کویت ۲۰ تنه افغان بندیان خوشې کړل

د قزاقستان رسنیو راپور ورکړی چې د یاد مرکز جوړېدل د منځنۍ اسیا او افغانستان لپاره د دوامدارې پراختیايي موخو د لومړي سیمه‌ییز مرکز د جوړیدو لاره پرانېسته.

یاد قانون تېر کال د اګسټ په میاشت کې د قزاقستان د ولسمشر او د ملګرو ملتونو د سرمنشي ترمنځ لاسلیک شوی و.

د قزاقستان د مشرانو جرګې غړېي بیبیګل ژیکسنبای د دغه قانون د لایحې د وړاندې کولو پرمهال وویل:« دغه مرکز د قزاقستان لپاره خورا ستراتیژیک ارزښت لري او الماتا ښار کې د دې مرکز موقعیت به دغه ښار د یو څو اړخیز ډیپلوماټیک او سوداګریز مرکز په توګه لا پیاوړی کړی».

نوموړې زیاته کړې چې د دغه ګام په مټ به په نړوالو غونډو کې د قزاقستان د ملي لومړیتوبونو د ترویج فرصتونه پراخ شي او په نړۍوال سیستم کې به د قزاقستان د متخصصینو د استازیتوب د زیاتوالي ترڅنګ د هغوی مسلکي وړتیاوې هم لوړې شي.

د راپورونو له‌مخې، د لاسلیک شوي هوکړه لیک پر بنسټ، قزاقستان به د کوربه هېواد په توګه له ۲۰۲۵ څخه تر ۲۰۲۹ کال پورې په داوطلبانه ډول هر کال ۳ میلیونه ډالره مالي مرسته کوي.

له یادې مالي سرچینې څخه به د دغه نوي مرکز د عصري تجهیزاتو د پېرلو، د معلوماتي ټکنالوژۍ د بنسټونو او مخابراتي سیستمونو د چمتو کولو او همدارنګه د مرکز د عملیاتي چارو د لګښتونو د پوره کولو لپاره کار اخیستل کېږي او دا به د ملګرو ملتونو لومړنی سیمه‌ییز مرکز وي چې په ځانګړي ډول د دوامدارې پراختیا موخو د پلي کېدو لپاره په منځنۍ اسیا او افغانستان تمرکز کوي.

د دغې ادارې د معلوماتو له مخې، په ننګرهار ولایت کې ۱۶۶۵ تنو ته، فاریاب کې ۵۷۷ تنو، هلمند کې ۳۴۵ تنو ، غزني کې ۲۴۲ ، په بلخ کې ۲۱۲ تنو ، په سمنګان کې ۲۷، فراه کې ۱۲۰ تنو ته او په نیمروز کې ۲۰۳ تنو راستنو شویو کورنیو ته ځمکې وېشل شوې دي.

د یاد کمیسیون په وینا، د راستنېدونکو د ملاتړ او مرستو د وېش لړۍ دوام لري او د بېلابېلو ادارو له لوري ورته د لومړنیو اسانتیاوو د برابرولو هڅې روانې دي.

دغه اداره زیاتوي چې د وېشل شوو هستوګنیزو نمرو مجموعي شمېر ۴۷ زره او ۹ سوه ۹۱ ته رسېدلی دی او دا لرۍ په چټکۍ سره دوام لري.

باخبره سرچینو، چې د امنیتي اندېښنو له امله یې نه غوښتل نومونه یې خپاره شي، افغانستان انټرنشنل ته ویلي چې یاد موټر دولتي و او د اسلام‌کلا ګمرک د طالبانو په مسوول مولوي احسان‌الله احسان پورې اړه لري.

تر اوسه څرګنده نه ده چې د پېښې پر مهال دغه طالب چارواکی په خپل موټر کې و او که نه.

د روانې غبرګولي میاشتې په ۱۷مه، یو سپین رنګه لینډکروزر موټر د کابل په شپږمه حوزه کې پر هغو ځوانو نجونو ورغی، چې د سړک پر غاړه روانې وې.

د طالبانو د کابل امنیه قوماندانۍ ویاند خالد ځدراڼ له پېښې شاوخوا څلور ورځې وروسته وویل چې دغه لینډکروزر د پلازمېنې د شپږمې امنیتي حوزې اړوند سیمه کې پر نجونو ورختلی و، چې لږ تر لږه درې نجونې پکې ټپیانې شوې وې.

خالد ځدراڼ د غبرګولي په ۲۵مه اعلان وکړ چې د دې پېښې عامل نیول شوی دی. هغه زیاته کړه چې له نیول شوي کس څخه پلټنې روانې دي او د قضیې څېړنه دوام لري.

په هغو انځورونو کې چې طالبانو خپاره کړي، د نیول شوي کس څېره پټه ده او د کابل د شپږمې امنیتي حوزې په انګړ کې ښکاري. تورن کس د یوه لینډکروزر موټر مخې ته ولاړ دی او لاسونه یې خلاص دي.

د طالبانو ویاندویانو، سره له دې چې له پېښې نهه ورځې تېرې شوې او پراخ غبرګونونه یې راپارولي، لا هم د بریدګر د هویت په اړه جزییات نه دي ورکړي.

د طالبانو د پولیسو ویاند ویلي وو چې ټپیانې روغتون ته لېږدول شوې او روغتیايي وضعیت یې د ډاډ وړ دی، خو سرچینې وایي چې د دوو ټپیانو روغتیايي وضعیت لا هم نازک دی.

سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي چې د بریدګر موټر نمبرپلېټ نه درلود او ښیښې یې تورې وې. د پېښې خپرو شویو انځورونو هم د سرچینو دغه معلومات تایید کړي دي.

سرچینې وایي، د پېښې له رامنځته کېدو وروسته د طالبانو د شپږمې امنیتي حوزې مسوولانو د څار کمرو ثبت شوې ویډیوګانې کتلې دي.

د سرچینو په وینا، د امنیتي کمرو څېړنو ښودلې چې موټر له پېښې وروسته تښتېدلی او وروسته د یوه طالب چارواکي کور ته ننوتی دی. د سرچینو په وینا، دغه کور د اسلام‌کلا ګمرک د طالبانو یوه مسوول پورې اړه لري.

سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي چې د یاد موټر چلوونکی دا مهال د کابل د شپږمې امنیتي حوزې په توقیف کې ساتل کېږي.

قضیه پوځي محکمې ته سپارل شوې

د سرچینو د معلوماتو له مخې، طالبانو د دې پېښې له امله د اسلام‌کلا ګمرک د مسوول دنده ځنډولې او دوسیه یې پوځي محکمې ته سپارلې ده. خو طالب چارواکو تر اوسه په رسمي ډول په دې اړه څه نه دي ویلي.

د دې پېښې احتمالي انګېزه لا روښانه نه ده، خو په هرات کې د ښځو د پراخو نیونو او ځپلو سره یې هممهاله کېدو داسې ګومانونه راپارولي چې ښايي دا پېښه د طالبانو د ځینو غړو له لوري د ښځو د ټولنیز حضور پر وړاندې د مخالف ذهنیت له امله وي.

د سرچینو په وینا، د طالبانو د شپږمې امنیتي حوزې مسوولانو د دې لپاره چې په قضیه کې یو لوړپوړی طالب چارواکی ښکېل بلل کیږي، د موضوع له جدي تعقیب څخه ډډه کړې ده.

باخبره سرچینو، چې د امنیتي دلایلو له امله یې نه غوښتل نومونه یې واخیستل شي، ویلي چې طالبانو د دغو نجونو له کورنیو سره اړیکه نیولې او ترې غوښتي یې دي، چې د پېښې له رسنیز کېدو ډډه وکړي.

طالبان وایي چې په کابل کې د امنیتي کمرو په نصبولو سره وضعیت تر څار لاندې ساتي او هېڅ موټر ته له نمبرپلېټ پرته د تګ راتګ اجازه نه ورکوي.

خو د سرچینو په وینا، هغه موټر چې پر نجونو ورغلی، نمبرپلېټ یې نه درلود او ښیښې یې هم تورې وې.

د طالبانو د مالیې وزارت د د پنجشنبې په ورځ، د غبرګولي ۲۸مه ویلي چې د تېرو دوو اونیو په لړ کې یې د کندهار، نیمروز، فراه، ننګرهار او هلمند ولایتونو په بېلابېلو سیمو کې له پاکستان او ایران څخه شاوخوا ۲۱،۴ ټنه قاچاق کېدونکي توکي نیولي دي.

د طالبانو د مالیې وزارت ویلي، په نیول شویو توکو کې امونه، انساني درمل، وریژې،، صابون، اورلګیت، ټوکر، سینګار توکي، ملايي، کرنیز درمل، پرزې، نخي تار، چاکلیټ، کیچپ، د چلم سکاره، تمباکو، نشه‌يي ګولۍ، بوتلي کورت، ثانیه سوز، دال، د خیاطۍ ماشین تېل، اومه نخود، خولۍ، د دیګ مصالحه، د مخ کریم او د رومیانو تخم شامل دي.

طالبانو ویلي چې قاچاق وړونکو غوښتل یاد توکي له ګمرکي محصول پرته افغانستان ته را انتقال کړي.

د طالبانو د مالیې وزارت زیاته کړې چې د یادو قاچاقي توکو په تور یې یو شمېر کسان هم نیولي دي، خو د هغوی د شمېر په اړه یې نور جزییات نه دې ورکړي.

دا په داسې حال کې ده، چې د طالبانو او پاکستان ترمنځ له شخړو وروسته له تېرو څو میاشتو راهیسې د دواړو هېوادونو ترمنځ د تګ راتګ ټولي لارې تړل شوې دي او یو شمېر کسان هڅه کوي ځینې خوراکي توکي او درمل په غیرقانوني لارو افغانستان ته انتقال کړي.

ماکسیم پرېووت د چارشنبې په ماښام د بلجیم د پارلمان د بهرنیو اړیکو کمیټې ته وویل چې دا د بلجیم حکومت لپاره ممکنه نه وه چې د دې بلنې مخه ونیسي.

په دې کمیټه کې دسوسیالیست ګوند استازې لیډیا موتیبیلی نګوۍ له وزیر نه د طالبانو استازو ته د ویزو ورکولو په اړه پوښتنه وکړه، خو پرېووت وویل چې بلجیم د دې پلاوي د درې غړو د ویزې غوښتنلیکونه ترلاسه کړي او تمه کېده چې د نورو دوو غوښتنلیکونه هم راشي، چې وروسته دا ټول بشپړ شوي دي.

ټاکل شوې ده چې د طالبانو دغه پنځه کسیز پلاوی په راتلونکې اونۍ کې بروکسل ته لاړ شي. پلاوی به د اروپایي کمېسیون په غوښتنه افغانستان ته د افغان پناه غوښتونکود ستنېدو په اړه له اروپايي استازو سره خبرې وکړي.

دا چې له طالبانو سره د افغان کډوالو د ستنولو په اړه خبرې کېږي، له مخکې هم څرګنده وه، خو د دې لپاره چې پلاوی بروکسل ته لاړ شي، د بلجیم ویزه اړینه ده. دا موضوع حساسه ده ځکه طالبان لا هم د نړیوالې ټولنې له خوا د افغانستان د رسمي حکومت په توګه نه دي پېژندل شوي.

پرېووت وویل: «زه پخپله بروکسل ته د طالبانو د رژیم د استازو له بلنې سره مخالف یم. زه به دا ونه منم چې د بلجیم حکومت په خپل نوم دوی ته بلنه ورکړي».

هغه همدارنګه ټینګار وکړ چې د طالبانو د رژیم رسميت پېژندل له بحث څخه بهردي.

خو وزیر وویل چې بلجیم د خپلو نړیوالو مکلفیتونو له امله د اروپایي بنسټونو د کوربه هېواد په توګه د ځانګړو مقرراتو تابع دی.

د بلجیم د چارواکو په وینا، که دوی د اروپایي ادارو د بلنو په اړه منفي دریځ غوره کړي، نو دا به د بروکسل د نړیوال دیپلوماټیک حیثیت د کمزوري کولو خطر رامنځته کړي.

اروپایي کمېسیون او سویډن په رسمي ډول د دې بلنې تر شا ولاړ دي.

اروپا میشتو افغانانو او د بشري حقونو یو شمېر سازمانونو، لکه د بښنې نړیوال سازمان د دغه سفر مخالفت کړی او ویلي یې دي چې له طالبانو سره تعامل د هغوی د مشروعیت لامل کېدای شي، په داسې حال کې چې پر دوی له بشري حقونو د سرغړونو تورونه دي.