صدیق صدیقي: اروپا باید له افغان ښځو سره د طالبانو چلند د جنسیتي اپارتاید په توګه وپېژني

د پښتون ژغورنې غورځنګ (پي‌ټي‌اېم) د مرکزي کمېټې غړې نسيمې مندوخېل له افغانستان انټرنشنل- پښتو سره په ځانګړې مرکه کې وویل: «له هغې تاريخې تورې ورځې چې کله جمهوري حکومت له منځه وړل شوی افغان وطن د ښځو لپاره يو لوی زندان ګرځېدلی دی».

هغې زیاته کړه: «د خويندو او لوڼو زده کړې زموږ اساسي، بشري، فطري او اسلامي حقونه دي. زموږ په کلتور او پښتونولۍ کې هم ښځو تل د ننګ او ټولنيز ژوند د پرمختګ لپاره هر ډول هڅې کړي دي. که تاريخ وګورو د ميوند ملاله او زرغونه له وخت سره سم له خپلو سړيو سره اوږه په اوږه ودرېدلي دي که په سياسي ميدان کې دي او که د جګړې په ميدان کې دي».

نسیمې مندوخېل همداراز څرګنده کړه، چې په پښتون افغان وطن کې يوازې خويندې لوڼې بې علمه نه دي پاتې؛ په سياست کې په هنر کې په روزګار کې شاته پاتې کړل شوي دي «باجود د دې چې اسلام او زموږ کلتور موږ له دې څخه نه منع کوي».

مندوخېل د افغان ښځو او نجونو پر وړاندې د طالبانو د بنديزونو په اړه وویل: «که څه هم په دې کار کې زموږ خپل خلک کارول کيږي، خو بيا هم دا پردۍ پروژه ده. د دې شاته ډېر غټ قوتونه ناست دي او هغوی نه غواړي چې د پښتون افغان نسل دې ښه وروزل شي او هغوی دې له غلامۍ څخه خلاص شي».

هغې په ډاګه کړه: «بيا هم د وخت له مشرانو او له واکدارانو څخه زموږ غوښتنه ده، چې ښځو ته دې په ټولنه کې عزت، امنيت، د پښتنې او اسلامي حقونو له مخې د ازادۍ او کار حقونه ورکړل شي».

د نسیمې مندوخېل په څېر په پاکستان کې د بشري حقونو، سياسي ګوندونو او د ښځو د حقونو فعالانو په افغانستان کې د طالبانو له‌خوا پر افغان ښځو او نجونو د لګول شویو بنديزونو او په دې وروستيو کې په هرات کې د ښځو ځورولو ته سخت غبرګونونه ښودلي دي.

له هېواده بهر دغه ډول غبرګونونو ورورسته له هغې زور واخیست، چې طالبانو په هرات کې یو شمېر ښځې د بې‌حجابۍ په تور ونیولې.

دغو لاریونوالو له نړیوالو سازمانونو او اروپایي ټولنې وغوښتل چې په افغانستان کې د بشري حقونو او په ځانګړې توګه د ښځو د حقونو خراب وضعیت ته جدي پاملرنه وکړي.

دغو اعتراض کوونکو د ښځو د حقونو د تامین، د هر ډول تبعیض د پای ته رسولو او د طالبانو د سیاستونو د ردولو په تړاو یې شعارونه هم ورکړل. دوی په خپل پرېکړه لیک کې په افغانستان کې د جنسیتي اپارټاید پر رسمیت پېژندلو او د بشري حقونو د نقض کوونکو پر ځواب وینې ټینګار وکړ.

د دغه لاریون یوې ګډونوالې خدیجې امین وویل: «موږ نن یو ځل بیا دلته راټول شوي یو څو خپل غږ د هسپانیې حکومت او نړیوالو ته ورسوو. موږ غواړو چې په دغه سخت وضعیت کې د طالبانو ضد دریځونو کې نړۍ له افغان مېرمنو سره ودرېږي».

100%

لاریونوالو د یو پرېکړه لیک په خپرولو سره له طالبانو سره هر ډول تعامل او مذاکره په کلکه وغندله. دوی همداراز له نړیوالې ټولنې او په ځانګړې توګه له اروپایي ټولنې وغوښتل چې پر دغې ډلې سیاسي او ډیپلوماټیک فشارونه زیات کړي، څو پر افغان ولس لګول شوي محدودیتونه ژر تر ژره لغو شي.

د دغې اعتراضي راټولېدنې یوه بل ګډونوال وویل، چې په هرات کې د ښځو وضعیت خورا خطرناک دی او نړیواله ټولنه باید بېړنی اقدام وکړي او زیاته یې کړه: «موږ مدني فعالان په مادرید کې د هرات د ښځو په ملاتړ راټول شوي یو او په ټینګ هوډ ولاړ یو، څو د خپلو محرومو خویندو او میندو ملاتړ وکړو».

په دغه سوله ییز لاریون کې ګڼو افغان پناه غوښتونکو او د بشري حقونو فعالانو ګډون کړی وو او په هېواد کې یې د روان وضعیت په اړه خپله ژوره اندېښنه څرګنده کړه. د لاریون ګډونوالو وویل، چې په افغانستان کې د طالبانو تر واکمنۍ لاندې د خلکو اساسي حقونه په بې ساري ډول تر پښو لاندې شوي دي.

په افغانستان کې د ښځو د حقونو د ملاتړ په موخه له هېواده بهر لاریونونو او اعتراضونو وروسته له هغې زور واخیست، چې طالبانو په هرات کې یو شمېر ښځې د بې‌حجابۍ په تور ونیولې.

نوموړي دا څرګندونې په کابل کې د خپلې ډلې مبلیغینو ته په یوه سیمینار کې کړې دي. هغه زیاته کړې: «حجاب خو فرض عین دی. حجاب د بالغو نجونو فرض دی». د خالد حنفي په خبره، یوه نجلۍ چې بلوغ ته ورسېږي، نو باید له سر څخه تر پایه پورې پټه وي.

د طالبانو دا وزیر زیاتوي: «کله چې امربالمعروف وزارت خویندو ته د حجاب وعظ کوي او سپارښتنې کوي، نو دا د دوی لپاره فایده ده». هغه پر نړۍوالو په نیوکو سره د پوښتنې په ډول وايي، کله چې طالبان د حجاب پر ضد اقدامات کوي، نو نړیوال څه کار لري چې په دین کې مداخله کوي؟

د نوموړي دا څرګندونې داسې مهال دي، چې په دې وروستیو کې دغې ډلې په هرات کې یو شمېر ښځې د بې‌حجابۍ په تور نیولې وې او دغه اقدام د هرات د اوسېدونکو سخته غوسه راپارولې وه. افغان فعالانو او د هرات اوسېدونکو ویلي، چې د یاد ولایت ښځې باحجابه دي او طالبان د خپل افراطي دریځ له مخې ورسره ناوړه چلند کوي.

له هراتۍ ښځو سره د طالبانو د دغه چلند پر وړاندې له هېواده بهر لا هم اعتراضي لاریونونه دوام لري.

د ننګرهار ولایت لپاره د طالبانو د رسنیو دفتر د شنبې په ورځ (د غبرګولي ۳۰مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، دغه ناروغ چې په ډېر خراب روغتیايي حالت کې روغتون ته لېږدول شوی وو، د ډاکترانو د هڅو په پایله کې د مړینې له جدي خطر څخه ژغورل شوی دی.

د ننګرهار د هیموډیالیز روغتون رییس ذبیح‌الله رووفي په دې اړه وویل، چې د دغه روغتون د متخصص ټیم او پرمختللو طبي وسایلو په مرسته اوس په اسانۍ سره د پښتورګو د سختو ناروغانو درملنه کېږي. هغه زیاته کړه، چې دغه پېچلي عملیات د یورولوژي د متخصصینو او تجربه لرونکي جراحي ټیم له لوري په بریالیتوب سره ترسره شوي دي.

د ننګرهار د روغتیايي چارو مسوولین وایي، چې په روغتونونو کې د متخصصو ډاکترانو او د طبي وسایلو موجودیت د دې لامل شوي چې په سیمه‌ییزه کچه د پېچلو ناروغیو درملنه په ښه توګه ترسره شي. د دغه ناروغ کورنۍ هم د روغتون د جراحي ټیم له چټک او بریالي اقدام څخه خوښي څرګنده کړې ده.

د خوست ولایت لپاره د طالبانو د رسنیو دفتر د شنبې په ورځ (د غبرګولي ۳۰مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې عبدالرحمان حقاني په دې کتنه کې ټینګار کړی، چې د دوی حکومت د پانګوالو او سوداګرو لپاره د لا زیاتو اسانتیاوو برابرولو ته ژمن دی.

عبدالرحمن حقاني په دې کتنه کې وویل، چې په افغانستان کې پانګونه د اقتصادي ودې او ځان‌بسیاینې لپاره یوه جدي اړتیا ده او سوداګر باید په دې برخه کې خپل مسوولیت په ښه توګه ترسره کړي.

د خبرپاڼې له‌مخې، ځینو صنعتکارانو او سوداګرو په دې کتنه کې په هېواد کې د اقتصادي وضعیت د ښه کېدو خبره وکړه او ویې ویل، چې افغانستان د «نظامي او فکري ازادۍ» ترڅنګ «اقتصادي خپلواکي» هم ترلاسه کړې ده.

دغو سوداګرو د خوست د صنعتي پارک پروژې ته په اشارې سره وویل، چې دغه پروژه د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته بېرته فعاله شوې او اوس‌مهال په‌کې له سلو څخه د زیاتو فابریکو د جوړېدو چارې روانې دي. دوی همداراز څرګنده کړه، چې له پاکستان سره د لارو له تړل کېدو وروسته هم د هېواد په بازارونو کې د توکو بیې ثابتې پاتې شوي او د سوداګریزو توکو پر عرضه او بازارونو یې هېڅ منفي اغېز نه دی کړی.

له افغانستان سره تړلو لارو پاکستان ته نږدې یو مېلیارد ډالره زیان رسولی دی | افغانستان انټرنشنل پښتو

د سوداګریزو چارو پر مخ د افغانستان او پاکستان تر منځ د لارو له بندېدو شاوخوا ۸ میاشتې تېرېږي او د پاکستان او افغانستان د سوداګرۍ او صنایعو د ګډې خونې په وینا، په دې تېرو اتو میاشتو کې د دواړو هېوادونو ترمنځ د لارو تړل پاتې کېدو پاکستاني سوداګرو ته تر ۲۷۸ مېلیارده پاکستاني روپیو (۹۸۱ مېلیون ډالرو) ډېر زیان رسولی دی.