلونونه به «ماشومانو ته د هغوی ماشومتوب بېرته ورکړي» او په دې لړ کې به د سنیپچټ، ټیکټاک، انسټاګرام او نورو پلاتفورمونو پر وړاندې اقدامات وشي.

هغه وویل: «ما ته څرګنده ده چې بشپړ بندیز سم انتخاب دی.»

سټارمر ویلي ، «ایا په واقعي ژوند کې داسې حالت شته چې تاسو خپل ماشوم له یوه ناپېژانده بالغ کس سره یوازې پرېږدئ چې هېڅ یې نه پېژنئ؟»

بل لور ته، د ټولنیزو رسنیو شرکتونو ویلي چې دوی لا دمخه د ماشومانو د خوندیتوب لپاره بېلابېل اقدامات کړي، لکه د الګوریتمونو بدلون او نور ساتندویه تدابیر.

دوی خبرداری ورکړی چې بشپړ بندیز ښايي ځوانان هغو پلاتفورمونو ته وهڅوي چې لا کم خوندیتوب لري.

یوټیوب ویلي چې له یوې لسیزې راهیسې یې د عمر له کچې سره مناسبې تجربې او د تنکیو ځوانانو لپاره خوندیتوب تدابیر رامنځته کړي دي.

د یوټیوب ویاند ویلي: «یوټیوب د ځوانانو، ښوونکو او کورنیو لپاره یوه مهمه سرچینه ده.»

سنیپچټ ویلي چې بشپړ بندیز به تنکي ځوانان د خپلو ملګرو او کورنیو له شخصي پیغامونو بېل کړي، چې د دوی د پلاتفورم د کارونې ډېره برخه جوړوي. دغه شرکت زیاته کړې چې د بندیز ساحه باید له سره وارزول شي.

همدارنګه د فېسبوک او انسټاګرام مالک شرکت میټا ویلي چې د استرالیا تجربه ښيي دا ډول بندیزونه ځوانان له انلاین ټولنو جلا کوي او هغوی غیرمنظمو او کمخوندي بدیلو لارو ته اړ باسي.

سټارمر، چې په راتلونکو اونیو کې د مشرتابه له احتمالي ننګونې سره مخ دی، منلې چې ماشومان به له محدودیتونو د تېرېدو لارې ومومي، خو ویلي یې دي چې دا بندیز به د ټولنیزو رسنیو په اړه د ټولنې په فرهنګ کې اوږدمهاله بدلون راولي.

هغه ویلي: «قوانین یوازې مقررات نه دي، بلکې زموږ د ارزښتونو څرګندونه هم ده.»

یو شمېر نورو هېوادونو هم اعلان کړی چې د ماشومانو پر روغتیا او خوندیتوب د ټولنیزو رسنیو د اغېزو په اړه د زیاتېدونکو اندېښنو له امله د دغو پلاتفورمونو د کارونې د تنظیمولو په لټه کې دي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ویلي چې له اسلامي جمهوریت سره معامله بشپړه شوې ده او دا یې د اوږدې جګړې د پای ته رسولولپاره مهم ګام بللی دی.

د دې هوکړې له مخې د ټولو پوځي عملیاتو سملاسي او دایمي درول شامل دي، چې په لبنان کې روانې شخړې هم پکې راځي.

ایران هم ویلي چې د جګړې ټولې جبهې به د دوشنبې له شپې وروسته غلې شي.

د ایران د بهرنیو چارو وزارت ویلي، چې په هوکړه لیک کې د اټومي موضوع د جزییاتو په اړه هېڅ بحث نه دی مطرح شوی او په عمومي ډول دا موافقه شوې چې د دغې هوکړې له لاسلیک وروسته د ۶۰ ورځو په موده کې د ایران او امریکا ترمنځ د اټومي مسایلو او د بندیزونو د لرې کولو په اړه خبرې کیږي.

اسراییل وایي چې تمه لري په نږدې راتلونکي کې اروپایي هېوادونه د خپلو هوايي او توغندیو ضد دفاعي سیستمونو لپاره نور قراردادونه ورکړي، چې لږ تر لږه یو تړون به ښايي په څو اونیو کې وشي.

دا خبره د اسراییل د دفاع وزارت یو لوړپوړي چارواکي د برلین د هوايي نندارتون په څنډه کې کړې ده.

د اسراییل د توغندیو د دفاع ادارې مشر موشه پټیل ویلي چې په اروپا کې د دغو سیستمونو غوښتنه د روسیې د احتمالي ګواښ له امله زیاته شوې ده.

د هغه په وینا، په ځانګړي ډول لوېدیزه اروپا د خپلو هوايي دفاعي وړتیاوو د پیاوړتیا لپاره جدي هڅې کوي، څو د منځني واټن بالستیک توغندیو او لنډ واټنه راکټي بریدونو پر وړاندې ځانونه خوندي کړي.

اسراییل تر دې مخکې هم خپل پرمختللي دفاعي سیستمونه اروپا ته صادر کړي دي.

د «ارو» سیستم جرمني اخیستی دی، چې د منځني واټن بالستیک توغندیو د مخنیوي لپاره کارول کېږي او «ډیوډ سلینګ» سیستم فنلنډ ترلاسه کړی، چې د لنډ او منځني واټن ګواښونو پر وړاندې کار کوي.

پټیل ویلي چې د وسلو د غوښتنې زیاتوالی تر ډېره د روسیې او اوکراین د جګړې له امله دی، ځکه په وینا یې، اروپایي هېوادونه د خپلو ښارونو او مهمو سیمو د دفاع لپاره قوي سیستمونو ته اړتیا لري.

هغه همدارنګه د ایران د وضعیت یادونه هم کړې او ویلي یې دي چې دا ډول دفاعي ټکنالوژي د بېلابېلو ګواښونو پر وړاندې ګټوره ده.

هغه زیاته کړې چې یو نوی قرارداد به ښايي په راتلونکو اونیو کې لاسلیک شي او د کال تر پای پورې د نورو هېوادونو له لوري د ورته سیستمونو د اخیستو اعلانونه هم کېدای شي.

د هغه په وینا، دا خبرې اترې د کوچنیو معاملاتو په کچه نه دي، بلکې د لویو دفاعي قراردادونو برخه دي.