هرات کې نوی حکم: ښځینه ښوونکې او د څلورم تر شپږم ټولګي نجونې باید مخ‌پټ او دستکشې واغوندي

د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزارت د خپرونو چارو مرستیال مهاجر فراهي، د هنر او فرهنګ مرستیال عتیق‌الله عزيزي او ورسره مل پلاوی یې د هيواد د پیاوړي څيړونکي، تاريخ‌پوه او لیکوال استاد حبیب‌الله رفيع د عیادت، د خدمتونو د ستاينې او د اعزاز پګړۍ د ور په سر کولو په موخه په کابل کې د استاد کور ته ورغلي و.

100%

د دغه وزارت د هنر او فرهنګ مرستیال عتیق‌الله عزیزي استاد رفیع ته د ښه راغلاست ویلو تر څنګ وویل: «موږ مو په راتګ خوښ یو، تاسو خپل علمي عظمت او وقار ساتلی دی او د هيواد له غوره څيړونکو څخه ياست، ترسره کړي خدمتونه مو د ډيرې ستاينې وړ دي».

هغه ژمنه وکړه، چې د استاد رفیع د اثارو چاپ ته به زمینه برابروي او زیاته یې کړه: «د اطلاعاتو او کلتور وزارت مو د اثارو د چاپ او نورو څيړنو ترسره کولو په برخه کې همکار دی».

د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزارت د پنجشنبې په ورځ (د غبرګولي ۲۸مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، د دغې ليدنې په ترڅ کې د دغه وزارت مرستیالانو استاد حبیب‌الله رفيع ته د «اعزاز پګړۍ» هم ورپه سر کړه.

استاد حبیب‌الله رفیع د افغانستان د جمهوري نظام له رانسکورېدو مخکې د افغانستان د علومو اکاډمۍ غړی وو او په څېړنو او تاریخ لیکنو کې لاسبری دی.

استاد حبیب‌الله رفیع د افغانستان له رانسکورېدو وروسته کاناډا ته کډوال شو، خو د تېرې سې‌شنبې په ورځ (د غبرګولي ۲۶مه) بېرته کابل ته راستون شو، چې له طالبانو سربېره د یو شمېر لیکوالانو او عام ولس له لوري یې تود هرکلی وشو.

افغان لیکوال حبیب‌الله رفیع له څو کلونو جلاوطنۍ وروسته افغانستان ته ستون شوی | افغانستان انټرنشنل پښتو

دا په داسې حال کې ده، چې د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته ګڼ شمېر افغان کادرونه له هېواد څخه وتلو ته اړ شوي، چې د کارپوهانو په وینا، دا وضعیت په افغانستان کې د مسلکي او تخنیکي ظرفیتونو د کمښت لامل شوی دی.

په دغه لارښود کې د پراخو، پنډو، بې‌زینته او بې‌عطره جامو پر اغوستو ټینګار شوی دی.

د پنجشنبې په ورځ په خپره شوې دې لارښوونه کې راغلي چې د طالبانو له نظره حجاب باید داسې وي چې د ښځې ټول بدن په بشپړه توګه پټ کړي او د جامو له شا څخه د بدن د غړو د ښکاره کېدو مخه ونیسي.

همداراز ښځې د تنګو، بدن ته نښتو او د پام رااړونکو جامو له اغوستو منع شوې دي. په لارښود کې ټینګار شوی چې د ښځو جامې باید د نارینه‌وو یا د غیرمسلمانانو له جامو سره ورته والی ونه لري او د ځان ښودنې، شهرت ترلاسه کولو یا د نامحرمو کسانو د پام رااړولو په موخه ونه کارول شي.

په دې لارښود کې بې‌حجابي «د یهودو دسیسه» بلل شوې او بې‌حجابه ښځې «منافقې» یادې شوې دي. همداراز خبرداری ورکړل شوی چې بې‌حجابي، په ځانګړي ډول د ښځو او نارینه‌وو د ګډ شتون په صورت کې، کولی شي په ټولنه کې د فساد د پراختیا لامل شي.

دغه لارښود په داسې حال کې خپرېږي چې طالبانو افغانستان ته له بیا واکمنېدو وروسته پر ښځو او نجونو یو لړ محدودیتونه او فرمانونه لګولي دي. په دغو محدودیتونو کې زده‌کړو، کار او ځینو ټولنیزو فعالیتونو ته د ښځو او نجونو پر لاسرسي بندیزونه هم شامل دي.

نړیوال بنسټونه ټینګار کوي چې طالبانو ښځې له عامه او ټولنیز ژوند څخه څنډې ته کړې او د ټولنې له مهمو برخو یې لرې ساتلې دي.

بل لور ته، د بشري حقونو یو شمېر فعالانو او د افغانستان د بشري حقونو په چارو کې د ملګرو ملتونو ځانګړي راپور ورکوونکي دا اقدامات د «جنسیتي اپارتاید» بېلګه بللې او له نړیوالې ټولنې یې غوښتي چې په افغانستان کې د ښځو وضعیت ته لا ډېره پاملرنه وکړي.

طالبانو بیا دا تورونه رد کړي او وايي چې د دوی تګلارې او اقدامات د اسلامي شریعت له احکامو سره سمون لري.

دغه وزارت ټینګار وکړ چې بلجیم «نه شي کولای هغه رژیم ته مشروعیت ورکړي چې د بشري حقونو په جدي او پراخو سرغړونو تورن دی.» خو د اروپايي ټولنې د کوربه هېواد په توګه مکلف دی چې د طالبانو استازو ته ویزې ورکړي.

دلته د افغانستان انټرنشنل د پوښتنې په ځواب کې د بلجیم د بهرنیو چارو وزارت د ویاند بشپړ ځواب لوستلای شئ:

«بلجیم په رسمي ډول د طالبانو د پلاوي د ټولو غړو د ویزې غوښتنلیکونه ترلاسه کړي دي او د هېواد امنیتي ادارې اوس مهال د دغو غوښتنلیکونو ارزونه کوي. اروپايي کمېسیون څو اوونۍ وړاندې د پلاوي د غړو نوملړ د بلجیم چارواکو ته سپارلی و، چې له امله یې د ویزو د رسمي غوښتنلیکونو له وړاندې کېدو مخکې د امنیتي ارزونو د پیل زمینه برابره شوه.

ځکه چې دا غونډه د اروپايي ټولنې په کچه او د اروپايي کمېسیون په نوښت جوړېږي، نو د غونډې د نېټې، د پلاوي د جوړښت او د اجنډا په اړه د معلوماتو ورکول د بلجیم د بهرنیو چارو وزیر په واک کې نه راځي. د دغو موضوعاتو په اړه باید له اروپايي کمېسیون سره اړیکه ونیول شي.

د اروپايي ټولنې د پلازمېنې او د ګڼو اروپايي بنسټونو د کوربه ښار په توګه د بروکسل ځانګړی مقام د ویزو په چارو کې د بلجیم د صلاحیت پر څرنګوالي اغېز لري. اروپايي بنسټونه پخپله د غونډو د جوړولو او د ګډونوالو د بلنې په اړه پرېکړې کوي. ځینې وخت دغه غونډې د هغو ادارو یا حکومتونو د استازو په ګډون ترسره کېږي چې بلجیم یې په رسمیت نه پېژني. په داسې حالاتو کې د دغو ادارو یا حکومتونو په اړه د بلجیم دریځ نه شي کولای د ویزې د غوښتنلیکونو د ارزونې بنسټ وګرځي.

د بېلګې په توګه، د روانډا د ولسمشر یا د دغه هېواد د حکومت د غړو سفرونه چې په بروکسل کې د اروپايي بنسټونو غونډو ته کېږي، په پام کې ونیسئ. د بلجیم او روانډا ترمنځ د رسمي ډیپلوماتیکو اړیکو نشتوالی نه شي کولای د دغسې بلنو مخه ونیسي. همدا اصل د هغو اعتراضونو په اړه هم صدق کوي چې کله ناکله د اروپايي پارلمان ویناوو ته د جنجالي څېرو د بلنې په اړه راپورته کېږي. د بلجیم حکومت نه شي کولای د اروپايي پارلمان پر ځای پرېکړه وکړي چې کوم کسان باید د هغه غونډو او پروګرامونو ته راوبلل شي.

همدارنګه باید په یاد ولرو چې د تېر کال په سپټمبر میاشت کې، کله چې متحده ایالاتو د فلسطیني پلاوي ځینو غړو ته د نیویارک په ښار کې د ملګرو ملتونو د عمومي اسامبلې په غونډو، په ځانګړي ډول د دوه-دولتي حللارې اړوند کنفرانس کې د ګډون لپاره ویزې ورنه کړې، دغه پرېکړه له پراخو غبرګونونو او نیوکو سره مخ شوه. د بلجیم د بهرنیو چارو وزیر ماکسیم پروو هم هغه مهال د امریکا پر دغه اقدام نیوکه کړې وه. ځکه د کوربه هېواد دنده دا نه ده چې د دغسې سفرونو د مناسب والي یا نه مناسب والي په اړه قضاوت وکړي، بلکې باید ډاډ ترلاسه کړي چې د هغو پر وړاندې خنډونه نه رامنځته کېږي.

د اروپايي بنسټونو او نړیوالو سازمانونو کوربه توب همدا ډول مسؤلیت د بلجیم پر غاړه ور اچوي. که بلجیم وغواړي د هغو بلنلیکونو په اړه قضاوت وکړي چې اروپايي بنسټونه یې د خپلو فعالیتونو په چوکاټ کې صادروي، نو د بروکسل حیثیت به د یوه نړیوال او ډیپلوماتیک مرکز په توګه کمزوری شي. د کوربه هېواد په توګه د بلجیم تګلاره دا ایجابوي چې د دغسې غونډو جوړېدل اسانه کړي، نه دا چې خنډونه ورته جوړ کړي.

خو ښاغلی پروو غواړي خپل شخصي دریځ هم په ډاګه بیان کړي. نوموړی بروکسل ته د طالبانو د رژیم د استازو د بلنې له پرېکړې سره موافق نه دی او هېڅکله به دا ونه مني چې د بلجیم حکومت د خپل نوم له لارې دغه کسان په بلجیم کې خبرو ته راوبولي. بلجیم نه شي کولای هغه رژیم ته مشروعیت ورکړي چې د بشري حقونو په پراخو سرغړونو تورن دی، او د بهرنیو چارو وزیر د راپورته شویو اندېښنو بشپړ درک لري.

سره له دې، د کوربه هېواد په توګه د خپلو مکلفیتونو په چوکاټ کې د دغې غونډې د جوړېدو لپاره زمینه برابرول د طالبانو په رسمیت پېژندل، هغوی ته مشروعیت ورکول یا د بلجیم حکومت له خوا د هغوی استازو ته رسمي بلنه ورکول نه معنا کوي. دغه راز، دا غونډه د انفرادي دوسیو د څېړلو لپاره نه ده جوړه شوې او نه هم ټاکل شوې چې د کومې ځانګړې دوسیې په اړه پکې خبرې وشي یا پرېکړه وشي.

خو له دې ټولو سره سره، د یوې ستونزې له پامه غورځول هغه له منځه نه وړي. هغه کسان چې په ناقانونه توګه په هېواد کې اوسېږي، په ځانګړي ډول هغه کسان چې جرمونه ترسره کوي، باید یوازې د افغانستان د تابعیت له امله له مصونیت څخه برخمن نه وي. بلجیم باور لري چې یوازې د یوې ګډې اروپايي تګلارې له لارې کېدای شي یوه دوامداره، د باور وړ او انساني حللاره وموندل شي؛ داسې حللاره چې هم د خلکو بنسټیز حقونه خوندي کړي او هم د کډوالو د بېرته ستنولو او له اصلي هېوادونو سره د اغېزمنې همکارۍ زمینه برابره کړي.

د بلجیم دریځ به همداراز د عدالت، همغږۍ او د دغه هېواد د نړیوالو ژمنو پر بنسټ ولاړ پاتې شي. د بلجیم له نظره، هېڅوک باید یوازې د خپل تابعیت له امله له مصونیت څخه برخمن نه وي او د دې موضوع څېړنه باید په اروپايي چوکاټ کې ترسره شي.

سربېره پر دې، بلجیم د قانون پر حاکمیت ولاړ هېواد په توګه د خپلواکو ادارو پرېکړو ته درناوی لري، چې د کډوالو او بې‌تابعیته کسانو د چارو د عمومي کمېسارۍ او د کډوالۍ د دعوو د شورا پرېکړې هم پکې شاملې دي.»

په ترلاسه شویو وسلو او پوځي تجهیزاتو کې اته میله کلاشینکوفونه، دوه میله روسۍ پیکا، یو میل ایم-۴ ډوله وسله، دوه قبضې تفنګچې، دوه عدده شپني دوربینونه او یو عدد جېمر شامل دي. د دې ترڅنګ، د طالبانو استخباراتي ځواکونو یو عراده ډاډسن ډوله موټر هم ترلاسه کړی دی.

د ۲۰۹ الفتح قول اردو د کشف او ضد استخباراتو مدیریت مسوولینو ویلي، چې دغه وسلې او وسایط د دقیقو کشفي راپورونو پر بنسټ په یو لړ چاڼیزو عملیاتو کې ترلاسه شوي دي. د چارواکو په خبره، دا ټول وسایل او تجهیزات د طالبانو ادارې ته سپارل شوي او د هغوی په اصطلاح په «بیت‌المال» کې اضافه شوي دي.

د دغې قول اردو د اطلاعاتو او نشراتو د آمریت د معلوماتو له مخې، په شمال زون کې د امنیت د تامین او د ناقانونه وسلو د راټولولو لپاره د کشفي او استخباراتي منسوبینو هڅې روانې دي. دوی زیاته کړې چې په سیمه کې د ناقانونه وسلو او پوځي وسایطو د ګرځولو او ساتلو مخنیوی به په جدي توګه دوام ولري.

د روسیې بهرنیو چارو وزارت د پنجشنبې په ورځ (د غبرګولي ۲۸مه) د یوې اعلامیې په خپرولو سره ویلي، د روسیې او مصر د بهرنیو چارو وزارتونو په مشرۍ او د دواړو هېوادونو د اړونده ادارو د استازو په ګډون، د ترهګرۍ ضد مبارزې په برخه کې د دواړو هېوادونو د کاري ډلې پنځمه غونډه په مسکو کې ترسره شوه.

د اعلامیې له‌مخې، په دې غونډه کې دواړو لورو له نړۍوالو او سیمه‌ییزو ترهګریزو ګواښونو سربېره د افغانستان وضعیت هم ارزولی دی.

اعلامیه کاږي: «دواړو لورو د نړیوالو او سیمه‌ییزو ترهګریزو ګواښونو، په ځانګړې توګه په افغانستان، منځني ختیځ، مرکزي اسیا او افریقا کې وضعیت وارزاوه او د ترهګرۍ پر وړاندې د مبارزې په برخه کې یې خپلې ملي تجربې شریکې کړې».

د اعلامیې پر بنسټ، په دې غونډه کې له ترهګرۍ او افراطیت سره د مبارزې په چارو کې د نړیوالو همکاریو او پروژو په تړاو خبرې شوي او همداراز په دې برخه کې د نویو ټکنالوژیو پر کارول کېدو هم ټینګار وشو.

په اعلامیه کې راغلي: «په دې غونډه کې د ترهګرۍ د مالي تمویل موضوع ته هم ځانګړې پاملرنه وشوه».

د اعلامیې په بربنسټ، د دغې کتنې په پای کې د دوه اړخیزو اړیکو په اډانه کې او همدارنګه په مهمو نړیوالو ډګرونو کې، د نړیوالې ترهګرۍ او د امنیت پر وړاندې له نورو ننګونو سره د مبارزې په برخه کې د روسیې او مصر ترمنځ د همکاریو پر پراختیا هوکړه شوې ده.

روسیه: په افغانستان کې له ۱۸ زرو څخه تر ۲۳ زرو پورې وسله‌وال فعالیت کوي | افغانستان انټرنشنل پښتو

د چارو شنونکي بیا وايي، روسیه له طالبانو سره دوه اړخیزه لوبه کوي، له یوې خوا یې په رسمیت پېژندلي، خو ورسره جوخت یې د ترهګرو پر پالنې تورنوي او له امله یې منځني اسیا هېوادونو ته د ترهګریزو ګواښونو په تړاو اندېښمن هم دي.

د یادونې وړ ده، چې د روانې غبرګولي میاشتې په لومړۍ اونۍ کې روسیې ته د طالبانو د دفاع وزیر په سفر کې د دواړو لورو ترمنځ د نظامي- تخنیکي همکاریو یو تړون هم لاسلیک شوی، خو لا تر اوسه د دغه تړون بشپړ جزییات نه‌دي خپاره شوي او طالبانو یوازې دومره ویلي، چې دا هوکړه د افغانستان د دفاع او امنیت ساتلو لپاره لاسلیک شوې او د بل هېڅ هېواد پر ضد نه ده او زیاته کړې یې ده: «په دې اړوند اندېښنې بې ځایه دي».