المرصاد: د خیبر په قمبرخېل کې د داعش پر مرکزونو مرګوني «لېزري بریدونه» شوي

رانا ثناءالله دغه څرګندونې په پارلمان کې د حکومت او مخالف ګوند تحریک انصاف د مهمو مشرانو له لیدنې وروسته وکړې.

د ډان ورځپاڼې د خبر له مخې، رانا ثناءالله له غونډې وروسته خبریالانو ته وویل، چې مخالفینو په ملي اسمبلۍ کې لومړي وزیر شهباز شریف ته د جون په ۳۰مه د پخوانۍ فاټا او پاټا سیمو د مالیاتي معافیت د پای ته رسېدو په اړه خپلې اندېښنې څرګندې کړې وې.

هغه هیله څرګنده کړه، چې په دې برخه کې به له ای‌اېم‌اېف څخه همکاري وغواړي، څو د پخوانۍ فاټا او پاڼا مالیاتي معافیت وغځول شي.

پخوانۍ فاټا او پاټا، چې په ۲۰۱۸م کال کې له خيبرپښتونخوا سره مدغم شوي، د هغو شته سوداګریو له ګټو او عوایدو څخه چې د افرادو له‌خوا پرمخ وړل کېږي، له مالیې څخه معاف دي.

د تېرې اونۍ په سې‌شنبې په ورځ په ملي اسمبلۍ کې د بودجې د بحث پر مهال، د سرحداتو، کشمير او ګلګت لپاره مرکزي وزير امير مقام په پخوانۍ فاټا او پاټا کې د مالیاتي معافیت پر دوام ټینګار کړی وو او ویلي یې وو، چې دا سیمې د کلونو جګړو او بې‌ځایه کېدو له امله لا هم له اقتصادي ننګونو سره مخ دي.

د روانې میاشتې په پیل کې، د قبايلي سيمې یوې جرګې په مدغم شویو قبایلي ولسوالیو کې د هر ډول مالیاتو له لګولو سره مخالفت وکړ او ویې ویل، تر هغه چې د فاټا او خیبر پښتونخوا د ادغام په اړه د سترې محکمې پرېکړه نه‌وي شوي، دا ډول اقدام به غیرقانوني او د اساسي قانون خلاف وي. دغې جرګې همدارنګه خبرداری ورکړ، چې د دې موضوع په تړاو به په ټولو اوو قبایلي ولسوالیو کې اعتراضي لاریونونه وکړي.

د عوامي نشنل ګوند عمومي مرستيالې سکرترې او د پارلمان پخوانۍ غړې شګفته ملک له افغانستان انټرنشنل- پښتو سره په ځانګړې مرکه کې وويل، په نړۍ کې ښځې د پرمختګ په حال کې دي، خو «افغانستان چې يوې خوا ته د ترهګرۍ ښکار دی، نو بلې خوا ته یې مېرمنې د خپلو اساسي حقونو لکه زده کړو، روغتيا او نورو حقونو څخه یې مخنيوی کیږي د مېرمنو پر وړاندې داسې چلند د غندلو وړ دی».

شګفته ملک زیاته کړه، د ټولنې نيمايي برخه مېرمنې وي او که چېرې مېرمنې له خپلو اساسي حقونو څخه محرومه کړل شي نو هغه ټولنې پرمختګ نه‌شي کولای.

هغې همدارار څرګنده کړه، د بشري حقونو سازمانونه او سياسي ګوندونه هم په افغانستان کې د ښځو او نجونو پر وضعيت اندېښنې څرګندوي او هيله لري، چې په راتلونکې کې افغان ښځې او نجونې د خپل روښانه سباوون لپاره پر خپلو لارو غوره کولو کې ازادي ولري.

نوموړي په ډاګه کړه: «د يوې ټولنې پرمخ تللو لپاره اړينه ده، چې له نارينه‌وو سره ښځې اوږه په اوږه خپل رول ولوبوي».

جمایمه اپریدۍ: نړۍ د ښځو پر وړاندې د طالبانو پر روان ظلم چوپه خوله ده | افغانستان انټرنشنل پښتو

د يادونې وړ ده، چې په دې وروستیو کې د افغانستان په هرات کې د طالبانو له لوري د ښځو نيول او د لاريونونو ځپل د نړۍوالو له غبرګونونو سربېره په پاکستان کې هم د بشري او د ښځو د حقونو فعالانو او همداراز سیاسي څېرو له افغان ښځو سره د طالبانو دغه چلند غندلی دی.

د پاکستان د بشري حقونو کميسيون د جمعې په ورځ (د غبرګولي ۲۹مه) د یوې اعلامیې په خپرولو سره وويل، دا پېښه نه یوازې د مذهبي لږکیو او د هغوی د عبادت ځایونو د خوندیتوب او امنیت په اړه جدي اندېښنې راپورته کوي، بلکې د هغو شرایطو په اړه هم پوښتنې راولاړوي چې دا برید په‌کې شوی دی.

په اعلامیه کې راغلي: «ښيي تورن بریدګر چې په دغه ځای کې د امنیت په ټینګولو بوخت وو، ځانګړې څېړنې ته اړتیا لري او د مذهبي لږکیو د خوندیتوب په اړه د سترې محکمې د ۲۰۱۴ کال د پرېکړې په پلي کولو کې د لا پیاوړي غوراوي او څارنې د میکانیزمونو اړتیا په ګوته کوي».

د پاکستان د بشري حقونو کمیسیون د مردان د پولیسو د مشر پر هغو عامه څرګندونو هم اندېښنه ښودلې، چې دا پېښه یې په لومړیو پړاوونو کې شخصي دښمني بللې وه.

د تېرې چهارشنبې په ورځ د مردان پوليسو ويلي وو، چې په بابو محله ګنج بازار سيمه کې ناپېژاندو وسله‌والو په درمسال کې دننه ښځه او مېړه (اساونتي ښځه او جګنات مېړه) په ډزو سره وژلي وو.

د مردان د پوليسو مشر مسعود احمد د جمعې په ورځ له رسنیو سره خبرو کې وويل، په پېښه کې تورن کس شېرشاه نيول شوی او په لومړنیو څېړنو کې له کومې ناقانونه يا ترهګرې ډلې سره د هغه د اړيکو په تړاو تر اوسه کره شواهد نه‌دي ترلاسه شوي.

هغه زیاته کړې، تورن کس هم په لومړنیو پوښتنو کې د پېښې په تړاو خپل شخصي دريځ څرګند کړی، خو په وینا یې پولیس به خپلو څېړنو ته دوام ورکړي.

هغه وویل: «د پښتنو د صادراتو او وارداتو سوداګري خو د افغانستان سره ده چې ستاسو د پالیسو له کبله تړلې ده». هغه نیوکه کوي چې د پښتنو په سیمو کې ترهګري ده او خلک یې له سخت ناورین سره مخ کړي دي. خوشال خان کاکړ د خواجه اصف هغه څرګندونې وغندلې چې افغانستان یې خپل دوښمن ګڼلی دی.

نوموړي د پاکستان له حکومت څخه غوښتنه وکړه چې پاکستان کې مېشتو افغان کډوالو ته د پاکستان تابعیت ورکړي.

د پښتونخوا د ملي عوامي ګوند مشر زیاته کړه: «د افغانستن سره د بلوچستان د‌ پښتنو لارې بندې دي، زراعت نشته، لویې لارې یې وسله‌والو نیولي او پرې حاکم دي او هره برخه کې زیانمن دي». خوشال خان کاکړ نیوکه کړې چې د پاکستان مرکزي حکومت پښتنو ته هېڅ ډول پاملرنه نه ده کړې او د خلکو د ژوند د بدلولو په پرخه کې یې هېڅ راز د پرمختګ او هوساینې کارونه نه دي‌ کړي.

د پاکستان پارلمان د دغه پښتانه غړي دا څرګندونې داسې مهال دي چې د طالبانو او پاکستان ترمنځ د سخت سیاسي او وسله‌وال کړکېچ له کبله پر ډیورنډ کرښه ټولې سوداګري میاشتې له نږدې یوه کال راهیسې تړلې دي. د دغه لارو د بندیز له کبله دواړه خوا سوداګرو ته درانه مالي زیانونه اوښتي دي.

جمایمه اپریدۍ افغانستان انټرنشنل – پښتو ته ویلي، په هرات کې د طالبانو له لوري د ښځو نیول، ځورول او ټپي کول ښيي چې ښځې یوازې د خپلو بنسټیزو حقونو د غوښتنې له امله له فشار او تاوتریخوالي سره مخ دي.

هغې ویلي: «افغانستان په نړۍ کې یوازینی هېواد دی چې ښځې پکې له زده‌کړو، کار کولو او له کوره د وتلو له جدي محدودیتونو سره مخ دي، او طالبان نږدې هره ورځ پر ښځو نوي بندیزونه لګوي.»

د بشري حقونو دغې فعالې نیوکه کړې چې نړیوال هېوادونه د طالبانو د کړنو پر وړاندې چوپ پاتې دي او له پنځو کلونو راهیسې افغان ښځو ته د هغوی اساسي حقونه نه دي ورکړل شوي.

نوموړې ویلي، یو شمېر هېوادونه له طالبانو سره خبرې او تعامل کوي، خو د ښځو د حقونو د وضعیت په اړه له دې ډلې جدي پوښتنې نه کوي.

جمایمه اپریدۍ د اروپا له خوا طالبانو ته د بلنې او د کډوالۍ په اړه د خبرو اترو یادونه کړې او ویلي یې دي چې هغه هېوادونه چې له طالبانو سره اړیکې نیسي، باید د ښځو د حقونو موضوع هم د خپلو خبرو مهمه برخه وګرځوي.

هغې له ښځو او د بشري حقونو له ملاتړو بنسټونو غوښتي چې پر نړیوالو ادارو فشار زیات کړي، څو د افغانستان د ښځو پر وړاندې د روانو محدودیتونو او سرغړونو د درولو لپاره عملي اقدامات وکړي.