د طالبانو والي د قزاقستان د لومړي وزیر له مرستیال سره پر سوداګریزو همکاریو غږیدلی

د طالبانو د کور او ښار جوړولو وزارت نن یکشنبه وویل، چې ددغه وزارت وزیر نجیب الله حیات حقاني د نوي کابل ښار په مربوطاتو کې د «صنایع سبز» په نوم د صنعتي ښارګوټي اصلاحي پلان له تخنیکي ارزونو او قانوني پړاوونو وروسته لاسلیک کړ.

دغه پلان په نوي کابل ښار کې د ځمکو د کارونې تنظیم، د ښاري زیربناوو پراختیا او د ترانسپورتي شبکو د اصلاح په موخه جوړ شوی دی.

د دغه لاسلیک شوي اصلاحي پلان له مخې، د صنایع سبز صنعتي ښارګوټي لپاره شاوخوا ۱۶ میلیونه او ۳۰۲ زره مربع متره ځمکه ځانګړې شوې ده.

دغه ځمکه به د صنعتي فعالیتونو، تولیدي فابریکو او د اړوندو اقتصادي پروژو د پراختیا او همدارنګه د زیربنایي او خدماتي تاسیساتو لپاره وکارول شي.

د طالبانو د تخنیکي کمېټې د موندنو پر بنسټ، په دغه اصلاحي پلان کې د ځمکو د کارونې، د سړکونو د مسیرونو، عامه تاسیساتو او صنعتي ساحو اړوند شته ستونزې ارزول شوې او د حل لپاره یې اړین تعدیلات راوستل شوي دي.

یاده اداره وايي، چې په پلان کې د عامه المنفعه تاسیساتو، خدماتي مرکزونو، شنو ساحو، برېښنا، اوبو رسولو او ترانسپورتي شبکو لپاره ځانګړې ساحې مشخصې شوې دي.

د طالبانو د کور او ښار جوړولو وزارت د دغه راز پلانونو ترتیب او پلي کول د ښاري نظم د ټینګښت، د ځمکو د قانوني مدیریت، د پانګونې د جذب او اقتصادي ودې لپاره مهم بللي.

د کندهار شاولیکوټ، میانشین او نېش ولسوالۍ د انځرو د تولید له اړخه خورا مشهورې دي، خو سږکال د شاولیکوټ ولسوالۍ په ګڼو کلیو کې د انځرو په بڼونو کې یو ډول ناروغې ګډه شوې ده.

بڼوال وايي، هر کال خپل باغونه له نباتي ناروغیو ژغوري، خو سږکال یې د سترګو په رپ کې د انځرو حاصلات د منځه تلو له ګواښ سره مخ شول.

د صبغت الله په نوم یو بڼوال افغانستان انټرنشنل ته وویل:«باغونه مو نور حاصل ته د نږدې کېدو په حال کې دي، خو ورځ تر بلې انځر خرابیږي، وچیږي، پر ځمکه رالویږي او د انځر منځ یو ډول ورستېږي. زراعت والا مو راوستل، دوا مو باندې وپاشله، خو هېڅ ګټه یې ونه کړله».

د انځرو بڼوالو دې ناروغۍ ته د «ژړي او سپیروږې» نوم ورکړی دی او وايي، د انځرو د خوسا کېدو تر څنګ د انځرو رنګ ورسره تغییر کړی او له ونو څخه پر ځمکه رالوېږي.

د احمدالله په نوم د شاولیکوټ ولسوالۍ یو بڼوال وايي:«زموږ په ولسوالۍ کې دا مرض اول د کلا په کلي پیدا شو، بیا نو د سیاه سنګ، غاشین، بې‌یني، شیرجان، نجم‌الدین، کاریز، لعل خان کڅ او بیتل کلیو کې هم دا مرض په باغونو ګډ شو. د خلکو باغونه خراب دي، اوس موږ ټول حیران یو چې څه وکړو؟»

بڼوال له مسولو چارواکو او موسسو څخه غوښتنه کوي چې د دوی د انځرو په بڼونو کې د خپرې شوې ناروغۍ په مخنیوي کې ورسره مرسته وکړي.

د کرنې برخې پوهان وايي، له شاولیکوټ او میانشین ولسوالیو څخه د انځرو په باغونو کې د ورګډې شوې ناروغۍ په اړه بېلابېلې نمونې یې ترلاسه کړې دي، خو دې ستونزې ته پر وخت د نه رسېدو له امله یې اوس مخنیوی ستونزمن دی.

یو تن کرنپوه انجینر برهان‌الدین وايي:«دا ستونزه د نبات د غذا له امله رامنځته کېږي او همدارنګه اقلیمي فشارونه هم د دې لامل کېږي چې حشرات او د ګردې انتقالوونکي عوامل د القاح لپاره چمتو نه شي او دا یې لامل دی چې دانې پر ځمکه رالویږي او انځر خرابیږي».

نوموړي زیاته کړه، چې « انځر د هر ډول فشار پر برابر ډېر کم مقاومت لري، هغه که اقلیمي فشار، د ډېرو یا کمو اوبو فشار وي او یا بل څه وي. که دې لاملونو ته پاملرنه وشي او پروخت کنټرول شي نو بیا به باغونه له دې ستونزو څخه ساتل شوي اوسي.»

د انځرو دغه بڼونه چې اوس نباتي ناروغي پرې ګډه شوې، درې اونۍ وروسته یې باید حاصل راټول شوی وای، خو بڼوال وايي چې د سږکال زحمتونه او ستړیاوې یې په اوبو لاهو شوي.

په ورته مهال د انځرو کاروباریان وايي، چې که په کندهار کې د انځرو په باغونو کې د نباتي ناروغۍ مخنیوي ونه شي، ښايي د وچې میوې کاروبار ته میلیونونه ډالر زیان واوړي.

په کندهار کې د طالبانو د کرنې ریاست ویلي چې د کندهار په ځینو ولسوالیو کې د انځرو په بڼونو کې د نباتي ناروغۍ د مخنیوي په موخه یې بڼوالو ته لارښوونې کړې دي، خو د انځرو په بڼونو کې د راپیدا شوې ناروغۍ د بشپړ مخنیوي په اړه یې د چټک اقدام په اړه څه نه دي ویلي.

د طالبانو د ننګرهار د پوهنې د ریاست د معلوماتو له مخې، په لومړي پړاو کې به دغه ۶۷۶ کسان چې په دیني او عصري علومو کې یې لوړې زده کړې کړې دي، په ننګرهار ولایت کې د ښوونکو په توګه په کار پیل وکړي.

د طالبانو د ننګرهار د پوهنې رییس محمد شریف حلیمي تورخم ته د خپل سفر په ترڅ کې ویلي، چې د دغو کدرونو په ګومارلو سره به په ننګرهار کې د پوهنې په برخه کې د مسلکي ښوونکو د کمښت ستونزه تر ډېره بریده هواره شي.

د هغه په وینا، د افغانانو د علمي او مسلکي وړتیاوو څخه ګټه اخیستنه د دوی په کاري لومړیتوبونو کې ده.

په وروستیو میاشتو کې له پاکستان او نورو ګاونډیو هېوادونو څخه په زرګونو افغان کډوال په جبري او داوطلبانه توګه هېواد ته راستانه شوي دي، چې په هېواد کې دننه د کار د نشتوالي له امله له ستونزو سره لاس او ګریوان دي.

د طالبانو یاد ریاست دا نه دي ویلي، چې څومره شمېر کسان په مدرسو او څومره په ښوونځیو کې په دندو ګوماري.

د ایران د اراک او کرمانشاه د رېل پټلۍ عمومي مدیر سعید ترکي ویلي، د توکو دغه جوپه له لوېدیزو پولو د ایران خاورې ته تر داخلېدو وروسته د کرمانشاه په باروړونکي تمځای کې د لوژستیکي چارو له بشپړېدو وروسته د رېل پټلۍ شبکې له لارې افغانستان ته لېږل شوې ده.

ایرنا خبري اژانس د ترکي له قوله لیکلي چې دا د عراق او افغانستان ترمنځ د رېل پټلۍ له لارې د ترانزیټ لومړنۍ د توکو جوپه ده چې لېږدول کېږي.

هغه ویلي، دغه اقدام د نړیوالې رېل پټلۍ ترانزیټ د پراختیا او د لوېدیزو ترانزیټي لارو د ظرفیتونو د فعالولو لپاره یو مهم ګام ګڼل کېږي.

جرمني افغانستان ته د مجرمینو د بېرته ستنولو (اخراج) الوتنې زیاتې کړې دي.

د بیلډ د رپوټ له مخې، په ۲۰۲۶ کال کې کابل ته تر اوسه درې د اخراج الوتنې شوې دي او په یوه تازه اقدام کې یوازې د سه شنبې په ورځ ۳۲ افغان مجرمین افغانستان ته ولېږدول شول. دا کسان د جرمني چارواکو له خوا «جدي مجرمین او خطرناک کسان» بلل شوي دي.

د جرمني حکومت غواړي دا پروسه یو منظم سیستم ته واړوي چې «د اخراج هوایي کرښه» یا د اخراج هوایي پل ورته ویل کېږي.

د دغه پلان له مخې باید ایالتي حکومتونه د اخراج لپاره وړ کسان ثبت کړي او وروسته فدرالي پولیس هغوی افغانستان ته لېږدوي.

د راپور له مخې، اوس مهال لږ تر لږه ۱۰۰ افغان وګړي چې د اخراج لپاره چمتو بلل کېږي، په زندانونو یا د اخراج د توقیف په مرکزونو کې دي. سربېره پر دې، د عادي الوتنو له لارې هم اخراج په هر وخت کې ممکن دی.

د جرمني د کورنیو چارو وزیر الکساندر ډوبرېنټ ویلي چې دا بهیر به په منظم او دوامداره ډول روان وي.

د هغه په وینا، هغه کسان چې په جرمني کې د خلکو له اعتماد ناوړه استفاده کوي او جدي جرمونه کوي، باید خپل هېواد ته ستانه کړل شي او دا پالیسي به په پریکنده ډول عملي کېږي.

خو د بشري حقونو سازمان «پرو ازول» پر دې اقدام سخته نیوکه کړې او ویلي یې دي چې دا ډول توافقات د طالبانو د حکومت د سیاسي مشروعیت لامل ګرځي. د دوی په وینا، طالبانو ښځې له خپلو اساسي حقونو بې‌برخې کړې او خپل مخالفان ځپي، نو له هغوی سره د اخراج تړونونه له بشري حقونو سره په ټکر کې دي.

اروپایي اتحادیې د اخراج د قوانینو د لا سختولو پرېکړې کړې او درېیمو هېوادونو ته د اخراج مرکزونو د جوړولو لپاره یې لاره هواره کړې ده. د ځینو راپورونو له مخې، د اروپایي پارلمان اکثریت د دې تګلارې ملاتړ کړی، خو ځینې سیاسي ډلې لکه سوسیال دیموکراتان، زرغون ګوند او کیڼ اړخي یې مخالفت کوي.

د جرمني د کورنیو چارو وزارت ویلي چې غواړي تر راتلونکي کال پورې له درېیمو هېوادونو سره نور رسمي تړونونه هم وکړي او د اروپایي ټولنې ۱۹ غړو هېوادونو د درېیمو هېوادونو حل لارې په تړاو د ډنمارک او ایټالیا د ابتکار ملاتړ څرګند کړی دی.