د لښکرګاه یو شمېر دوکاندارانو شکایت: « د طالبانو ښاروالۍ مو دوکانونه تړلي»

د دوی په وینا، له دروازې سره تړل شوی ماین وچاودېد او د کور خاوند او د هغه زوی یې ټپیان کړل.

دوی ادعا کوي چې د چاودنې تر شا شخصي دښمنۍ او غرضونه موجود دي. دوی وایي، د سیمې امنیتي وضعیت ته په کتو، دا ډول چاودېدونکي توکي د عامو خلکو له لاسرسي بهر دي او د دوی په باور «له سیمې د با نفوذه کسانو (طالبانو) له همکارۍ پرته د ماین ځای پر ځای کول ممکن نه دي».

تر اوسه د ټپیانو د روغتیايي وضعیت په اړه هم کره معلومات نه دي خپاره شوي.

د پېښې د دقیق ځای او څرنګوالي په اړه نور جزییات لا نه دي ترلاسه شوي.

د یادونې وړ ده چې دا یوازې د پکتیکا د یو شمېر اوسېدونکو روایت دی، افغانستان انټرنشنل - پښتو یې په خپلواکه توګه نه تاییدوي.

د دغه کارکوونکي په وینا، د امر له لوري یې ورته ویل شوي چې له نن ورځې به یو ځانګړی فورم لاسلیک کوي چې یا به خپل ځیرک موبایلونه تسلیموي او یا به یې ماتوي.

نوموړی ادعا کوي چې د دې حکم د نه منلو په صورت کې به له دندې ګوښه او د طالبانو محکمو ته به معرفي شي.

هغه زیاتوي چې د خپلې کورنۍ د نفقې لپاره اړ دی د هر ډول حکم اطاعت وکړي، خو په وینا یې دا ډول محدودیتونه د کار په بهیر منفي اغېز لري.

د دغه کارکوونکي په خبره، د دندې ډېرې چارې یې د ځیرک موبایل له لارې تنظیمېدې او د دې وسیلې له لرې کېدو سره به یې کارونه ډېر پیچلي او ستونزمن شي. هغه دا اقدام د ټکنالوژۍ له پرمختګ سره په ټکر کې بولي.

طالبانو د دولتي کارکوونکو لپاره د زیرک موبایل کارول منع کړي او د نه منلو په صورت کې یې د قانوني اقدام او محکمې ته د سپارلو خبرداری ورکړی دی.

ځینې منتقدین په دې باور دي چې طالبان د دې لپاره د ځیرک موبایلونو کارول محدودوي چې د هغوی ناوړه کړنې او سرغړونې ثبت او مستندې نه شي.

هغه وایي: «زه شپږ کلنه وم چې مور مې د جګړې پرمهال د راکټ لګېدو له امله ووژل شوه. هغه جګړې چې د جهاد تر نوم لاندې په افغانستان کې وشوې، زه یې د مور له سیوري بې‌برخې کړم او زما ژوند یې د تل لپاره بدل کړ».

د هغې په وینا؛ جګړې تل د افغانانو لپاره د درد، ویجاړۍ او قربانۍ لامل شوې دي. هغه زیاتوي: «هیڅ افغان له جګړو راضي نه‌دی. هر څوک چې د دغه جګړو قرباني شوی، هېڅکله به د جګړې عاملین ونه بښي».

دغه ښځه وايي، افغانان له لسیزو جګړو څخه یوازې تریخ او دردناک یادونه لري او ډېر کم کسان به وي چې له هغه دورې څخه ښه خاطره ولري. هغې د طالبانو له‌خوا د جهادي اثارو د ساتنې لياره د موزیم جوړولو په اړه وویل: «هیڅ افغان د جګړو له دورې ښه خاطره نه‌لري. موزیم باید د هغو شیانو لپاره جوړ شي، چې غواړو د ارزښت له مخې یې یاد تل پاتی وي؛ د علم، فرهنګ، هنر او پرمختګ لپاره نه د جګړې او ویجاړۍ لپاره».

نوموړې د افغانستان د جګړو دوره د هېواد «توره دوره» بللې او ټینګار یې کړی، چې د جګړې د ستاینې پرځای باید د قربانیانو یاد تازه وساتل شي او د داسې پېښو د تکرار مخه ونیول شي. د هغې په وینا: «موږ د سولې یادګار ته اړتیا لرو، نه د جګړو».

دا په داسې حال کې ده، چې د طالبانو عدلیې وزارت د «جهادي اثارو د ساتنې قانون» د یادې ډلې د مشر ملا هبت‌الله اخوندزاده له توشیح وروسته نافذ او خپور کړ. بلخوا په خوست کې د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور ریاست ویلي، چې د دغه ولایت د عمومي موزیم او د جهادي اثارو د ساتنې موزیم لپاره د خوست په «بېرغ تپه» سیمه کې ۱۵ جریبه ځمکه تثبیت کړې ده.

هغه افغانستان انټرنشنل ته په خپل رالیږلي پیغام کې ویلي چې د هند د ویزې لپاره یې غوښتنه کړې وه، خو ورته ویل شوي چې باید له طبي شورا رسمي مکتوب وړاندې کړي، خو مکتوب یې نه دی ترلاسه کړی.

نوموړی همدارنګه زیاتوي چې د پاکستان ویزه که څه هم تر ۲۰۰۰ ډالرو پورې تمامېږي، خو دی نه دی توانیدلی چې ترلاسه یې کړي، ځکه د ده په وینا، دغه هېوادونه افغان پاسپورټ لرونکو ته ویزې نه ورکوي.

یاد ځوان وایي، چې د ویرې او ناتوانۍ له امله کورته نه شي تلای، ځکه په وینا یې د ناروغ پلار وضعیت او خپله بي وسي یې ځوروي.

نوموړې ویلي، د لور یې لوی ارمان و چې زده‌کړې بشپړې کړي او خپلې ټولنې ته د خدمت جوګه شي؛ خو د طالبانو له بیا واکمنېدو سره یې ټولې هیلې مړاوې شوې او خوبونه یې له‌منځه ولاړل.

هغې زیاته کړې، چې لور یې د زرګونه نورو افغان نجونو په څېر ورځ تر بلې نهیلې کېږي او دغه وضعیت ورته د زغملو نه‌دی. د دغه مور په وینا؛ د همدې اندېښنو له امله د شپې ارام خوب نه‌شي کولی او تل په دې فکر کې وي، چې څنګه خپله لور له دې تیارو او نهیلۍ وژغوري.

هغې ویلي: «موږ یوازې یو عادي ژوند، امنیت، زده‌کړې او د راتلونکي لپاره فرصت غواړو». نوموړې هیله څرګنده کړې، چې پیغام یې نړۍ ته ورسېږي او نړۍوال پوه شي چې د زده‌کړو له حقه د بې‌برخه شویو نجونو د شمېرو ترشا داسې له درده ډکې مېندې هم شته چې هره ورځ د خپلو لوڼو د ناروښانه برخلیک له امله اوښکې تویوي.

دا په داسې حال کې ده، چې طالبانو له بیا واکمنېدو راهیسې له شپږم ټولګي پورته د نجونو پر زده‌کړو بندیز لګولی او نږدې پنځه کاله کېږي چې افغان نجونې له منځنیو او لوړو زده‌کړو بې‌برخې دي.