طالبان: د بغلان او پکتیا د صنعتي پارکونو تفصیلي پلانونه تایید او لاسلیک شول

اغبر پر خپله ایکس پاڼه لیکلي، چې د دغه پروګرام ګډونوالو او ویناوالو د افغان ښځو او نجونو په وړاندې د طالبانو افراطي او غیرانساني چلند په کلکه وغانده. هغه دغه سفارت ته د «کوچني افغانستان» نوم ورکړ او ویې ویل چې هلته د افغان مېرمنو د حقونو د دفاع غږ پورته شوی دی.

د دغې ناستې ګډونوالو په هرات او ټول افغانستان کې مېرمنو ته ډاډ ورکړ، چې دوی یوازې نه دي او د دوی غږ به په نړۍ کې منعکس کړي. په دغه پیغام کې راغلي، چې د افغان مېرمنو د عدالت غوښتنې، د زده کړې حق، انساني کرامت او د بنسټیزو ازادیو غږ به د نړۍ په هر ګوټ کې خپور شي.

د افغانستان سفیر زیاته کړه، چې دوی به تر هغې د افغان ښځو او ټولو وګړو ترڅنګ ولاړ وي، چې خپل اساسي، مدني او ټولنیز حقونه ترلاسه کړي. د هغه په وینا، د ښځو د حقونو د تحقق لپاره به د دوی هڅې او ملاتړ دوام ولري.

دا په داسې حال کې ده، چې طالبانو د شپږم ټولګي څخه پورته نجونې له زده کړو منع کړې دي او په دې وروستیو کې یې په هرات کې د ښځو او نجونو نیولو ته زور ورکړی دی. د ملګرو ملتونو د ماشومانو د ملاتړ صندوق یا یونیسف خبرداری ورکړی، چې د نجونو پر زده کړو دغه بندیز په کلنۍ توګه ۸۴ میلیونه ډالره اقتصادي زیان اړوي او تر ۲۰۳۰ کال پورې به د ۲۵ زره ښوونکو او روغتیايي کارکوونکو د کمښت لامل شي.

ټرمپ زیاته کړه، د بایډن اداره له هېڅ ډول فشار پرته له افغانستان څخه ووته، خو د هغه په وینا، دا وتل باید په ارامۍ او له بېړې پرته ترسره شوی وای.

هغه څرګنده کړه: «ما هم له افغانستان څخه د وتلو پلان درلود. موږ غوښتل په عزت او ویاړ سره ووځو او سل په سلو کې ټول تجهیزات له ځان سره وباسو. ان تر دې چې خېمې مې هم راټولولې، خو وروسته دوی (طالبان) واک ته ورسېدل او هر څه یې هلته پرېښودل».

د امریکا ولسمشر همداراز په ډاګه کړه، چې ښایي په افغانستان کې پرېښودل شوي امریکايي تجهیزات بېرته ترلاسه کړي.

هغه وویل: «کېدای شي هغه ټول تجهیزات بېرته ترلاسه کړم. اوس موضوع تر ډېره سمبولیک اړخ لري، ځکه هغه وسایل اوس یو څه زاړه شوي دي، خو ښايي ټول بېرته واخلو».

ټرمپ همداراز د طالبانو په اړه وویل چې «افغانستان (طالبان) زموږ چاپلوسي کوي».

ټرمپ تر دې وړاندې هم څو ځله په افغانستان کې د امریکايي پوځي تجهیزاتو د پاتې کېدو موضوع راپورته کړې او د بایډن اداره یې د ۲۰۲۱ کال د وتلو د بهیر په اړه تر سختو نیوکو لاندې نیولې ده.

طالبانو د ټرمپ د دغو تازه څرګندونو په تړاو تر اوسه څه غبرګون نه‌دی ښودلی، خو تر دې مخکې یې د امریکا په ګډون له لویدیځوالو سره د اړیکو پر عادي کېدو ټينګار کړی دی.

د یاد کمیسون د معلوماتو له مخې، په سره رود ولسوالۍ کې د خښتو دغه بټۍ د بیو د لوړوالي او په بیل کې د نرخ د نه لیکلو له امله تړل شوې ده. د دغه کمیسیون مسوولینو خبرداری ورکړی چې له ټاکل شوي نرخ څخه سرغړونه د منلو وړ نه ده او له سرغړونکو سره به قانوني چلند وشي.

همدارنګه یاد کمیسیون د جلال‌اباد ښار په کابل هډې او عبدالحق مېنې ساحو کې څلور نانوایۍ د کم وزن او ټیټ کیفیت لرونکې ډوډۍ د پخولو له امله تړلي دي. د چارواکو په وینا، دغه اقدام د نانوایانو د کار د څارنې او د ډوډۍ د کیفیت د ډاډمنولو په ترڅ کې شوی دی.

د طالبانو دغه کمیسیون زیاته کړې چې له یو شمېر نورو نانوایانو څخه یې د سرغړونو د نه تکرارولو په اړه کلکه ژمنه اخیستې ده. دغه راز د کمیسیون غړو له ګڼو نورو هټیو څخه هم لیدنه کړې او هټیوالو ته یې د احتکار د مخنیوي او د بیو د کنټرول په اړه لازمې لارښوونې او سپارښتنې کړې دي.

دغه بنسټ په خپره کړې اعلامیه کې ویلي چې د ترلاسه شویو معلوماتو له مخې، د طالبانو مشر ملا هبت‌الله اخندزاده د روان کال د غبرګولي په ۱۷ مه کندهار کې له یو شمېر والیانو سره په لیدنه کې امر کړی چې دولتي کارکوونکي دې د ځیرکو ټیلفونونو له کارولو ډډه وکړي. له دې غونډې وروسته، د طالبانو نظامي محاکمو ته دنده سپارل شوې چې دغه پرېکړه په ولایتونو کې د دغه ډلې پوځي چارواکو، سیمه ییزو رییسانو او ولسوالانو ته ابلاغ کړي.

د دغه بندیز پرېکړه لا دمخه په پکتیا، پکتیکا، خوست، لوګر، بلخ، کندز، بغلان، بادغیس، بدخشان، سرپل، غزني، هلمند او هرات ولایتونو کې رسماً اعلان شوې او په ځینو ادارو کې یې پلي کېدل هم پیل شوي دي. په خوست کې سیمه‌ییزو خبریالانو ویلي چې د دغه بندیز له امله له تېرې یوې اوونۍ راهیسې د ولایت او نورو ادارو لخوا په واټس‌اپ کې د معلوماتو د شریکولو بهیر په بشپړ ډول درېدلی دی.

بل خوا، د باختر دولتي خبري اژانس رییس هدایت‌الله هدایت د غبرګولي په ۲۰مه په خپل واټس‌اپ ګروپ کې له خبریالانو غوښتي چې د ځیرکو ټیلفونونو د بندیز د پلي کېدو په صورت کې دې له برېښنالیک څخه کار واخلي. د افغانستان د خبریالانو مرکز ټینګار کړی چې د مصنوعي ځیرکتیا او ټکنالوجۍ په اوسني عصر کې دا ډول پرېکړې د وروسته پاتې والي اوج ښيي او له طالبانو یې غوښتي چې پر دغه پرېکړه بیا کتنه وکړي.

دا په داسې حال کې ده چې په ملګرو ملتونو کې د افغانستان سرپرست استازي نصیراحمد فایق هم د طالبانو د دغه نوي اقدام په غبرګون کې ویلي چې هېڅ حکومت په سانسور، ځپنې او د حقیقت په پټولو سره دوام نه شي کولای.

له بلې خوا، د ملګرو ملتونو د راپورونو له مخې، پر رسنیو او بیان ازادۍ د طالبانو پرله پسې محدودیتونو په هېواد کې د معلوماتو د رسولو پروسه له جدي کړکېچ سره مخ کړې ده او د بېلابېلو کړنلارو له لارې پر ښځینه خبریالانو او رسنیو بندیزونه ورځ تر بلې زیاتېږي.

د طالبانو تر ولکې لاندې د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې خونې د چهارشنبې په ورځ (د غبرګولي ۲۷مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره وايي، د تاشکند د پنځم نړیوال فورم په نندارتون کې د دغې خونې رييس سیدکریم هاشمي او د افغانستان د خصوصي سکټور یو شمېر غړو ګډون کړی دی.

د خبرپاڼې له‌مخې، په دغه نندارتون کې د افغانستان د ظرفیتونو او پانګونې فرصتونه معرفي شول، له سیمې او نړۍ سره د اقتصادي او سوداګریزو اړیکو د پراختیا، د بهرنیو پانګونو د جذب، د صادراتو د ودې او د افغانستان د خصوصي سکټور او نړیوالو شرکتونو ترمنځ د همکاریو د رامنځته کېدو په موخه هم هڅې شوې دي.

د دغه نندارتون په څنډه کې د افغانستان د یوه خصوصي شرکت او د ازبکستان د یوه دولتي شرکت ترمنځ د کانونو د اکتشاف او استخراج، د کاني موادو د پروسس او تصفیې، د معیاري لابراتوارونو د جوړولو، د بېخبناوو د پراختیا او په افغانستان کې د تخنیکي او مسلکي ظرفیتونو د لوړولو په موخه د همکاریو یوه هوکړه لاسلیک شوه.

د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې خونه زیاتوي، په دې هوکړې سره تر لسو میلیونو ډالرو پورې د پړاویزې پانګونې د جذب زمینه برابره شوې او تمه کېږي چې دغه همکاري به د کانونو د سکټور په ودې، د ټکنالوجۍ په لېږد، د کاري فرصتونو په رامنځته کولو، د صادراتو په زیاتوالي او د افغانستان په اقتصادي پرمختګ کې مهم رول ولوبوي.

د یادونې وړ ده، چې په دغه نندارتون کې د منځنۍ اسیا د هېوادونو د کانونو، صنعت، انرژۍ او کرنې په ګډون په بېلابېلو برخو کې لاسته راوړنې او د پانګونې فرصتونه نندارې ته وړاندې شوي دي.

په دې ستر اقتصادي فورم کې د نړۍ له پنځوسو څخه د زیاتو هېوادونو څه باندې څلور زره مشرانو، پانګوالو، صنعتکارانو، سوداګرو، د عامه او خصوصي سکټورونو پرېکړه نیوونکو ګډون کړی دی.