محمد اشرف غني: د افغان ستورمزلي عبدالاحد مومند ناڅاپي مړينې ودردولم

د پروان ولایت لپاره د طالبانو امنیه قومندانۍ د یکشنبې په ورځ (د غبرګولي ۳۱مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، دغه پېښه تېر ماښام شاوخوا ۷ بجې د کوه صافي ولسوالۍ د مندیقول سیمې په مربوطاتو کې هغه مهال رامنځته شوه، چې یو فلاینکوچ موټر له سړک څخه واوښت او چپه شو.

په خبرپاڼه کې د یادې پېښې لامل په یاد موټر کې تخنیکي ستونزې یادې شوي او زیاته شوې، چې په مړه او ټپیانو کې ښځې او ماشومان م شامل دي.

خبرپاڼه کاږي، د پېښې ټپیان د درملنې لپاره کابل ته لېږدول شوي دي.

دغه لاریون د یکشنبې په ورځ د مونیخ ښاروالۍ د تاریخي ودانۍ مخې ته د افغان کډوالو له خوا ترسره شو. ګډونوالو په خپور کړې پرېکړه‌لیک کې د ښځو پر وړاندې د طالبانو تګلارې «جنسیتي اپارتاید» بللې دي.

په پرېکړه‌لیک کې راغلي چې واک ته د طالبانو له بیا رسېدو وروسته د هېوادوالو، په ځانګړې توګه د ښځو او نجونو، پر حقونو او ازادیو پراخ محدودیتونه لګول شوي دي.

ګډونوالو د ښځو پر زده‌کړو، کار او ټولنیز حضور د محدودیتونو یادونه وکړه او ویې ویل چې دغو اقداماتو د ښځو او نجونو بنسټیز حقونه تر اغېز لاندې راوستي دي. د دوی په وینا، د طالبانو دغه تګلارې د جنسیتي اپارتاید څرګندې بېلګې دي.

په پرېکړه‌لیک کې په هرات کې د یو شمېر ښځو نیولو ته هم اشاره شوې او د دغو اقداماتو د پایلو په اړه اندېښنه څرګنده شوې ده. ګډونوالو د نجونو له زده‌کړو محرومول، په ټولنیزو او اقتصادي برخو کې د ښځو پر فعالیتونو محدودیتونه، د معترضانو او خبریالانو نیول، پر رسنیو او د بیان پر ازادۍ بندیزونه او د اعتراضي غونډو ځپل د اندېښنې وړ موضوعات وبلل.

دوی همداراز د هرات او د افغانستان په نورو سیمو کې د ښځو او معترضانو د خپل‌سرو نیونو او ورسره د ناوړه چلند د درولو غوښتنه وکړه.

د پرېکړه‌لیک په بله برخه کې د بشري حقونو د سرغړونو، په ځانګړې توګه د هرات د جبرییل ښارګوټي له معترضانو سره د طالبانو د چلند په اړه د خپلواکو او نړیوالو څېړنو غوښتنه شوې ده.

ګډونوالو ټینګار وکړ چې د ښځو پراخې نیونې د جامو یا فرهنګي او مذهبي موضوعاتو له امله نه دي، بلکې د دوی په وینا، دا د ښځو د غلي کولو او ځپلو لپاره یو سیاسي ابزار دی چې د انساني کرامت، فردي ازادیو او د بشري حقونو له بنسټیزو اصولو سره په ټکر کې دی.

معترضانو له نړیوالې ټولنې وغوښتل چې د افغان ښځو او نجونو ملاتړ زیات کړي او د هغوی د حقونو موضوع په نړیوالو فورمونو کې تعقیب کړي. دوی له حکومتونو هم وغوښتل چې له طالبانو سره د تعامل پر مهال د بشري حقونو او د ښځو د حقونو وضعیت په پام کې ونیسي.

دوی ټینګار وکړ چې تر هغه وخته چې طالبان د افغانستان د خلکو بنسټیزو حقونو ته درناوی ونه کړي، نړیواله ټولنه باید د دغې ډلې له هر ډول سیاسي مشروعیت ورکولو او د اړیکو له عادي کولو څخه ډډه وکړي.

د طالبانو د غزني ښاروال ابو محمد ثابت په همدې تړاو جوړو شویو مراسمو کې وویل:«دغه مارکېټ د خصوصي سکتور له لوري د شاوخوا ۴۰۰ میلیونه افغانیو په پانګونې جوړیږي او د اقتصادي فعالیتونو د پراختیا او ښاري نظم په پیاوړتیا کې به مهم رول ولري».

د غزني ولایت لپاره د طالبانو د رسنیو دفتر د یکشنبې په ورځ (د غبرګولي ۳۱مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، یاد سوداګریز مارکېټ به له فرخي څلورلارې څخه تر کلاسبز څلورلارې پورې په دوو پوړونو کې تر ځمکې لاندې جوړ شي، چې ۷۰۰ دوکانونه، جومات، هوټلونه، بانکونه او نورې اړینې اسانتیاوې به ولري.

د خبرپاڼې له‌مخې، یاده پروژه به د دوو کلونو په موده کې بشپړه شي او د جوړېدو پر مهال به شاوخوا ۴ زره کسانو ته به په مستقیم او غیر مستقیم ډول د کار زمینه برابره کړي.

د خصوصي سکټور د مسوولینو په وینا، دا به په ټول هېواد کې تر ځمکې لاندې تر ټولو لوی سوداګریز مارکېټ وي

مومند د ۱۳۶۷ کال په وږي میاشت کې د «سایوز ټي‌ام-۶» فضايي ماموریت د غړي په توګه د میر فضايي سټېشن ته سفر وکړ او شاوخوا ۹ ورځې یې په فضا کې تېرې کړې.

مومند د دغه ماموریت په لړ کې د «لینین» نښان او د «شوروي اتحاد د اتل» لقب ترلاسه کړ.

مومند د ۱۳۳۷ کال په مرغومي میاشت کې په غزني ولایت کې په یوه بزګره کورنۍ کې زیږیدلی و او په افغانستان او پخواني شوروي اتحاد کې له زده کړو وروسته د افغانستان په هوايي ځواک کې شامل شو.

هغه لومړنی افغان او د نړۍ څلورم مسلمان و چې فضا ته یې سفر وکړ او لومړی مسلمان و چې قران کریم یې فضا ته یووړ.

100%

د دغه ماموریت په لړ کې مومند په علمي، طبي او ځمکپېژندنې ازموینو کې برخه واخیسته او له فضا څخه یې د افغانستان انځورونه هم واخېستل.

هغه همدا راز له فضا څخه د خپلې کورنۍ او د افغانستان د هغه وخت له چارواکو سره خبرې وکړې او پښتو ژبه یې په فضا کې له اورېدل شویو لومړنیو ژبو څخه وګرځوله.

له فضا څخه تر راستنېدو وروسته، مومند د شوروي اتحاد له خوا د «شوروي اتحاد د اتل» لقب ترلاسه کړ او په افغانستان کې هم وستایل شو.

هغه لږه موده وروسته د افغانستان د هوایي چلند او ګرځندوی د وزارت د مرستیالۍ مقام ته ورسېد.

د ډاکټر نجیب د حکومت په پرځېدو او د کورنیو جګړو په توندېدو سره، مومند افغانستان پرېښود او په جرمني کې مېشت شو. عبدالاحد مومند په جرمني کې څه موده د بادن وورتمبرګ ایالت په شټوټګارټ پوهنتون کې د تشیال څیړنو په انستيتوت کې په کار بوخت و او وروسته یې له یوې کمپنۍ سره دنده کوله.

هغه کله ناکله د ستورمزلۍ د تاریخ او افغانستان په اړه په غونډو او پروګرامونو کې ګډون کاوه.

د دغه مکتوب له مخې، د راه فردا راډیو تلویزیون نشراتي جواز د طالبانو د رهبرۍ د مصلحتونو پر بنسټ له محمد محقق څخه اخیستل شوی او پر ځای یې سلمان اخلاقي د نوي صاحب امتیاز او عبدالرحمن میرزاد د مسوول مدیر په توګه ټاکل شوي دي.

په مکتوب کې راغلي چې دغه رسنۍ د پخواني جواز د مالکیت په تړاو د ستونزو له امله په موقت ډول له فعالیت څخه پاتې وه.

په مکتوب کې چې د طالبانو د ټولنیزو رسنیو د څار د رییس مولوي صفي الله رائد په لاسلیک خپور شوی، راغلي چې د ۱۴۰۲ کال د وري د ۲۵مې نېټې د G-03401 ګڼې جواز پر بنسټ، راه فردا راډیو تلویزیون ته اجازه ورکول کېږي چې د مکتوب له صادرېدو وروسته د طالبانو د اصولو مطابق خپل نشراتي فعالیت بېرته پیل او دوام ورکړي.

100%

دغه سند ښيي چې د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزارت او د استخباراتو عمومي ریاست په ګډه پرېکړه کړې چې د دغې رسنۍ ملکیت او مدیریت نویو کسانو ته وسپاري.

تر دې وړاندې د یادې رسنۍ فعالیت د پخواني مالک محمد محقق د طالبانو ضد سیاسي دریځ له امله بند شوی و خو اوس ورته د طالبانو تر کنټرول لاندې د نویو شرایطو په منلو سره د بیا فعالیت اجازه ورکړل شوې ده.