خوشال خان کاکړ: د اسلام‌اباد ناسمو تګلارو د پښتنو او افغانستان ترمنځ سوداګري زیانمنه کړې

دغه ادارې د سې‌شنبې په ورځ (۲۶ غبرګولي) په یوه خبرپاڼه کې ویلي چې دغه وضعیت د چهارشنبې ورځې لپاره په بدخشان، تخار، بغلان، سمنګان، سرپل، فاریاب، بامیان، خوست، ننګرهار او پکتیکا ولایتونو کې اټکل شوی دی.

د خبرپاڼې له مخې، په یادو ولایتونو کې د باران کچه له ۱۰ تر ۲۵ ملي‌متره پورې اټکل شوې ده.

د هوا پوهنې ادارې ویلي چې د افغانستان په مرکزي، ختیځو، سوېل ختیځو، سوېلي، لوېدیځو او شمالي سیمو کې د سختو بادونو او دوړو د رامنځته کېدو احتمال هم شته.

د یادې ادارې د معلوماتو له مخې، د دغو بادونو چټکتیا به په بېلابېلو سیمو کې له ۵۰ تر ۹۰ کیلومتره په ساعت پورې وي.

چارواکو له خلکو غوښتي چې د احتمالي طبیعي پېښو پر مهال لازم احتیاط وکړي.

افغانستان انټرنشنل ته رسېدلي معلومات ښيي چې طالبانو د مرتضی پر کورنۍ فشار اچولی، تر څو معترضان د هغه د وژل کېدو مسوول وښيي.

یوه باوري سرچینې د سې‌شنبې په ورځ افغانستان انټرنشنل ته ویلي چې طالب چارواکو د مرتضی کورنۍ ته ویلي وو، تر هغې به یې جسد ور نه کړي، څو پر اعتراض کوونکو شکایت ونه کړي.

د سرچینې په وینا، کورنۍ اړ شوې چې دا ومني چې مرتضی د اعتراضونو پر مهال د خلکو له خوا ټپي شوی او وروسته یې په روغتون کې ساه ورکړې ده.

مرتضی د هرات د جبرییل سیمې د اعتراضونو پر مهال د طالبانو د امر بالمعروف د ځواکونو له خوا د ښځو د نیولو پر ضد د اعتراضونو په ترڅ کې پر دوو مرمیو د ویشتلو له امله ټپي شوی و.

هغه د غبرګولي په ۱۹مه ټپي شو او څو ورځې د هرات په حوزوي روغتون کې تر درملنې لاندې و، خو د سختو ټپونو له امله د سې‌شنبې په ورځ ومړ.

د راپورونو له مخې، د هغه د جنازې مراسم هم د طالبانو تر سخت امنیتي څار لاندې ترسره شول. سرچینې وایي چې طالبانو هڅه وکړه مراسم په چټکۍ او د لږ شمېر خلکو په ګډون ترسره شي.

عیني شاهدانو ویلي چې طالبانو د مرتضی انځورونه او بینرونه د هغه د کور له دېوالونو لرې کړي، څو د هغه د مړینې موضوع رسنیزه نه شي.

سرچینې زیاتوي چې د طالبانو ځانګړو ځواکونو د جنازې مراسم څارل او خلکو ته اجازه نه ورکول کېده چې ټول د هغه تر هدیرې پورې ورسره ولاړ شي.

مرتضی د هرات د جبرییل سیمې د هغو اعتراضونو یو له قربانیانو څخه دی چې د ښځو د نیونو او محدودیتونو پر ضد پیل شوي وو.

جمایمه اپریدۍ افغانستان انټرنشنل – پښتو ته ویلي، په هرات کې د طالبانو له لوري د ښځو نیول، ځورول او ټپي کول ښيي چې ښځې یوازې د خپلو بنسټیزو حقونو د غوښتنې له امله له فشار او تاوتریخوالي سره مخ دي.

هغې ویلي: «افغانستان په نړۍ کې یوازینی هېواد دی چې ښځې پکې له زده‌کړو، کار کولو او له کوره د وتلو له جدي محدودیتونو سره مخ دي، او طالبان نږدې هره ورځ پر ښځو نوي بندیزونه لګوي.»

د بشري حقونو دغې فعالې نیوکه کړې چې نړیوال هېوادونه د طالبانو د کړنو پر وړاندې چوپ پاتې دي او له پنځو کلونو راهیسې افغان ښځو ته د هغوی اساسي حقونه نه دي ورکړل شوي.

نوموړې ویلي، یو شمېر هېوادونه له طالبانو سره خبرې او تعامل کوي، خو د ښځو د حقونو د وضعیت په اړه له دې ډلې جدي پوښتنې نه کوي.

جمایمه اپریدۍ د اروپا له خوا طالبانو ته د بلنې او د کډوالۍ په اړه د خبرو اترو یادونه کړې او ویلي یې دي چې هغه هېوادونه چې له طالبانو سره اړیکې نیسي، باید د ښځو د حقونو موضوع هم د خپلو خبرو مهمه برخه وګرځوي.

هغې له ښځو او د بشري حقونو له ملاتړو بنسټونو غوښتي چې پر نړیوالو ادارو فشار زیات کړي، څو د افغانستان د ښځو پر وړاندې د روانو محدودیتونو او سرغړونو د درولو لپاره عملي اقدامات وکړي.

د دغه پلان له مخې یوازې په پېښور ښار کې شاوخوا ۱۲ زره پولیس د امنیتي او ترافیکي چارو د سمبالولو لپاره ګومارل کېږي.

د پولیسو د چارواکو په وینا، په پېښور کې د دغه امنیتي پلان د پلي کولو لپاره د چټک غبرګون ځواک، د ترهګرۍ ضد پولیس او د ښځینه پولیسو په ګډون بېلابېلې ځانګړې قطعات او د بم شنډولو ډلې پر دندو ګومارل شوې دي. د ماتمي مراسمو ټولې لارې او د تکیه‌خانې به د بم شنډولو د ډلو او ځانګړو روزل شویو سپیو په مرسته په دوامداره توګه پلټل کېږي او د خوندي ښار پروژې تر چتر لاندې به د کنټرول مرکزونو له لارې د حساسو سیمو ۲۴ ساعته څارنه کېږي.

د خېبرپښتونخوا چارواکي وایي چې د ښار په ټولو داخلي او خارجي لارو کې د تلاشۍ بهیر لا پسې سخت شوی او د استخباراتي معلوماتو پر بنسټ د لټون او هدفي عملیاتو لړۍ هم پیل شوې ده څو هر ډول احتمالي ګواښ پر وخت شنډ شي. د ماتمي لاریونونو لپاره درې پوړیز امنیتي کمربند جوړېږي او د لارو پر سر د ودانیو پر بامونو به اضافي عسکر ځای پر ځای شي، په داسې حال کې چې د ترافیکو د روان ساتلو لپاره به له زرو څخه زیات ترافیک پولیس دندې ترسره کوي.

د امنیتي اندېښنو له امله د دغه ولایت په ۱۴ حساسو او ډېرو حساسو سیمو کې د نهم او لسم محرم پر ورځو د موبایل او انټرنیټ خدماتو د جزوي ځنډولو سپارښتنه شوې او په دې اړه د پاکستان د کورنیو چارو وزارت ته رسمي مکتوب استول شوی دی.

د رپوټونو له مخې، پېښور، کوهاټ، هنګو، ډېره اسماعیل خان، ټانک، بنو، لکي مروت او کرمه د تر ټولو حساسو سیمو په توګه نښه شوي چې د مراسمو د هوايي څارنې لپاره به پکې له هیلیکوپټرو او ډرون الوتکو څخه ګټه واخیستل شي او پرمختللي د ډرون ضد سیسټمونه به هم فعال وي.

دا امنیتي تدابیر په داسې حال کې نیول کېږي چې په خېبرپښتونخوا او قبایلي سیمو کې په دې وروستیو کې امنیتي پېښې زیاتې شوې. تر دې مخکې د داعش وسله‌والې ډلې په پښتونخوا کې د شیعه مذهبو پر مذهبي مراسمو او جوماتونو باندې هم ځانمرګي بریدونه کړي چې د پاکستان امنیتي ادارې یې د دغو مراسمو لپاره د بیا ترسره کولو لپاره یاده ډله یو ګواښ بولي.

لکڼوال د سې‌شنبې په ورځ د واشنګټن فدرالي محکمې ته حاضر شو او له نویو تورونو سره مخ شو. که پر نوموړي دا تورونه ثابت شي، نو د اعدام د سزا مستحق کېدای شي.

هغه د ځان پر ضد ټول لګول شوي تورونه رد کړي او په محکمه کې یې ځان بې‌ګناه بللی دی.

نیویارک پوسټ ورځپاڼې راپور ورکړی چې نوموړی د زندان په نارنجي جامو کې، په داسې حال کې چې پر ویلچر ناست و، محکمې ته حاضر شو. د دغې رسنۍ د راپور له مخې، هغه د محکمې د غونډې پر مهال څو ځله په چټکۍ سترګې رپولې، له ځان سره یې ورو ورو خبرې کولې او کله ناکله به یې په وارخطا حالت کې شاوخوا ته کتل.

څارنوالان وايي چې لکڼوال د ۲۰۲۵ کال د نومبر په ۲۶مه نېټه د لوېدیځې ویرجینیا ایالت د ملي ګارډ ۲۰ کلنه سرتېرې سارا بکسټروم ووژله او د امریکا د هوايي ځواک او د لوېدیځې ویرجینیا د ملي ګارد غړی اندرو وولف یې سخت ټپي کړ.

د نوې دعوې له مخې، نوموړی له ۱۷ تورونو سره مخ دی چې په کې د ملي ګارد د یوه غړي قصدي او له مخکې پلان شوې وسله‌واله وژنه، د درېیو نورو کسانو د وژلو هڅه، د وژنې په نیت برید، د جرم د ترسره کولو لپاره له یوه ایالت څخه بل ایالت ته د وسلې لېږد او د تاوتریخوالي جرم پر مهال د اوروژونکې وسلې کارول شامل دي.

لکڼوال چې د افغانستان پخوانی کومانډو بلل کېږي، که د وژنې په تور محکوم شي، د اعدام له سزا سره مخ کېدای شي.

د امریکايي چارواکو په وینا، نوموړی له برید وروسته د ملي ګارد د دوو نورو غړو له خوا، چې په سیمه کې موجود وو، ودرول شو. دغو دوو سرتېرو پر هغه ډزې وکړې او د چاقو ګوزارونه یې هم پرې وکړل، چې له امله یې برید پای ته ورسېد.

څارنوالان همداراز ادعا کوي چې لکنوال د ۳۵۷ مګنوم ډوله غلا شوې تومانچې په لرلو سره له واشنګټن ایالت، چې د هغه د استوګنې ځای و، تر واشنګټن ډي‌سي پورې سفر کړی و څو دغه برید ترسره کړي.

پر نوموړي مخکې هم د وژنې، برید او وسلو پورې اړوند جرمونو تورونه لګېدلي وو، خو په هغو تورونو کې د اعدام سزا نه وه شامله. څارنوالانو ویلي وو چې هڅه کوي داسې نور تورونه هم ور زیات کړي چې د اعدام د غوښتنې قانوني زمینه برابره کړي.

اندرو وولف، چې په دغه برید کې سخت ټپي شوی و، وروسته روغ شو او د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ د کانګرس کلنۍ وینا ته هم ورغلی و.

سارا بکسټروم د پېښې په ورځ په خپله خوښه د هغو همکارانو پر ځای دنده ترسره کوله چې ماشومان یې لرل، څو هغوی وکولای شي رخصتي له خپلو کورنیو سره تېره کړي. نوموړې د برید له پېښې یوه ورځ وروسته، د شکرانې ورځې سره هم‌مهاله، خپل ژوند له لاسه ورکړ.