د پاکستان د کورنیو چارو وزیر محسن نقوي د ایران له چارواکو سره د خبرو لپاره د شنبې په ورځ، مشهد ته ورسېد. د ایران د بهرنیو چارو وزارت ویاند ویلي محسن نقوي د امریکا او د ایران ترمنځ د سولې د خبرو په تړاو د پاکستان د منځګړیتوب د هڅو د دوام په ترڅ کې ایران ته سفر کړی دی.
د ایران د بهرنیو چارو وزارت ویاند اسماعیل بقايي رسنیو ته ویلي چې د پاکستان د کورنیو چارو وزیر به د دغه سفر پر مهال له خپل ایراني سیال او د دغه هېواد د بهرنیو چارو له وزیر سره وګوري.
په ورته مهال، پاکستاني رسنیو د ښاغلي نقوي د سفر موخه د سیمهییز امنیت، د پاکستان او ایران د اړیکو او د امریکا او د ایران ترمنځ د روانو خبرو په اړه د لوړې کچې سلا مشورې بللې دي.
دا په تېره یوه میاشت کې درېیم ځل دی چې د پاکستان د کورنیو چارو وزیر ایران ته سفر کوي. نوموړي تر دې وړاندې هم تهران ته د خپل سفر پر مهال د امریکا او د ایران ترمنځ د سولې د هوکړې په اړه له ایراني چارواکو سره خبرې کړې وې.
د پاکستان ځینو رسنیو دغه سفر د سولې، خبرو اترو او ډیپلوماتیک تعامل د پیاوړتیا لپاره د اسلاماباد د پرلهپسې ژمنتیا څرګندونه بللې ده.
د ملګرو ملتونو کارپوهانو خبرداری ورکړی، چې د امریکا او د اسلامي جمهوریت ترمنځ په هر ډول د سولې په تړون کې باید بشري حقونو تر پښو لاندې نهشي.
دغو کارپوهانو د واشنګټن او تهران ترمنځ د ۱۴ مادهييز هوکړه لیک د لاسلیک هرکلی کړی، خو ټینګار یې کړی، چې هر هغه تړون چې په ایران کې د بشري حقونو وضعیت ته پام نهکوي، په بنسټیز ډول نیمګړی دی.
کارپوهانو وویل، چې په دغه هوکړه کې نږدې ټول تمرکز پر پوځي وتلو، د هرمز تنګي پر بیا پرانېستلو، هستوي ژمنو، د بندیزونو پر لرې کولو او د ۳۰۰ میلیارده ډالرو پر بیارغونې صندوق دی، خو د ایران خلک چې له بهرني پوځي تېري او کورنۍ ځپنې څخه په کلکه ځورېدلي، په دغه چوکاټ کې نږدې نهښکاري.
د ملګرو ملتونو د کارپوهانو په وینا، د روان کال د فبرورۍ میاشتې په وروستیو کې د جګړې له پیل راهیسې، د اسلامي جمهوریت چارواکو د اعتراضونو او مخالفتونو پر وړاندې سخت اقدامات کړي دي. دوی ویلي، چې په دې موده کې زرګونه کسان نیول شوي، چې ډېری یې شکنجه شوي، په زوره ورک شوي، له نمایشي اعدامونو سره مخ شوي او یا ویدیويي اجباري اعترافونو ته اړ شوي دي.
د کارپوهانو په راپور کې راغلي، چې د جګړې له پیل راهیسې لږ تر لږه ۱۵۶ کسان په دغه هېواد کې اعدام شوي دي، چې له دې ډلې لږ تر لږه ۴۲ تنه د جاسوسۍ او ملي امنیت ته د ګواښ په تورونو اعدام شوي او ډېری دغه حکمونه له شکنجې لاندې د ترلاسه شویو اعترافونو او مدافع وکیل ته د نه لاسرسي په پایله کې صادر شوي دي.
په دغه راپور کې راغلي، چې د اسلامي جمهوریت چارواکو د مجازات او له پولو هاخوا د ځپنې د یوې وسیلې په توګه د لږ تر لږه ۱۵۰۰ وګړو شتمنۍ غصب کړې دي، چې په هغو کې سلګونه داسې ایرانیان هم شامل دي، چې په بهر کې ژوند کوي.
کارپوهانو زیاته کړې، چې په دې لړ کې بهایان، کردان او بلوڅان په ځانګړي ډول له جدي خطر سره مخ دي او د دغه هېواد د نوي رهبر له خوا په وروستي اعلان شوي بښنه کې هغه کسان چې په امنیتي تورونو تورن وو، په ښکاره ډول استثنا شوي، چې له امله یې د تېرو اعتراضونو ډېری بندیان لا هم په زندانونو کې دي. دغه راز د درېیو میاشتو لپاره د انټرنیټ نږدې بشپړ بندښت د خلکو سوداګري، معیشت او کورنۍ له نورې نړۍ څخه جلا کړې وې او که څه هم اوس انټرنیټ تر ډېره فعال شوی، خو سخت فلټرینګ دوام لري.
کارپوهانو خبرداری ورکړی، یو داسې تړون چې یوازې جیوپولیټیک ګټې خوندي کوي او د ایران خلک شاته پرېږدي، د سولې د تړون نوم نهشي خپلولی. دوی پر ټولو هېوادونو په ځانګړي ډول پر منځګړو هېوادونو غږ وکړ، چې له خپل نفوذ څخه کار واخلي، څو په وروستي تړون کې چې په راتلونکو ۶۰ ورځو کې پرې خبرې اترې کېږي، د قربانیانو لپاره حساب ورکونه او جبران، پر اعدامونو د بندیز لګول، په خپل سر د نیول شویو کسانو خوشې کول، د جبري ورکو شویو کسانو برخلیک روښانه کول، انټرنیټ ته ازاد لاسرسی او د مدني فضا ساتنه شامل کړل شي. کارپوهانو ټینګار کړی، چې د جګړې پای ته رسېدل باید د حقونو د بیا ترلاسه کولو په معنا ونهګڼل شي، ځکه د ایران د خلکو لپاره دا کار لا هم نه دی پیل شوی.
د یادولو وړ ده، چې په دغو جیوپولیټیکو نښتو کې د هرمز تنګی تل د درنو شخړو او پوځي کړکېچونو اصلي مرکز پاتې شوی دی. د اسلامي جمهوریت له خوا د دغه تنګي تړل او د بېړیو توقیفول د دې لامل شول، چې د امریکا متحده ایالات د تېرې اپریل میاشتې له ۱۳مې نېټې راهیسې د دغه هېواد د بندرونو سمندري محاصره پیل کړي، چې له امله یې په سیمه کې پوځي او اقتصادي کړکېچونه په بې ساري ډول زیات شوي دي.
یوه امریکایي چارواکي رویټرز ته ویلي، چې اسراییل او حزبالله د جمعې په ورځ پر اوربند هوکړه کړې؛ داسې یوه هوکړه چې د هغه په وینا، د امریکایي او قطري مرکچیانو په منځګړیتوب او د ایران په مرسته ترلاسه شوې ده. اسراییل ویلي، که حزبالله خپل بریدونه ودروي، اسراییل به هم بریدونه بند کړي.
له دې سره سره، د لبنان دوو امنیتي سرچینو د جمعې په ورځ (د غبرګولي ۲۹مه) رویټرز خبري اژانس ته ویلي، چې اسراییل د اوربند له پلي کېدو وروسته په لومړي ساعت کې شاوخوا دولس هوايي بریدونه کړي، خو د سیمې په وخت له مازدیګر ۵ بجو راهیسې هېڅ برید نهدی ثبت شوی.
یوه اسراییلي پوځي چارواکي تایید کړه، چې د مازدیګر له ۵ بجو راهیسې کوم برید نه دی شوی، خو د دولسو بریدونو د ترسره کېدو ادعا یې هم رد کړه.
خو بیا هم، په شمالي اسراییل کې د رویټرز خبریال په لبنان کې دننه د هوايي بریدونو د دوام شاهد وو.
د لبنان روغتیا وزارت راپور ورکړی، چې له تېرې نیمې شپې راهیسې د اسراییل په هوايي بریدونو کې لږ تر لږه ۴۷ کسان وژل شوي دي. په مقابل کې، اسراییل اعلان کړی، چې په سویل کې د حزبالله د یو تر ټولو خونړي برید په پایله کې د دوی څلور سرتېري وژل شوي دي.
د ایران او امریکا ترمنځ د شوې هوکړې له مخې، دواړه لوري او د هغوی متحدین باید د لبنان په ګډون په ټولو جبهو کې نښتو ته د پای ټکی کېږدي. له دې سره سره، د هوکړې له اعلان وروسته که څه هم تاوتریخوالی یو څه کم شوی وو، خو په وروستیو ورځو کې نښتو بیا زور اخیستی وو.
تر دې مخکې د لبنان په پارلمان کې د حزبالله استازي حسن فضلالله رویټرز ته ویلي وو، ایران حزبالله ته خبر ورکړی، چې له واشنګټن سره خبرې اترې د یوه جامع اوربند له رامنځته کېدو پرته نهشي غځېدلی.
اسراییلي چارواکو د امریکا او ایران ترمنځ پر هوکړې نیوکه کړې او ویلي یې دي، چې دا هوکړه د ایران د اټومي پروګرام په اړه د اسراییل اندېښنې په بشپړ ډول نه لرې کوي.
په همدې حال کې واشنګټن پوسټ راپور ورکړی، چې د متحده ایالاتو استخباراتي ادارو د ټرمپ حکومت ته خبرداری ورکړی، چې بنیامین نتنیاهو ښايي داسې ګامونه پورته کړي، چې له ایران سره د یوې تلپاتې سولې هوکړې ته د رسېدو لپاره د ټرمپ هڅې کمزورې کړي.
اوسني او پخواني امریکایي چارواکي وايي، چې نتنیاهو په اسراییل کې دننه له سختو سیاسي فشارونو سره مخ دی، څو په لبنان کې جګړې ته دوام ورکړي.
د استخباراتي راپورونو له مخې، داسې ښکاري چې اسراییل هوډ لري، د حزبالله پر وړاندې خپلو پوځي عملیاتو ته دوام ورکړي. دا چلند د نوې هوکړې له هغې بنسټیزې برخې سره په ټکر کې دی، چې په لبنان کې د جګړې د پای ته رسولو غوښتنه کوي.
دا ارزونه په داسې وخت کې خپرېږي، چې د نتنیاهو د حکومت او د ټرمپ د حکومت د چارواکو ترمنځ تاوتریخوالی زیات شوی دی. امریکایي چارواکو په ښکاره ډول اسراییل ته خبرداری ورکړی، چې پر حزبالله له داسې بریدونو ډډه وکړي چې ښايي د ټرمپ د نظر وړ هوکړه له تګلوري وباسي.
اسراییل د حزبالله د هغه ډرون برید په ځواب کې چې څلور اسراییلي سرتېري یې ووژل، د جمعې په ورځ په سویل کې پراخ هوايي بریدونه وکړل. د نښتو له دوام سره هممهاله، امریکایي او ایراني چارواکو اعلان وکړ، هغه مذاکرات یې ځنډولي دي، چې ټاکل شوې وه د جمعې په ورځ په سویس کې پیل شي.
د بریتانیا د ترانسپورټ مسوولینو ویلي، چې د جمعې په ورځ یې د لندن شاوخوا ۶۰ میله شمال ته د دوو رېلګاډو د ټکر د راپورونو له ترلاسه کېدو وروسته بېړنی غبرګون پیل کړی دی. سیمهییزو رسنیو ویلي، چې دغه پېښه د ګڼو کسانو د ټپي کېدو لامل شوې، خو د کره شمېر په تړاو یې څه نهدي ویل شوي.
په ټولنیزو رسنیو کې خپره شوې یوه ویډیو ښيي چې د یوه رېلګاډي مخکینۍ برخه د بل رېلګاډي له شا برخې سره نښتې ده، په داسې حال کې چې دواړه لا هم پر پټلۍ ولاړ دي.
د ختیځې بریتانیا د امبولانس ادارې ویلي، چې د پېښې ځای ته یې د هوايي امبولانس په ګډون ګڼ بیړني امکانات استولي دي. دغه اداره وايي، پېښه د بېډفورډ ښار سوېل ته د رېلګاډي پر کرښه رامنځته شوې او له خلکو یې غوښتي چې سیمې ته له تګ ډډه وکړي.
د بریتانیا د ترانسپورټ وزیرې هایډي الکساندر په خپله اېکسپاڼه ویلي، چې د دې ټکر د راپورونو د اورېدو له امله «په ژوره توګه اندېښمنه» شوې ده.
د بېډفورډشایر د اوروژنې او ژغورنې ادارې هم ویلي، چې عمله یې د بېډفورډ سوېل ته د رېلګاډي په کرښه کې د پېښې په ځای کې حضور لري او له خلکو یې غوښتي چې سیمې ته ورنږدې نهشي.
د رېلګاډي چلولو شرکت «ایسټ مېډلنډز رېلوې» ویلي، چې د ورځې تر پایه لندن ته دننه او له لندن څخه بهر خپل خدمات نه شي ترسره کولای.
د بلوچستان ايالت سیمهییز حکومت اعلان کړی، ډاکټره ماه نور ناصر چې د کوټې په دولتي روغتون کې پر مخ یې تېزاب پاشل شوي وو، د درملنې لپاره امریکا ته لېږي. د ډاکټرې پلار هم افغانستان انټرنشنل-پښتو ته دغه خبره تاييد کړه.
خو له دې سره سره د همدې پېښې پر ضد په بلوچستان ایالت کې د ډاکټرانو اعتراضي لاريون لا هم دوام لري.
د بلوچستان ايالتي حکومت نن (جمعه د غبرګولي ۲۹مه) په خپله اېکسپاڼه وويل، د تېزابو ښکار شوې ډاکټرې د کراچۍ په روغتون کې درملنه روانه ده او د لاښې درملنې لپاره یې امريکا ته د لېږلو تياريانې بشپړې شوې دي.
د ډاکټر پلار ناصر حبيب افغانستان انټرنشنل- پښتو ته وويل، امریکا ته د لور د درملنې لپاره یې تياريانې پيل کړې دي او په يوه اونۍ کې به یې لور امریکا ته ولېږدول شي.
هغه د ډاکټر ماه نور ناصر د روغتيايي حالت په اړه یې وويل: «هغه اوس ښه ده، خبرې کولی شي، لږه لږه ګرځي خو د يوې سترګې نظر یې خړ دی».
د روانې میاشتې د جون پر شپږمه نېټه د کوټې په دولتي روغتون کې پر ډاکټرې ماه نور ناصر یوه کس تېزاب وپاشل. د ډاکټرې مخ سوځېدلی او د بريدګر په اړه ويل شوي وو، چې له پېښې وروسته له پوليسو سره په نښته کې وژل شوی دی.
د ډاکټرانو اعتراضي پرلت او لاریون دوام لري
پر ډاکټرې ماه نور ناصر د تېزاب له پاشل کېدو وروسته په ګرد بلوچستان ایالت کې د ځوانانو ډاکټرانو ټولنې اعتراضي لاريون او پرلت پيل کړی دی.
د ډاکټرانو د ټولنې يوه مشر ډاکټر صمد پانيزي افغانستان انټرنشنل- پښتو ته وویل، د حکومت مسووليت وو چې د زیانمنې ډاکټرې درملنه وکړي.
هغه وويل، په ايالت کې د ډاکټرانو اعتراضي پرلت او لاريون اوس هم دوام لري او تر هغې به دوام ومومي، څو چې د دوی غوښتنې نه وي منل شوي.
ډاکټر صمد پانيزي زياته کړه: «له لومړۍ ورځې مو غوښتنه وه، چې د روغتونونو او ډاکټرانو د امنيت لپاره دې په ایالتي کچه قانون جوړ کړل شي څنګه چې په خيبرپښتوا او پنجاب ايالتونو کې دي».
هغه څرګنده کړه: «دويمه غوښتنه مو دا ده چې معلومه شي، چې پر ډاکټرې ماه نور د تېزابو پاشلو د پېښې اصلي لامل څه وو او تر شا یې د چا لاس وو».
د نوموړي ډاکټر په خبره ټولنه یې غوښتنه کوي، چې پر عدالتي کچه دې د دې پېښې پلټنې وشي، د روغتون مشر او د ایالت د روغتيا برخه دې تعطیل کړل شي.
د ډاکټر صمد پانيزي په خبره، دمګړۍ شاوخوا ۳۵ اعتراض کوونکي ډاکټران خپلو دندو ته نهحاضریږي.
د بلوچستان ایالت سیمهييز حکومت بیا ويلي، چې دوه ځله یې د ډاکټرانو ټولنې له غړو سره خبرې شوي، خو تراوسه څه پرمختګ نهدی شوی.
د امریکا فدرالي څارنوالانو یو پاکستاني الاصله امریکایي سوداګر او ۷ نور کسان د روغتیا برخه کې د ۳۸ میلیونه ډالرو د ادعا شوې درغلۍ په قضیه کې تورن کړي دي. ۷۸ کلن پروېز صدیقي چې په بروکلین کې سوداګر، د درملتون خاوند او د ټولنې مخکښ غړی بلل کېږي، د دې قضیې اصلي تورن دی.
پاکستانيالاصله امریکایی پرویز صدیقي له ۷ نورو کسانو سره یو ځای نیول شوی دی.
څارنوالان وایي، تورنو کسانو له ۲۰۱۹ کال څخه د ۲۰۲۵ کال تر ډسمبر پورې په بروکلین کې د لویانو د ورځې پاملرنې د دوو مرکزونو له لارې د روغتیا لپاره د میلیونونو ډالرو په ارزښت جعلي غوښتنې ثبت کړې دي. د څارنوالۍ په وینا، په دغو غوښتنو کې د هغو خدمتونو لګښتونه شامل وو چې یا خو په کې مبالغه شوې وه او یا هم هېڅ نه وو وړاندې شوي.
د امریکا عدلي چارواکي ادعا کوي، چې دغې شبکې شاوخوا ۳۸ میلیونه ډالره د روغتیا له پروګرام څخه ترلاسه کړي او د پیسو د لېږد او سرچینې د پټولو لپاره یې له ګمراه کوونکو او جعلي تادیاتي توضیحاتو کار اخیستی دی.
په دې قضیه کې د شازیه بي بي (شازیه وټو)، عبدالعزیز، شیر علي، زېبون احمد، جوسنا بېګم، سایره خاتون او عطیه شهناز نومونه هم د تورنو کسانو په توګه یاد شوي دي.
فدرالي څارنوالان وایي، د قضیې پلټنې روانې دي او تر اوسه د تورنو کسانو د جرمونو په اړه وروستۍ محکمې پرېکړه نهده کړې.