د طالبانو د کډوالو چارو وزارت تر چتر لاندې د کډوالو چارو عالي کمېسیون ویلي، د غبرګولي په ۲۸مه نېټه له پاکستان څخه زرګونه افغان کډوال بېرته هېواد ته راستانه شوي دي. یاد وزارت تر دې دمه ۴۷ زره را ستنو شویو کورنیو ته د استوګنیزو ځمکو یا نومرو ورکولو خبر ور کړی.
د دغې ادارې د معلوماتو له مخې، په ننګرهار ولایت کې ۱۶۶۵ تنو ته، فاریاب کې ۵۷۷ تنو، هلمند کې ۳۴۵ تنو ، غزني کې ۲۴۲ ، په بلخ کې ۲۱۲ تنو ، په سمنګان کې ۲۷، فراه کې ۱۲۰ تنو ته او په نیمروز کې ۲۰۳ تنو راستنو شویو کورنیو ته ځمکې وېشل شوې دي.
د یاد کمیسیون په وینا، د راستنېدونکو د ملاتړ او مرستو د وېش لړۍ دوام لري او د بېلابېلو ادارو له لوري ورته د لومړنیو اسانتیاوو د برابرولو هڅې روانې دي.
دغه اداره زیاتوي چې د وېشل شوو هستوګنیزو نمرو مجموعي شمېر ۴۷ زره او ۹ سوه ۹۱ ته رسېدلی دی او دا لرۍ په چټکۍ سره دوام لري.
باخبره سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، هغه موټر چې څه موده وړاندې یې په کابل کې څو نجونې ووهلې او ټپي کړې، د طالبانو د یوه چارواکي دی. تر دې مخکې په کابل کې د طالبانو د پولیسو ویاند ویلي وو چې د دې پېښې عامل نیول شوی دی.
باخبره سرچینو، چې د امنیتي اندېښنو له امله یې نه غوښتل نومونه یې خپاره شي، افغانستان انټرنشنل ته ویلي چې یاد موټر دولتي و او د اسلامکلا ګمرک د طالبانو په مسوول مولوي احسانالله احسان پورې اړه لري.
تر اوسه څرګنده نه ده چې د پېښې پر مهال دغه طالب چارواکی په خپل موټر کې و او که نه.
د روانې غبرګولي میاشتې په ۱۷مه، یو سپین رنګه لینډکروزر موټر د کابل په شپږمه حوزه کې پر هغو ځوانو نجونو ورغی، چې د سړک پر غاړه روانې وې.
د طالبانو د کابل امنیه قوماندانۍ ویاند خالد ځدراڼ له پېښې شاوخوا څلور ورځې وروسته وویل چې دغه لینډکروزر د پلازمېنې د شپږمې امنیتي حوزې اړوند سیمه کې پر نجونو ورختلی و، چې لږ تر لږه درې نجونې پکې ټپیانې شوې وې.
خالد ځدراڼ د غبرګولي په ۲۵مه اعلان وکړ چې د دې پېښې عامل نیول شوی دی. هغه زیاته کړه چې له نیول شوي کس څخه پلټنې روانې دي او د قضیې څېړنه دوام لري.
په هغو انځورونو کې چې طالبانو خپاره کړي، د نیول شوي کس څېره پټه ده او د کابل د شپږمې امنیتي حوزې په انګړ کې ښکاري. تورن کس د یوه لینډکروزر موټر مخې ته ولاړ دی او لاسونه یې خلاص دي.
د طالبانو ویاندویانو، سره له دې چې له پېښې نهه ورځې تېرې شوې او پراخ غبرګونونه یې راپارولي، لا هم د بریدګر د هویت په اړه جزییات نه دي ورکړي.
د طالبانو د پولیسو ویاند ویلي وو چې ټپیانې روغتون ته لېږدول شوې او روغتیايي وضعیت یې د ډاډ وړ دی، خو سرچینې وایي چې د دوو ټپیانو روغتیايي وضعیت لا هم نازک دی.
سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي چې د بریدګر موټر نمبرپلېټ نه درلود او ښیښې یې تورې وې. د پېښې خپرو شویو انځورونو هم د سرچینو دغه معلومات تایید کړي دي.
سرچینې وایي، د پېښې له رامنځته کېدو وروسته د طالبانو د شپږمې امنیتي حوزې مسوولانو د څار کمرو ثبت شوې ویډیوګانې کتلې دي.
د سرچینو په وینا، د امنیتي کمرو څېړنو ښودلې چې موټر له پېښې وروسته تښتېدلی او وروسته د یوه طالب چارواکي کور ته ننوتی دی. د سرچینو په وینا، دغه کور د اسلامکلا ګمرک د طالبانو یوه مسوول پورې اړه لري.
سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي چې د یاد موټر چلوونکی دا مهال د کابل د شپږمې امنیتي حوزې په توقیف کې ساتل کېږي.
قضیه پوځي محکمې ته سپارل شوې
د سرچینو د معلوماتو له مخې، طالبانو د دې پېښې له امله د اسلامکلا ګمرک د مسوول دنده ځنډولې او دوسیه یې پوځي محکمې ته سپارلې ده. خو طالب چارواکو تر اوسه په رسمي ډول په دې اړه څه نه دي ویلي.
د دې پېښې احتمالي انګېزه لا روښانه نه ده، خو په هرات کې د ښځو د پراخو نیونو او ځپلو سره یې هممهاله کېدو داسې ګومانونه راپارولي چې ښايي دا پېښه د طالبانو د ځینو غړو له لوري د ښځو د ټولنیز حضور پر وړاندې د مخالف ذهنیت له امله وي.
د سرچینو په وینا، د طالبانو د شپږمې امنیتي حوزې مسوولانو د دې لپاره چې په قضیه کې یو لوړپوړی طالب چارواکی ښکېل بلل کیږي، د موضوع له جدي تعقیب څخه ډډه کړې ده.
باخبره سرچینو، چې د امنیتي دلایلو له امله یې نه غوښتل نومونه یې واخیستل شي، ویلي چې طالبانو د دغو نجونو له کورنیو سره اړیکه نیولې او ترې غوښتي یې دي، چې د پېښې له رسنیز کېدو ډډه وکړي.
طالبان وایي چې په کابل کې د امنیتي کمرو په نصبولو سره وضعیت تر څار لاندې ساتي او هېڅ موټر ته له نمبرپلېټ پرته د تګ راتګ اجازه نه ورکوي.
خو د سرچینو په وینا، هغه موټر چې پر نجونو ورغلی، نمبرپلېټ یې نه درلود او ښیښې یې هم تورې وې.
د طالبانو د مالیې وزارت ویلي چې په تېرو دوو اونیو کې یې له پاکستان او ایران څخه د ۲۱،۴ ټنه قاچاق کېدونکو خوراکي او غیر خوراکي توکو مخه نیولې ده. دغه توکي په کندهار، نیمروز، فراه، ننګرهار او هلمند ولایتونو کې نیول شوي دي.
د طالبانو د مالیې وزارت د د پنجشنبې په ورځ، د غبرګولي ۲۸مه ویلي چې د تېرو دوو اونیو په لړ کې یې د کندهار، نیمروز، فراه، ننګرهار او هلمند ولایتونو په بېلابېلو سیمو کې له پاکستان او ایران څخه شاوخوا ۲۱،۴ ټنه قاچاق کېدونکي توکي نیولي دي.
د طالبانو د مالیې وزارت ویلي، په نیول شویو توکو کې امونه، انساني درمل، وریژې،، صابون، اورلګیت، ټوکر، سینګار توکي، ملايي، کرنیز درمل، پرزې، نخي تار، چاکلیټ، کیچپ، د چلم سکاره، تمباکو، نشهيي ګولۍ، بوتلي کورت، ثانیه سوز، دال، د خیاطۍ ماشین تېل، اومه نخود، خولۍ، د دیګ مصالحه، د مخ کریم او د رومیانو تخم شامل دي.
طالبانو ویلي چې قاچاق وړونکو غوښتل یاد توکي له ګمرکي محصول پرته افغانستان ته را انتقال کړي.
د طالبانو د مالیې وزارت زیاته کړې چې د یادو قاچاقي توکو په تور یې یو شمېر کسان هم نیولي دي، خو د هغوی د شمېر په اړه یې نور جزییات نه دې ورکړي.
دا په داسې حال کې ده، چې د طالبانو او پاکستان ترمنځ له شخړو وروسته له تېرو څو میاشتو راهیسې د دواړو هېوادونو ترمنځ د تګ راتګ ټولي لارې تړل شوې دي او یو شمېر کسان هڅه کوي ځینې خوراکي توکي او درمل په غیرقانوني لارو افغانستان ته انتقال کړي.
د بلجیم د بهرنیو چارو وزیر ماکسیم پرېووت ویلي چې هغه پخپله بروکسل ته د طالبانو د پلاوي له بلنې سره مخالف دی، خو د بلجیم حکومت د دغه سفر مخه نه شي نیولی. دغه پنځه کسیز پلاوی د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت د ویاند قهار بلخي په مشرۍ بروکسل ته ځي.
ماکسیم پرېووت د چارشنبې په ماښام د بلجیم د پارلمان د بهرنیو اړیکو کمیټې ته وویل چې دا د بلجیم حکومت لپاره ممکنه نه وه چې د دې بلنې مخه ونیسي.
په دې کمیټه کې دسوسیالیست ګوند استازې لیډیا موتیبیلی نګوۍ له وزیر نه د طالبانو استازو ته د ویزو ورکولو په اړه پوښتنه وکړه، خو پرېووت وویل چې بلجیم د دې پلاوي د درې غړو د ویزې غوښتنلیکونه ترلاسه کړي او تمه کېده چې د نورو دوو غوښتنلیکونه هم راشي، چې وروسته دا ټول بشپړ شوي دي.
ټاکل شوې ده چې د طالبانو دغه پنځه کسیز پلاوی په راتلونکې اونۍ کې بروکسل ته لاړ شي. پلاوی به د اروپایي کمېسیون په غوښتنه افغانستان ته د افغان پناه غوښتونکود ستنېدو په اړه له اروپايي استازو سره خبرې وکړي.
دا چې له طالبانو سره د افغان کډوالو د ستنولو په اړه خبرې کېږي، له مخکې هم څرګنده وه، خو د دې لپاره چې پلاوی بروکسل ته لاړ شي، د بلجیم ویزه اړینه ده. دا موضوع حساسه ده ځکه طالبان لا هم د نړیوالې ټولنې له خوا د افغانستان د رسمي حکومت په توګه نه دي پېژندل شوي.
پرېووت وویل: «زه پخپله بروکسل ته د طالبانو د رژیم د استازو له بلنې سره مخالف یم. زه به دا ونه منم چې د بلجیم حکومت په خپل نوم دوی ته بلنه ورکړي».
هغه همدارنګه ټینګار وکړ چې د طالبانو د رژیم رسميت پېژندل له بحث څخه بهردي.
خو وزیر وویل چې بلجیم د خپلو نړیوالو مکلفیتونو له امله د اروپایي بنسټونو د کوربه هېواد په توګه د ځانګړو مقرراتو تابع دی.
د بلجیم د چارواکو په وینا، که دوی د اروپایي ادارو د بلنو په اړه منفي دریځ غوره کړي، نو دا به د بروکسل د نړیوال دیپلوماټیک حیثیت د کمزوري کولو خطر رامنځته کړي.
اروپایي کمېسیون او سویډن په رسمي ډول د دې بلنې تر شا ولاړ دي.
اروپا میشتو افغانانو او د بشري حقونو یو شمېر سازمانونو، لکه د بښنې نړیوال سازمان د دغه سفر مخالفت کړی او ویلي یې دي چې له طالبانو سره تعامل د هغوی د مشروعیت لامل کېدای شي، په داسې حال کې چې پر دوی له بشري حقونو د سرغړونو تورونه دي.
د طالبانو د مخابراتو او معلوماتي ټېکنالوژۍ ویاند عنایت الله الکوزی وایي، د ځیرکو موبایلونو د کنټرول لپاره د بودجې ځانکړې کېدو په اړه د دغه وزارت وزیر عبدالاحد فضلي ته ځانګړې شوې څرګندونې بېاساسه دي.
نوموړي زیاته کړې، چې په دې اړه د مشرتابه لهخوا لاتراوسه کوم هدایت نهدی ورته شوی. افغانستان انټرنشنل د طالبانو په ادارو کې د ځیرکو موبایلونو د بندېدو او ماتېدو په اړه د خبرونو او ویډیو تر نشرولو وروسته اوس د یادې ډلې د مخابراتو او معلوماتي ټېکنالوژۍ اداره دغه خبرونه بېاساسه ګڼي.
یاد وزارت ویلي: «د ځینو رسنیو او ټولنیزو شبکو له لارې هغه معلومات چې د مخابراتو او معلوماتي ټېکنالوژۍ وزیر عبدالاحد فضلي په نوم د ځیرکو موبایلونو او یا هم د ځانګړو بودجو د منظورۍ په اړه خپاره شوي ناسم او بېاساسه دي».
طالبانو ویلي، یوشمېر رسنیو داسې خبرونه خپاره کړې چې ګواکي د هبتالله په امر د طالبانو د مخابراتو وزارت په ځیرکو ټلیفونونو کې د «فاحش او ناسم پروګرام او محتویاتو په اړه چې د ټولنې پر اخلاقو منفي اغېز کوي بند یا کنټرول شي». هغه وایي، داسې هیڅ هدایت یې نهدی تر لاسه کړی.
د یاد وزارت ویاند الکوزي له رسنیو غوښتنه کړې، چې د دوی اړوند رسمي څرګندونې دې یوازې د دوی له پاڼو وڅاري.
د طالبانو له پوځي او ملکي ادارو څخه داسې ویډیوګانې خپرې شوې، چې طالب مسوولین د خپلو کارکوونکو څخه ځیرک ټلیفونونه ټول کړي او ماتوي يې. د دې سره هممهاله له یوشمېر ښوونیزو ادارو او بنسټونو څخه هم راپورونه ترلاسه شوي، چې طالبانو په ښوونځیو، مدرسو او پوهنتونو کې هم د ځیرکو موبایلونو پر کارونې بندیز لګولی دی.
د طالبانو ځینې مسوولان بیا وایي، ځیرک موبایلونه د امنیتي معلوماتو د افشا کېدو، د ادارو د محرمو اسنادو د خپرېدو او د هغو محتواوو د خپرېدو لامل کېدای شي چې د دوی له نظره له اسلامي او افغاني ارزښتونو سره په ټکر کې دي. له همدې امله په ځینو وزارتونو، پوځي مرکزونو او ښوونیزو ادارو کې د موبایلونو د کارونې په اړه ځانګړي محدودیتونه وضع شوي دي.
د کندهار د سوداګرۍ او پانګونې خونې د چهارشنبې په ورځ ویلي، چې د هندوستان د وېزې ترلاسه کولو لپاره د مخکنیو اړینو اسنادو ترڅنګ یوشمېر نور اسناد هم د غوښتونکو لپاره لازمي شوي دي. سوداګر دغه محدودیتونه او د اسنادو ډېروالی د سوداګریزو فعالیتونو پر وړاندې خنډ یادوي.
په کندهار کې د سوداګرۍ او پانګونې خونې د معلوماتو له مخې؛ د هند د وېزې غوښتونکي باید د هند د بلنې لیک ولري او په دغه لیک کې باید د بلنې ورکوونکي شرکت د GSTIN نمبر، سریال نمبر او نور اړین معلومات په واضح ډول درج شوي وي.
یادې خونې زیاته کړې، چې د بلنې ورکوونکي شرکت د ثبت سند او یا هم د هند د کوچنیو او منځنیو سوداګریزو بنسټونو د ثبت سند له نورو اسنادو سره یو ځای غواړي. د کندهار د سوداګرۍ او پانګونې خونې ویلي، هغه کسان چې پخوا یې د هند ویزې ترلاسه کړې وي اړ دي چې د خپلو زړو پاسپورټونو هغه کاپۍ هم وړاندې کړي چې پخوانۍ هندي ویزې پهکې لګېدلې وي.
په ورته وخت کې د کندهار یو سوداګر عبدالمنان وايي، د هند ویزه د افغان سوداګرو لپاره ځانګړی اهمیت لري او د ویزې په بهیر کې زیات محدودیتونه او د اسنادو ډېرښت د سوداګریزو فعالیتونو پر وړاندې خنډونه جوړوي.
هغه وویل: «موږ له اړوندو مسوولینو غواړو، چې د افغان سوداګرو لپاره د هند د ویزې ترلاسه کولو پروسه اسانه او چټکه کړي؛ څو سوداګر وکولای شي پرته له ستونزو خپل کاروباري سفرونه ترسره کړي».
همداراز یو بل سوداګر حاجي عبدالودود هم وايي، د ویزو ترلاسه کولو په برخه کې اسانتیا به د دواړو هېوادونو ترمنځ پر سوداګریزو اړیکو مثبت اغېز وکړي او د سوداګرۍ د پراختیا لامل به شي.
هغه زیاته کړه: «که د ویزو په برخه کې لازمې اسانتیاوې رامنځته شي، سوداګر به وکولای شي د اړتیا وړ توکي په مناسب وخت وارد کړي او دغه چاره به د هېواد پر بازارونو او اقتصادي فعالیتونو هم ښه اغېز ولري».
د کندهار د سوداګرۍ او پانګونې خونې له سوداګرو او د ویزو له غوښتونکو غوښتي، چې د غوښتنلیک د سپارلو پرمهال یاد اسناد په بشپړ ډول چمتو کړي؛ ترڅو د ویزې لړۍ له ځنډ او احتمالي ستونزو مخنیوی وشي.
په کندهار کې د هند کونسلګرۍ د وېزو په برخه کې د نويو بدلونونو په اړه لاتراوسه وضاحت نهدی ورکړی.