د نجونو له ګډون پرته؛ طالبانو په کابل کې د طبي اکمال تخصص بستونو ازموینه واخیسته

د افغانستان د بشري حقونو د خپلواک کمېسیون پخوانۍ مشرې شهرزاد اکبر د جمعې په ورځ (د غبرګولي ۲۹مه) په خپله اېکس‌پاڼه ویلي، چې افغانستان د نړۍ په کچه د مېندو د مړینې تر ټولو لوړه کچه لري، خو طالبان د ښځو پر جامو بوخت دي. هغې زیاته کړې، چې پر ښځو او نجونو د طبي زده کړو بندیز ښځې له تدریجي وژنو سره مخ کړې دي.

شهرزاد اکبر په خپل دې پیغام کې ویلي، په داسې حال کې چې د هېواد روغتیایي سیستم له جدي بحران سره مخ دی، طالبان د ښځو د جامو پر اوږدوالي او ډبلوالي تمرکز لري. هغې پر نجونو د طبي زده کړو بندیز ته په اشارې سره ویلي، چې دا پرېکړه به په راتلونکي کې د ښځینه ډاکترانو د نشتوالي له امله د مېندو د مړینې کچه نوره هم لوړه کړي.

د بشري حقونو دغې فعالې د طالبانو دا ډول تګلارې او سختدریځي قوانین د افغان ښځو د سیستماتیک حذفولو هڅه بللې ده. د هغې په وینا، د طالبانو دا ډول سیاستونه به په هېواد کې د ښځو او نجونو ژوند له لا زیاتو ګواښونو او ستونزو سره مخ کړي.

د یادونې وړ ده، چې طالبانو د ۲۰۲۴ کال له ډسمبر راهیسې د طب او قابلګۍ په څانګو کې د نجونو پر زده‌کړې بندیز لګولی دی.

د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزارت د خپرونو چارو مرستیال مهاجر فراهي د جمعې په ورځ (د غبرګولي ۲۹مه) په خپله اېکس‌پاڼه ویلي، د افغانستان د امنیت اخلالوونکي چې دی یې «ساعین بالفساد او بغاوتګر» بولي په هر ځای کې چې وي د دوی لپاره مشروع اهداف دي.

مهاجر فراهي زیاته کړې: «زموږ دفاعي او امنیتي ځواکونه به د لوی الله په نصرت هر هغه هڅه په نطفه کې خنثا کوي چې د هیواد د پرمختګ، اقتصادي بیا رغونې او ټولنیز ارامښت په وړاندي خنډونه ایجادوي».

طالبانو په خیبرپښتونخوا او بلوچستان کې د ډرون بریدونو مسوولیت په غاړه واخیست | افغانستان انټرنشنل پښتو

د طالبانو دفاع وزارت وايي، تېره شپه یې (پنجشنبه د غبرګولي ۲۸مه) په هوايي بریدونو سره په بلوچستان او خیبرپښتونخوا کې د داعـ.شیانو چې دوی یې «ساعین بالفساد» بولي مرکزونه په نښه کړي دي. دغه وزارت زیاته کړې، په دې مرکزونو کې د ځینو «شریرو استخباراتي» کړيو په مرسته د افغانستان په خاوره بریدونه پلان کېدل او په تېر کې ترې یو شمېر خونړي بریدونه ترسره شوي هم وو.

پاکستان وایی په سرحدي سیمو کې یې د طالبانو یوه بې‌پیلوټه الوتکه نسکوره کړې ده | افغانستان انټرنشنل پښتو

دغه وزارت ادعا کړې، چې په دې بریدونو کې مهم او مطلوب اهداف په نښه شوي او همداراز یې خبرداری ورکړی، چې له دې وروسته به افغانستان د خپل امنیت او ثبات پر وړاندې هیڅ ډول ګواښ او تهدید ته وخت ورنه‌کړي او له خپلو ټولو امکاناتو څخه په استفادې به یې په نطفه کې له منځه یوسي.

په بریتانیا کې اووه تنه افغان کډوال پر دوو تنکیو ځوانو نجونو باندې د جنسي تېري او نورو جرمونو په تور راتلونکی کال محاکمه کېږي. دغه کسان چې عمرونه یې د ۲۰ او ۲۱ کلونو ترمنځ ښودل شوي، د جمعې په ورځ د نورویچ په شاهي محکمه کې پر ځان لګول شوي تورونه په کلکه رد کړل. د تورنو کسانو له ډلې څخه شپږ تنه یې ۲۰ کلن او یو تن یې ۲۱ کلن دی، چې په ټولیزه توګه پرې د جنسي تېري د ۲۸ قضیو په ګډون د ۳۸ بېلابېلو جرمونو تورونه لګول شوي دي.

دغه پېښې د ۲۰۲۳ کال د اګسټ او د ۲۰۲۵ کال د مې میاشتې ترمنځ د نورویچ په ښار کې شوې دي او د قرباني شویو نجونو هویت د قانوني دلایلو له امله پټ ساتل شوی دی.

محکمې ته د وړاندې شویو معلوماتو له مخې، د جمیل خلیل او احمدین احمدزي په ګډون دغو کسانو په محکمه کې د ژباړونکو له لارې خبرې وکړې او ټول تورونه یې رد کړل.

څارنوالې فیلیسیا ډیوي وویل، چې یو بل شکمن کس دا مهال د ایرلنډ په جمهوریت کې دی او بریتانیا ته د سپارلو په تمه دی ترڅو په ورته تورونو محکوم شي.

د نورفولک پولیسو تایید کړې چې دغو کسانو د کډوالو په هوټلونو کې ژوند نه کاوه او دغه پېښې هلته نه دي شوې.

د راپورونو له‌مخې، له دغې ډلې څخه پنځه تنه په وړو کښتیو او دوه نور په موټرو کې په پټه توګه بریتانیا ته داخل شوي وو او د درېیو او شپږو کلونو ترمنځ موده کې په دغه هېواد کې اوسېدل.

قاضي کترین مور وویل چې د دغو کسانو محکمه به د راتلونکي کال د جنورۍ په ۱۱مه پیل شي او شاوخوا ۱۲ اونۍ به دوام وکړي.

دا پېښه په داسې حال کې شوې چې د کاریتاس نړیوال سازمان په خپل وروستي راپور کې افغانستان په نړۍ کې د کډوالو د اوو اصلي سرچینو څخه یو بللی دی.

دغه مرستندویه سازمان د کډوالو د نړیوالې ورځې په درشل کې ویلي، چې په بېلابېلو هېوادونو کې د جګړو، تاوتریخوالي او اوږدمهاله بحرانونو له امله په میلیونونو خلک د خپلو کورونو پرېښودو ته اړ شوي دي.

د دغه پخواني نظامي خپلوان وایي حشمت‌الله څلور ورځې وړاندې هغه مهال په جبل السراج ولسوالۍ کې په خپل پټي کې د کار کولو پرمهال بې‌درکه شو.

د نوموړي خپلوان وايي، د هغه مړی د جمعې په ورځ د غبرګولي ۲۹مه په داسې حال کې وموندل شو چې پر بدن ی سختو شکنجو نښې ښکارېدې او د هغه سترګې ایستلې شوې وي.

د حشمت‌الله د کورنۍ یوه غړي له افغانستان انټرنشنل سره په خبرو کې وویل، چې د دغه پخواني پوځي قوماندان مړی د ګاونډي ولایت کاپیسا په اړوندو سیمو کې د سیند په غاړه کې موندل شوی دی. افغانستان انټرنشنل ته په رسېدلو انځورونو کې ښکارې چې حشمت الله سخت شکنجه شوی او سترګې یې اېستلې شوې دي.

د حشمت‌الله خپلوان وایي چې هغه د جمهوري نظام له سقوط وروسته، یو ځل د طالبانو د ځواکونو له خوا نیول شوی و، خو د لیکلي تعهد له ورکولو وروسته خوشې شو.

هغه له خوشې کېدو وروسته، د غچ اخیستنې له وېرې ایران ته پناه یووړه؛ خو په دې وروستیو کې افغانستان ته راستون شوی و او په خپله پلرنۍ سیمه کې یې عادي ژوند او کرنه کوله.

د هغه خپلوانو ویلي چې حشمت‌الله هېڅ ډول نظامي او وسله وال فعالیت نه درلود.

د عمومي عفوې د نقض او سیستماتیکو غچ اخیستنو په دوام؛ د پوځ د دغه قوماندان وحشیانه وژنه په داسې حال کې کېږي چې د نړیوالو بنسټونو، په شمول د ملګرو ملتونو (یوناما) او د بښنې نړیوال سازمان ګڼ راپورونه ښيي چې د طالبانو تر کنټرول لاندې افغانستان کې د پخوانیو امنیتي ځواکونو غچ اخیستنه، خپلسري نیول، شکنجه او وژنه لا هم دوام لري.

که څه هم د طالبانو مشر واک ته د رسېدو په پیل کې د «عمومي عفوې» فرمان صادر کړ خو د هېواد په بېلابېلو ولایتونو کې د پخوانیو نظاميانو هدفي وژنې روانې دي او پخواني امنیتي ځواکونه په افغانستان کې د ژوند لپاره هېڅ خوندي ځای نه لري.

په پروان کې د طالبانو محلي چارواکو تر اوسه د دې وژنې په اړه څه نه دي ویلي.

یاد سازمان د جمعې په ورځ په یوه اعلامیه کې ویلي، د دغو هېوادونو د کډوالۍ نویو تګلارو او سختو شرایطو د افغان خبریالانو او د رسنیو د کارکوونکو ژوند له ستونزو سره مخ کړی دی. د اعلامیې له مخې، په افغانستان کې د طالبانو له واکمنېدو وروسته ګڼ خبریالان د بیان ازادۍ د محدودیتونو، امنیتي ګواښونو او اقتصادي ستونزو له امله ګاونډیو او نورو هېوادونو ته کډوال شوي دي.

د افغانستان رسنیو ملاتړي سازمان ټینګار کړی، چې په پاکستان او ایران کې د مېشتو افغان خبریالانو د ایستلو او جبري ستنېدو بهیر د دوی مسلکي، ټولنیز او بشري حقونه زیانمنوي او دا چاره د رسنیو د ازادۍ او د اطلاعاتو د جریان پر راتلونکي هم منفي اغېز کوي.

د امسو په اعلامیه کې راغلي: «نن ورځ سلګونه مسلکي خبریالان په پاکستان او ایران کې د ویزو د تمدید د پای ته رسېدو، د جبري اېستلو له وېرې، د کار د حق نشتوالي او د نړیوالو بنسټونو له خوا د دوسیو د نه خبرولو له امله له بشري بې‌برخلیکۍ سره لاس او ګرېوان دي». اعلامیه زیاتوي: «دا یوازي د افرادو بحران نه دی، بلکې د یوې بشپړې لسېزې د رسنیزو او روڼتیايي ارزښتونو د فکري پانګې تدریجي زوال دی».

اعلامیه کې راغلي، هغه هېوادونه چې افغان خبریالانو ته یې پناه ورکړې، باید د نړیوالو بشري حقونو او قانوني مکلفیتونو پر بنسټ د دوی خوندیتوب تضمین کړي او د جبري اېستلو له اقداماتو ډډه وکړي. امسو همداراز له نړیوالو بنسټونو، د رسنیو د ملاتړ سازمانونو او مرستندویو ادارو غوښتي، چې د افغان خبریالانو د ملاتړ لپاره خپلې هڅې زیاتې کړي او د هغوی د خوندیتوب او دوامداره فعالیت لپاره عملي ګامونه پورته کړي.

د افغانستان رسنیو ملاتړي سازمان په وینا، د بیان ازادي او خپلواکه رسنۍ د عدالت، روڼتیا او بشري حقونو د ساتنې بنسټیز عناصر دي او د افغان خبریالانو ملاتړ د دغو ارزښتونو د خوندي ساتلو لپاره اړین دی.