نفیسه هجران: سیاسي بدلونونه باید د پخوانیو سرتېرو د ژوند په بیه نه وي

سیف‌الاسلام خیبر د یکشنبې په ورځ (د غبرګولي ۳۱مه) په خپله اېکس‌پاڼه د حجاب په تړاو په یوې اوږده لیکنه کې په هرات کې له ښځو سره د شوي زورزیاتي له یادونې پرته ویلي، هیڅ دولت مطلقه ازادي نه مني، په نړۍ کې هر دولت پر وګړو محدودیتونه لګوي؛ لکه د مالیې ورکړه، د ټرافیکو قوانین جبري کول. هغه د پوښتنې په ډول مطرح کوي: «ولې کله چې یو اسلامي دولت د خپل اساسي قانون او ارزښتونو مطابق ځینې ټولنیز او اخلاقي اصول عملي کوي، هغه جبر بلل کېږي، خو د نورو دولتونو اجباري قوانین جبر نه بلل کېږي»؟

ملګرو ملتونو په هرات کې د ښځو د نیولو او پر لاریون‌کوونکو د بریدونو له امله اندېښنه ښودلې | افغانستان انټرنشنل پښتو

نوموړی په دې ټینګار کوي، چې مسلمان اکثریت لرونکی هېواد حق لري چې خپل عامه ژوند د خپل دین له ارزښتونو سره برابر تنظیم کړي؛ لکه څنګه چې لویدیځ هېوادونه خپل قوانین د خپلو فکري ارزښتونو پر بنسټ جوړوي.

هرات کې نوی حکم: ښځینه ښوونکې او د څلورم تر شپږم ټولګي نجونې باید مخ‌پټ او دستکشې واغوندي | افغانستان انټرنشنل پښتو

دغه طالب مسوول د متنقدینو هغو څرګندونو ته په ځواب کې چې خلک باید د دعوت له لارې «اصلاح» کړي وايي، سره له دې چې دعوت د اسلام اساسي اصل دی، خو په هره ټولنه کې یوازې دعوت نه‌وي قانون هم وي؛ لکه «دولت خلکو ته وایي رشوت مه خورئ، خو خو که څوک رشوت وخوري سزا ورکوي».

هرات کې د طالبانو له لوري د ښځو نیول؛ د بښنې نړیوال سازمان یې د سیستماتیکې ځپنې دوام بولي | افغانستان انټرنشنل پښتو

هغه همداراز د منتقدینو هغه خبرې احساساتي بولي، چې د ډېرې سختۍ له امله خلک له اسلام څخه اوړي او زیاتوي، که کوم محتسب ناسم چلند کوي، باید اصلاح شي، خو دا د فرد تېروتنه ده، نه د اسلام.

د علماوو د څېړنیزې ټولنې مرستیال: د حجاب په نوم پر ښځو تاوتریخوالی شرعي بنسټ نه لري | افغانستان انټرنشنل پښتو

د طالبانو د امربالمعروف او نهې عن‌المنکر وزارت ویاند څرګنده کړې، چې په افغانستان کې د جمهوریت په شل کلنه دوره «فکري یرغل» دوام درلود او په باور یې، په دې سره ځینې خلک د اسلامي قوانینو مخالف شوي او ځينې د لویدیځوالو د ارزښتونو ملاتړي شوي دي.

هغه ټینګار کوي، که نړیواله ټولنه د تنوع او د ملتونو د خپلواکۍ خبره کوي، نو باید دا اصل د اسلامي ټولنو لپاره هم ومني او په باور یې که فرانسه حق لري خپل سیکولر نظام ولري او امریکا حق لري خپل قانوني نظام ولري،نو افغانستان هم حق لري چې د خپل دیني او کلتوري ارزښتونو مطابق نظام ولري. او دا یې دا د ملي حاکمیت او د ولس د هویت مسئله بللې ده.

ملګري ملتونه: طالبانو د هرات لاریون کوونکو پر وړاندې جنګي مهمات کارولي | افغانستان انټرنشنل پښتو

طالبانو د ( غبرګولي په ۱۶مه) د حجاب په پلمه په هرات کې د ښځو نیول پیل کړل، چې وروسته د هرات یو شمېر اوسېدونکو د طالبانو د یادو اقداماتو په غبرګون کې لاریون وکړ، خو طالبانو د لاریون د مخنیوي لپاره پر لاریونوالو مخامخ ډزې وکړې او له امله یې لږ تر لږه د یوه ماشوم په ګډون دوه کسان وژل شوي او شاوخوا ۲۰ نور ټپيان شوي دي.

د طالبانو والي په هرات کې نیول شوې ښځې «رواني ناروغانې» وبللې | افغانستان انټرنشنل پښتو

د طالبانو د دغه چلند په غبرګون کې له څه باندې دوو اونیو راهیسې له هېواده بهر د هرات له ښځو سره د پیوستون او ملاتړ په موخه د افغانانو لاریونونه دوام لري او ګڼ نړۍوال غبرګونونه یې هم راپارولي دي، خو د هرات لپاره د طالبانو والي په دغه ولایت کې نیول شوې ښځې «رواني نارغانې» بللې دي.

یونیسف د یکشنبې په ورځ (د غبرګولي ۳۱مه) په ایکس خواله رسنۍ کې د «هانیه» په نوم د یوې ماشومې بېلګه یاده کړې چې د خوارځواکۍ له امله کمزورې شوې وه، خو د درملیزو خوړوله کارونې وروسته یې روغتیايي وضعیت ښه شوی دی.

دغه اداره وايي، د اروپايي ټولنې په مالي ملاتړ په افغانستان کې ډېرو هغو ماشومانو ته چې د خوارځواکۍ له ستونزې سره مخ دي، د درملنې او تغذیې مرستې رسېږي.

یونیسف ټینګار کړی چې د ماشومانو خوارځواکي لا هم په افغانستان کې یوه جدي ستونزه ده او بېوزلي، د خوړو کمښت او روغتیايي خدمتونو ته محدود لاسرسی د دې وضعیت له مهمو لاملونو څخه دي.

د ماشومانو د ملاتړ دغه اداره له کورنیو او روغتیايي شریکانو سره د ګډو هڅو له لارې هڅه کوي چې د خوارځواکۍ د مخنیوي او درملنې لپاره خپل خدمات پراخ کړي.

د طالبانو کډوالو ستونزو ته د رسېدنې عالي کمېسیون دارالانشاء د یکشنبې په ماخوستن (د غبرګولي ۳۱مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، د تورخم له لارې ۴۰۶ کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۲۲۵۶ کېږي، د سپین‌بولدک له لارې ۳۹ کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۲۰۹ کېږي، د نیمروز د ورېښمو پله لارې ۲۰ کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۷۳ کېږي او ورسره ۴۰۴ نور مسافر او همداراز د هرات د اسلام‌کلا له لارې ۱۲ کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۴۱ کېږي په جبر سره هېواد ته را اړول شوي دي.

د خبرپاڼې له‌مخې، له دې شمېر څخه ۱۲۶ کورنیو ته چې د غړو شمېر یې ۶۳۲ ته رسېږي له کابل څخه خپلو ولایتونو ته د تللو لپاره څه باندې ۵۳۵ زره افغانۍ کرایې ورکړل شوې دي.

په خبرپاڼه کې راغلي، چې ځينو دغو راستنو شویو کورنیو ته د کرایو له ورکړې او د روغتیايي خدماتو له وړاندې کېدو سربېره یو شمېر کورنیو ته پخه ډوډۍ، یوه اندازه نغدي مرستې او سیمکارتونه هم ورکړل شوي دي.

طالبانو همداراز ویلي، چې له بیا واکمنېدو راهیسې یې د هېواد په بېلابېلو ولایتونو کې د کډوالو په ښارګوټو کې پر څه باندې ۵۰ زره کورنیو د استوګنې نمرې وېشلي دي، خو د چارو د شنونکو په باور، په تېرو شاوخوا پنځو کلونو کې میلیونونو کډوالو ستنېدو ته په کتو دغه شمېر په نشت حساب دی.

په دې وروستیو کې له ګاونډیو هېوادونو د افغانانو د جبري اېستنې زور اخیستی او په پاکستان او ایران کې مېشت افغانان د ځايي پولیسو له ناوړه چلنده شکایت لري او له اړوندو نړۍوالو بنسټونو غواړي، چې پر کوربه هېوادونو فشارونه زیات کړي، څو د نړۍوالو قوانینو او اصولو له‌مخې له کډوالو سره چلند وکړي.

ښاغلي غني د ایکس خواله رسنۍ په یوه خپور کړي پیغام کې ویلي، مومند «د څښتن له لایتناهي فضا څخه له ملي رنګونو او ملي خبرو سره افغانستان نړۍ ته ور وپېژاند او د افغانیت تر څنګ یې د الهي کتاب – عظیم الشأن قران په منګول کې نیولو سره د خپل اسلامیت ننداره هم د «سیوز» بېړۍ نورو سپرلیو او نړیوالو ته وړاندې کړه».

هغه زياته کړه، په «میر» فضایي تمځای کې د هغه نهه ورځې، له افغانانو څخه د ۱۹۸۸ کال او د دغه لسیزې د نورو کلونو د کورنیو شخړو ترخې هېرې کړې.»

لومړنی افغان ستورمزلی عبدالاحد مومند د یکشنبې په ورځ د ورپېښې سرطان ناروغۍ له امله په ۶۷ کلنۍ کې په جرمني کې ومړ.

ارواښاد مومند هغه لومړنی افغان و چې پښتو یې په فضا کې له اورېدل شویو لومړنیو ژبو وګرځوله او له ځان سره یې قران کریم هم یووړ.

مومند د ۱۳۶۷ کال په وږي میاشت کې د «سایوز ټي‌ام-۶» فضايي ماموریت د غړي په توګه د میر فضايي تمځای ته سفر وکړ او شاوخوا ۹ ورځې یې په فضا کې تېرې کړې.

د پروان ولایت لپاره د طالبانو امنیه قومندانۍ د یکشنبې په ورځ (د غبرګولي ۳۱مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، دغه پېښه تېر ماښام شاوخوا ۷ بجې د کوه صافي ولسوالۍ د مندیقول سیمې په مربوطاتو کې هغه مهال رامنځته شوه، چې یو فلاینکوچ موټر له سړک څخه واوښت او چپه شو.

په خبرپاڼه کې د یادې پېښې لامل په یاد موټر کې تخنیکي ستونزې یادې شوي او زیاته شوې، چې په مړه او ټپیانو کې ښځې او ماشومان م شامل دي.

خبرپاڼه کاږي، د پېښې ټپیان د درملنې لپاره کابل ته لېږدول شوي دي.