د افغانستان او پاکستان د روانو سیاسي او امنیتي ترینګلتیاوو له امله له نوو ننګونو سره مخ شوی دی. راپورونه ښيي چې دغه وضعیت د سیمې پر سوداګریزو لارو او اقتصادي اړیکو مستقیم اغېز کړی دی.
د ایران په سوېل ختیځ کې موقعیت لرونکی چابهار بندر د سیمې له مهمو ستراتیژیکو او سوداګریزو مرکزونو څخه شمېرل کېږي، چې هند ته د دې امکان ورکوي څو افغانستان او منځنۍ اسیا ته د پاکستان له لارې پرته لاسرسی ومومي.
خو د افغانستان او پاکستان ترمنځ د وروستیو کلونو سیاسي او امنیتي ترینګلتیاوو د دې ترانزیتي لارې پر ثبات ژور اغېز کړی دی. د راپورونو له مخې، له ۲۰۲۱ کال وروسته د دواړو لورو اړیکې په پرلهپسې ډول خرابې شوې دي او دا وضعیت څو ځله د تاوتریخوالي او امنیتي پېښو د زیاتېدو لامل شوی دی.
که څه هم د ۲۰۲۵ کال په وروستیو کې د چین په منځګړیتوب د اړیکو د عادي کولو هڅې شوې وې، خو دغه هڅې څو میاشتې وروسته ناکامې شوې.
په ۲۰۲۶ کال د فبرورۍ په میاشت کې وضعیت تر ټولو جدي پړاو ته ورسېد، کله چې افغان لوري پاکستان د ښوونځیو او روغتونونو پر هوايي بریدونو تورن کړ. د راپورونو له مخې، په دغو پېښو کې نږدې ۲۰۰ کسان وژل شوي، چې ښځې او ماشومان هم پکې شامل وو. دغه پېښې تر کابل او کندهار پورې هم وغځېدې.
نړیوالې ارزونې ښيي چې د افغانستان او پاکستان سرحدي سیمې د ترهګریزو فعالیتونو په مهمو مرکزونو بدلې شوې دي، چې له امله یې دواړه هېوادونه د امنیتي ننګونو سره مخ دي.
په اقتصادي برخه کې، راپورونه ښيي چې د دواړو هېوادونو ترمنځ دوه اړخیزه سوداګري له شاوخوا ۲،۵ میلیاردو ډالرو څخه ۲ میلیاردو ډالرو ته راټیټه شوې ده. د ۲۰۲۶ کال په پیل کې افغانستان ته د پاکستان صادرات ۵۶ سلنه کم شوي، او نږدې ۱۵ زره کانټینرونه د بندښت له امله له ستونزو سره مخ شوي دي.
دغه وضعیت افغانستان اړ کړی چې د خپلو سوداګریزو لارو د تنوع هڅې زیاتې کړي او د چابهار بندر کارونه پراخ کړي. دا بندر اوس د پاکستان پر ځای د یوه مهم بدیل ترانزیتي مسیر په توګه مطرح کېږي.
هند، چې له افغانستان سره اوږدې اقتصادي او پراختیایي اړیکې لري، د نړیوالو بحثونو پر مهال د افغانستان د سوداګرۍ پر محدودیتونو نیوکه کړې او د افغان سوداګرو لپاره یې د ویزو او ترانزیتي اسانتیاوو د پراخولو هڅې کړې دي.
نوي ډیلي په افغانستان کې د روغتیا، پارلمان ودانۍ، ښوونې او برېښنا په ګډون په بېلابېلو برخو کې پانګونه کړې او په دې وروستیو کې یې خپل سفارت هم بېرته فعال کړی دی.
په سیمهییزه کچه، پاکستان د منځنۍ اسیا بازارونو ته د لاسرسي لپاره پر افغانستان تکیه لري، خو روانه ترینګلتیا د دې ترانزیتي لارې راتلونکی له خطر سره مخ کړی دی. په مقابل کې افغانستان هم د هند او نورو بدیلو اقتصادي شریکانو پر لور خپل تعامل زیات کړی دی.
شنونکي وایي، که څه هم چابهار بندر د افغانستان لپاره مهم بدیل دی، خو روانه سیاسي او امنیتي بېثباتي د دې لارې د بشپړ او موثر استعمال پر وړاندې جدي خنډونه جوړوي. هغوی ټینګار کوي چې د اوږدمهاله ثبات لپاره سیاسي حل او سیمهییزې همکارۍ اړینې دي، څو د سیمې د اقتصادي ودې لپاره د چابهار په څېر مهمې لارې اغېزمنې پاتې شي.
