طالبانو تېره یوه اوونۍ ۱۱ ولایتونو کې د بېلابېلو کرنیزو فعالیتونو راپور ورکړی

محمد ابراهیم، چې له خپلې مېرمنې امنې او دوو ماشومانو سره اوس په اسټرالیا کې ژوند کوي، وایي چې کلونه یې په ویره، پټنځایونو او نامعلوم حالت کې تېر کړل، خو اوس یې د ارام او باوري ژوند پیل کړی دی.

هغه وایي: «ډېر ځله مو هیلې له لاسه ورکړې وې، ډېر ځله مو فکر کاوه چې هېڅوک زموږ کیسه نه اوري، خو خلکو زموږ لپاره هغه څه وکړل چې موږ یې هېڅ تمه نه لرله.»

ابراهیم زیاتوي چې د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته د خپل کاري فعالیت له امله له جدي خطر سره مخ شو او د «کافر» په نوم د تعقیب له وېرې اړ شو چې له کورنۍ سره غرونو او پټو سیمو ته پناه یوسي. د هغه په وینا، کورنۍ یې نږدې څلور کاله په خورا سختو شرایطو کې ژوند وکړ، کله به یې د بامیان په غرنیو سیمو کې په غارونو کې شپې سبا کولې او کله به یې په کابل کې په پټو کورونو کې د پټ ژوند مجبور انتخاب کاوه.

هغه دا هم وایي چې په دې موده کې ماشومانو ته د زده کړو هېڅ زمینه نه وه، روغتیايي خدماتو ته لاسرسی محدود و او کورنۍ یې څو ځله د امنیتي خطرونو له امله په یوه ورځ کې د ځای بدلولو ته اړ شوې وه.

وروسته دغه کورنۍ پاکستان ته کډه شوه، چیرې چې د سخت ژمي پر مهال یې درې شپې د سرحد په دروازو کې انتظار وکړ څو د داخلېدو اجازه ترلاسه کړي.

د ابراهیم په وینا، د اپولو بې د رضاکارانو ډلې د دوی قضیه له نږدې څارله، د اسټرالیا حکومت او اړوندو ادارو ته یې پرله‌پسې لیکونه واستول، له چارواکو سره یې اړیکې ونیولې او د بشري ویزې د ترلاسه کولو لپاره یې فشارونه زیات کړل. دغه ډلې د کورنۍ لپاره مالي مرستې هم راټولې کړې، څو د خوړو، جامو او لنډمهاله استوګنې لګښتونه پرې پوره کړي.

د راپورونو له مخې، د اسټرالیا حکومت وروسته دغه کورنۍ د هغو کسانو په کټګورۍ کې شامله کړه چې له اسټرالیايي ماموریتونو سره یې په افغانستان کې کار کړی او د خطر له امله لومړیتوب ورکول کېږي، چې له همدې امله یې د ویزې پروسه چټکه شوه.

کورنۍ اوس په اسټرالیا کې د نوي ژوند په پیل کې ده، ماشومان یې لومړی ځل ښوونځي ته ځي، ابراهیم او مېرمن یې انګلیسي زده کوي او له نوې ټولنې سره د ځان عیارولو هڅه کوي.

ابراهیم د اپولو بې د خلکو هڅې یوازې مرسته نه، بلکې د ژوند ژغورنه بولي او وایي: «هغه مهرباني زموږ د ژوند ټول مسیر بدل کړ.»

د طالبابانو اړوندو رسنیو خبر ورکړی چې، په دغو پروژو کې د ابشار ولسوالۍ د سړک قیراچونه او د پنجشېر د عمومي سړک د یوې برخې رغونه شامله ده. د دوی په خبره، د پروژو له بشپړېدو سره به د خلکو تګ راتګ اسانه، بازارونو ته لاسرسی ښه او د ولایت اقتصادي او ټولنیز فعالیتونه لا پیاوړي شي.

همداراز طالبانو د پنجشېر–تخار د نښلوونکي سړک پروژې په اړه ویلي چې له ټولیزو ۲۵ کیلومترو څخه ۱۲ کیلومتره بشپړ شوي او د پاتې ۱۳ کیلومترو د جوړولو چارې روانې دي.

د دوی د معلوماتو له مخې، دغه پروژه د ۴۵۰ میلیونه افغانیو په لګښت پلې کېږي او له بشپړېدو وروسته به ګټې اخیستنې ته وسپارل شي.

شهباز شریف ویلي: «یو سوله‌ییز، باثباته او اقتصادي پلوه مقاوم افغانستان د افغان وګړو د باعزته ستنېدو او دوامداره بیا ادغام لپاره بنسټیز اهمیت لري.»
شهباز شریف ویلي، پاکستان د کډوالو نړیوالې ورځې په مناسبت له نړیوالې ټولنې سره یو ځای د نړۍ له کډوالو سره خپل پیوستون څرګندوي.
نوموړي زیاته کړې چې دا ورځ په نړیواله کچه د کډوالو پر وړاندې د خواخوږۍ د پیاوړتیا او د هغو ستونزو په اړه د پوهاوي لپاره نمانځل کېږي چې کډوال ورسره مخ دي.
د هغه په وینا، د پاکستان لپاره دا یوازې د یوې ورځې احساساتي دریځ نه دی، بلکې هغه بشري ژمنتیا ده چې هېواد یې نږدې نیمه پېړۍ عملي کړې ده.
شهباز شریف ویلي، د ۱۹۷۹ کال له پېښو وروسته میلیونونه افغانان د جګړو او ناامنۍ له امله پاکستان ته کډه شول او پاکستان، د خپلو محدودو سرچینو سربېره، نه یوازې خپلې پولې بلکې خپل زړه هم دوی ته پرانیستی و.
هغه زیاته کړې چې پاکستان د خپل بشري دود له مخې د کډوالو لپاره مېشت ځایونه او کمپونه جوړ کړل او له څلوېښتو کلونو راهیسې د نړۍ له هغو هېوادونو څخه و چې تر ټولو د ډېرو کډوالو کوربه توب یې کړی دی.
د پاکستان لومړي وزیر ویلي، د افغان کډوالو څو نسلونه په پاکستان کې په عزت ژوند کړی او د پاملرنې او ملاتړ زمینه ورته برابره شوې ده.

هیره دې نه وي چې په ۲۰۲۳ کې پاکستان د افغان کډوالو د جبري ویستنې لړۍ پېل کړې او تر اوسه روانه ده. دغه لړۍ له افغان کډوالو سره د تاوتریخوالي هم خالي نه وه، په زیات شمېر سیمو کې له افغان کډوالو سره بد او سخت چلندونه هم راپور شوي، په یو شمېر ښارونو کې افغانان حتا په زندانونو کې هم اچولي او په زیات شمېر سیمو کې په دوی پسې د کورنو د دروازو ماتول هم راپور شوي چې تاوتریخوالی ګڼل کیږي.

د ملګرو ملتونو او بشر حقونو ادارو بار بار له افغان کډوالو سره د پاکستان حکومت چلند غیرې انساني او د نړیوالو قوانینو خلاف عمل یې ګڼلی او د افغانانو د جبري ویستنې د ودرېدو غوښتنه یې کړې خو تر اوسه لا د پاکستان حکومت ددغه ادارو غبرګون ته ځواب ندی ورکړی.

یادې رسنۍ د پېښې په اړه نور جزیات نه دي خپاره کړي او تر اوسه هېڅ ډلې یا فرد د دغه برید مسولیت نه دی منلی. پاکستاني چارواکو هم تر دې دمه د برید پخلی نه دی کړی.

دا په داسې حال کې ده چې تېره ورځ د طالبانو د دفاع وزارت ادعا کړې وه چې د خیبر پښتونخوا په همدې سیمه او د بلوچستان په ځینو برخو کې یې د ډرون هوايي بریدونه ترسره کړي دي.

بل لور ته، د پاکستان د اطلاعاتو وزارت د طالبانو دغه ادعاوې رد کړې وې او یوازې یې د خیبر ولسوالۍ فضايي حریم ته د «طالبانو د یوې ساده ډرون» د ننوتلو پخلی کړی و.

د امریکا د استخباراتي ادارې (سي‌ای‌اې) پخوانۍ مامورې سارا اډمز په یوه وروستۍ لیکنه کې ویلي چې د طالبانو له لوري د داعش-خراسان (ISKP) پر ضد د عملیاتو په اړه خپرې شوې ادعاوې د ځمکنیو شواهدو له مخې نه تاییدېږي.

نوموړې ادعا کړې چې د ۲۰۲۶ کال د جون په ۱۸مه طالبانو ویلي وو چې په پاکستان کې یې د داعش-خراسان اهداف په نښه کړي، خو په وینا یې ځینې نړیوالو رسنیو دا ادعاوې له کره څېړنې پرته خپرې کړې.

سارا اډمز لیکي چې د بلوچستان په ګلستان سیمه کې د ترسره شوي برید هدف د داعش مرکز نه و، بلکې د یوه افغان سوداګر او قومي مشر حاجي فیض‌الله خان غبیزي پورې اړوند تجارتي کانټینرونه وو، چې په پایله کې دوه ملکي کسان وژل شوي او د سوداګریزو توکو زیانمن کېدو ادعا شوې ده.

نوموړې زیاتوي: «د ګلستان د پېښې او داعش ترمنځ هېڅ ډول کره تړاو نه شته.»

هغه همداراز ادعا کوي چې غبیزي له ۲۰۲۱ کال راهیسې د طالبانو له فشارونو او هدف ګرځولو سره مخ دی او د هغې په وینا طالبان کله ناکله خپل سیاسي مخالفین د «داعش» په نوم یادوي.

سارا اډمز د خیبر پښتونخوا اړوند د بلې ادعا شوې پېښې په اړه هم ویلي چې د طالبانو له لوري د داعش پر مرکز د برید ادعاوې نه دي تایید شوي او حتی د ځینو راپورونو له مخې په سیمه کې د داعش اړوند ثابت هدفونه موجود نه وو.

نوموړې په خپله لیکنه کې دا هم ویلي چې طالبانو په تېر کې هم د معلوماتو د پټولو او بدلون سابقه لرلې او د ملا عمر د مرګ د کلونو لپاره پټ ساتل یې د بېلګې په توګه یاد کړی دی.

هغه زیاتوي: «کله چې د طالبانو ادعاوې بې له خپلواکې تایید څخه تکرارېږي، دا د تبلیغاتو یوه برخه ګرځي، نه د راپور ورکولو.»

سارا اډمز ټینګار کړی چې د ترهګرۍ ضد راپورونه باید د بې‌طرفه او خپلواکو شواهدو پر بنسټ وي، نه د هغو ډلو پر ادعاوو چې په وینا یې د معلوماتي جګړې برخه جوړوي.