طالبان وایي تېرو پنځو میاشتو کې څه باندې ۸۰۰ زره کډوال افغانستان ته جبري را ستانه شوي

دغه ورکشاپ د «نړیوالې عدالت‌غوښتونکو ښځو شبکې» له لوري د «موو ان» (Move On) سازمان د لسمې کلیزې په مناسبت جوړ شوې. د غونډې موخه په جرمني کې د مېشتو افغان کډوالوښځو ترمنځ د اړیکو پیاوړتیا، د شبکې جوړول او د ښځو د حقونو په برخه کې د تخصصي زده‌کړو او تجربو شریکول و.

ګډونوالو د طالبانو تر واکمنۍ لاندې د افغان ښځو او نجونو پر وضعیت، د زده‌کړو او کار محدودیتونو او د جنسیتي اپارتاید پر ضد د نړیوالو هڅو پر اړتیا خبرې وکړې.

د غونډې په څنډه کې د افغان ښځو د ملاتړ او د هغوی د وضعیت د نړیوال انعکاس لپاره یو سمبولیک لاریون هم ترسره شو. ګډونوالو له نړیوالې ټولنې وغوښتل چې د افغانستان د ښځو او نجونو د حقونو د خوندیتوب لپاره خپلې هڅې زیاتې کړي.

دا غونډه داسې مهال جوړه شوې چې د بشري حقونو یو شمېر بنسټونه او د ښځو د حقونو فعالان د طالبانو پر تګلارو نیوکه کوي او د ښځو پر وړاندې د محدودیتونو دوام د جنسیتي اپارتاید یوه بېلګه بولي.

د دغه وزارت د معلوماتو له مخې، دا تفاهم‌لیکونه د افغان ـ قزاق فورم، د دواړو هېوادونو د تولیداتو او محصولاتو د نندارتون او د خصوصي سکټور د استازو ترمنځ د سوداګریزو غونډو په پایله کې لاسلیک شوي دي.

وزارت ویلي چې یاد تفاهم‌لیکونه د وارداتو او صادراتو په بېلابېلو برخو کې دي، چې درمل، تازه او وچه مېوه، سبزیجات، بانکي همکارۍ، اوړه، غنم، غوړي او کچالو پکې شامل دي.

د صنعت او سوداګرۍ وزارت په وینا، دغه تفاهم‌لیکونه د افغانستان او قزاقستان د خصوصي سکټور د غړو ترمنځ لاسلیک شوي او موخه یې د دواړو هېوادونو ترمنځ د سوداګریزو او اقتصادي همکاریو پراخول دي.

دغې شبکې د کاناډا په کلګري ښار کې د شنبې په ورځ (د غبرګولي ۳۰مه) د یوې غونډې پر مهال ویلي، چې په هرات کې د طالبانو له‌خوا پر سوله‌ییزو لاریونوالو مستقیمې ډزې شوي، چې له امله یې د ماشومانو په ګډون یو شمېر ملکي وګړو ته مرګ‌ژوبله اوښتې ده.

دغې شبکې په همدې تړاو په یوې اعلامیې کې زیاته کړې، چې د ملګرو ملتونو او نړیوالو رسنیو د تایید شویو راپورونو له‌مخې، طالبانو په هرات کې تر ۳۰ ډېرې ښځې او نجونې په خپل سر او د جامو اغوستلو د څرنګوالي په پلمه نیولې دي. د افغان پیوستون شبکې زیاته کړې، کله چې خلکو د عدالت، زده‌کړو او ازادۍ په غوښتنه سوله‌ییز لاریونونه پیل کړل، نو د طالبانو ځواکونو پرې برید وکړ، ګڼ کسان یې ونیول او تر سخت فشار لاندې یې راوستل.

د کاناډا مېشتو افغانانو په خپله اعلامیه کې ټینګار کړی، چې په هرات کې د ښځو نیول او پر سوله‌ییزو لاریونوالو د مرګوني ځواک کارول جلا پېښې نه‌دي، بلکې دا د ټولنې له ټولو برخو څخه د ښځو او نجونو د بشپړ حذفولو لپاره د یوې سیستماتیکې او سازمان شوې تګلارې برخه ده.

دوی د طالبانو دا کړنې د بشري حقونو د نړیوالو قوانینو د تر ټولو بنسټیزو اصولو ښکاره سرغړونه بللې او له افغان ښځو سره یې خپل پیوستون اعلان کړی دی.

دې شبکې د کاناډا، استرالیا، جرمني او هالند د هغو هڅو هرکلی کړی چې غواړي د ښځو پر وړاندې د هر ډول تبعیض د له منځه وړلو د کنوانسیون له مخې طالبان ځواب ویلو ته اړ کړي. دوی له نړیوالې ټولنې غوښتي، چې په افغانستان کې جنسیتي اپارتاید په رسمیت وپېژني، سمدستي د نیول شویو کسانو د خوشې کېدو غوښتنه وکړي او د هغو کسانو پر وړاندې قانوني ګامونه پورته کړي، چې پر لاریونوالو یې د برید امر کړی دی.
طالبانو د غبرګولي په ۱۶مه د حجاب په پلمه په هرات کې د ښځو نیول پیل کړل، چې وروسته د هرات یو شمېر اوسېدونکو د طالبانو د یادو اقداماتو په غبرګون کې لاریون وکړ، خو طالبانو د لاریون د مخنیوي لپاره پر لاریون کوونکو مخامخ ډزې وکړې او له امله یې لږ تر لږه د یوه ماشوم په ګډون دوه کسان وژل شوي او شاوخوا ۲۰ نور ټپيان شوي دي.

د بلخ ولایت لپاره د طالبانو د رسنيو دفتر د شنبې په ورځ (د غبرګولي ۳۰مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، په دې غونډه کې چې د محمد یوسف وفا په مشرۍ جوړه شوې وه، ویل شوي، چې په مدرسو او نورو جلساتو کې چې کومې ویناوې کېږي د هغو اجنډاوې دې باید د پوهنې ریاست له لوري وکتل شي.

یوسف وفا همداراز سپارښتنه وکړه، هغه کسان چې پر «منفي تبلیغاتو او منفي خبرو» شهرت لري، باید په جلسو کې د خبرو وخت ورنه‌کړل شي او په ولسوالیو کې ولسوالان مکلف دي، چي پر دې برخې جدي څار ولري.

خو دا چې له «منفي تبليغاتو» منظور کومې څرګندونې دي، په خبرپاڼه کې یې په اړه جزییات نه‌دي ورکړل شوي.

په خبرپاڼه کې راغلي، چې په دې غونډه کې پر طالبانو د ځيرک موبایلونو پر کارونې د بندیز په تړاو د طالبانو د سترې محکمې د نظامي معاونیت د مکتوب یادونه وشوه او همداراز وویل شول، چې له لوړ رتبه مسوولینو نیولې بیا تر ټیټ رتبه مسوولینو، مجاهدینو، اداري کارمندانو او خدماتي کارکوونکو پورې هېڅوک د ځيرک موبایلونو د کارونې حق نه‌لري.

د خبرپاڼې له‌مخې، په یاده غونډه کې د مالدارۍ د ودې او د غوښو د صادراتو د زیاتوالي، د سوداګریزو توکو د انحصار د مخنیوي او همدارنګه د موسساتو د کنټرول او ښه شفافیت پر موضوعاتو هم خبرې شوې دي.

نور رحمان اخلاقي د شنبې په ورځ (د غبرګولي ۳۰مه) په خپله اېکس‌پاڼه لیکلي، چې په دغه ډول نظام کې به د بادار او خدمتګار اړیکه نوره د واکمنۍ اساس نه‌وي. هغه ټینګار کړی، چې د خلکو پر رایو ولاړ نظام کولای شي په هېواد کې د ټولو وګړو لپاره برابر حقوق تامین کړي.

دغه پخواني افغان چارواکي په داسې حال کې د ولسواک نظام غوښتنه کړې، چې په افغانستان کې د طالبانو تر واکمنۍ لاندې اوسنی حکومت د خلکو له ټاکنو او رایو پرته رامنځته شوی دی. د سیاسي چارو یو شمېر کارپوهان پر دې باور دي، چې په هېواد کې د ټولشموله او د خلکو په رایو د جوړ شوي نظام نشتوالی د کورنیو او نړیوالو نیوکو لامل شوی دی.

طالبانو په خپلو سختدریځو تګلارو سره افغانستان په نړیواله کچه له انزوا سره مخ کړی او د دغې ډلې حکومت تر اوسه په ټوله نړۍ کې یوازې د روسیې له لوري په رسمیت پېژندل شوی او هغه هېواد هم له افغانستانه د ترهګریزو ګواښونو له امله په وار وار اندېښنه څرګنده کړې ده.