د بشري حقونو سازمان: ایران د یوه افغان وګړي په ګډون درې تنه اعدام کړي

دغه کاروونکي افغانستان انټرنشنل-پښتو ته په رالېږلي پیغام کې ویلي چې کله یې غوښتل د یوې مخابراتي شبکې د انټرنټ قیمتونه وڅېړي، نو د هغه په وینا له «ډېر لوړ او د تمې خلاف نرخونو» سره مخ شوی دی.

په پیغام کې راغلي: «کله مې چې قیمتونه وکتل، هغه راته په داسې انداز وړاندې شوي وو چې زموږ د توان څخه لوړ دي. موږ انسانان نه یو که څنګه، ولې داسې ظلم راسره کېږي؟»

نوموړي زیاته کړې چې انټرنټ د اوسني وخت له اساسي اړتیاوو څخه دی او باید د خلکو لپاره یې قیمتونه مناسب او عادلانه وي.

هغه د مخابراتي شرکتونو له مسوولینو او له اړوندو ادارو غوښتي چې د عامو خلکو اقتصادي وضعیت ته په کتو د انټرنټ د نرخونو په برخه کې بیاکتنه وکړي او اسانتیاوې رامنځته کړي.

په وروستیو کلونو کې په افغانستان کې د مخابراتي خدماتو او انټرنټ د بیو په اړه د خلکو له خوا وخت ناوخت ورته شکایتونه مطرح کېږي، خو شرکتونه بیا د لګښتونو او تخنیکي ستونزو له امله د نرخونو لوړوالی توجیه کوي.

هغه مخابراتي شبکې چې په دغه روایت کې ترې شکایت شوی، د یادو ادعاوو په اړه تر دې دمه څه نه دي ویلي او نه هم افغانستان انټرنشنل دغه ادعاوې تاییدولی شي.

دغه کمېسیون د دوشنبې ورځې په خپل ورځني راپور کې ویلي چې راستنېدونکي کډوال د تورخم، سپین بولدک، ورېښمو پله او اسلام‌کلا له لارو هېواد ته داخل شوي او د اړوندو ادارو له خوا ثبت او تر لومړنۍ مرستې ورسره شوي.

د راپور له مخې، یوازې د ننګرهار د تورخم له لارې ۳۰۵ کورنۍ چې ۱۷۰۷ تنه جوړېږي، هېواد ته راستنې شوې دي. په کندهار کې د سپین بولدک له لارې ۳۳ کورنۍ (۱۹۹ تنه) او په نیمروز کې د ورېښمو پله له لارې ۳۳ کورنۍ (۱۴۶ تنه) ثبت او منل شوې دي. همدارنګه له همدې لارې ۸۶۷تنه نور مسافر هم هېواد ته راستانه شوي دي.

په هرات ولایت کې بیا د اسلام‌کلا له لارې ۲۳ کورنۍ چې ۸۸ تنه کېږي، هېواد ته داخلې شوې دي.

په وروستیو میاشتو کې له ګاونډیو هېوادونو څخه د افغان کډوالو د جبري راستنېدو لړۍ چټکه شوې او هره ورځ سلګونه کورنۍ د هېواد بېلابېلو لارو نه افغانستان ستنیږي.

د ترکیې د ولسمشرۍ دفتر په یوه خبرپاڼه کې ویلي، اردوغان له پزشکیان سره په خبرو کې ټینګار کړی چې «هغو کسانو ته باید متوجه واوسو چې هڅه کوي د مذاکراتو په بهیر کې خنډونه او سبوتاژ رامنځته کړي.»

د خبرپاڼې له مخې، د ترکیې ولسمشر ویلي چې د سیمې د سولې او ثبات د پیاوړتیا لپاره نوي ګامونه اخیستل هم اړین او مهم دي.

اردوغان زیاته کړې چې د ایران او امریکا ترمنځ د تفاهم د عملي کېدو او د تاوتریخوالي د کمېدو هره هڅه کولی شي د سیمې د امنیت او ثبات په ټینګښت کې مهم رول ولوبوي.

دا څرګندونې داسې مهال کېږي چې د تهران او واشنګټن ترمنځ د وروستي تفاهم‌لیک په اړه د سیمې او نړۍ په کچه بېلابېل غبرګونونه روان دي او یو شمېر هېوادونه د دغه بهیر د بریالي دوام ملاتړ کوي.

دغه وزارت په خپله ایکس‌پاڼه کې ویلي چې سویس د یادو هېوادونو ترمنځ د ژورو او پرله‌پسې ډیپلوماټیکو تماسونو په ترڅ کې ترلاسه شوی «جوړونکی پرمختګ» ستایي.

په خبرپاڼه کې ویل شوي، چې د هوکړه لیک پر بنسټ د یوې عالي‌کچې کمېټې جوړېدل او د ۶۰ ورځو په موده کې د نهایی توافق پر لور د یوې نقشې هوکړه د راتلونکي پړاو لپاره مهم چوکاټ برابروي، چې له مخې یې سمدستي تخنیکي خبرې هم پيلېدای شي.

سویس ویلي چې دا هېواد د خپل بې‌طرفه دریځ او د ډیپلوماټیکو خدماتو له لارې چمتو دی چې د خبرو اترو، کړکېچ کمولو، سیمه‌ییز ثبات او سولې ملاتړ ته دوام ورکړي.

د سویس د بهرنیو چارو وزارت دا پرمختګ په داسې حال کې مهم بولي چې په نړیواله کچه د منځني ختیځ او جنوبي اسیا د امنیتي او سیاسي وضعیت په اړه اندېښنې لا هم دوام لري.

یادې شورا د دوشنبې په ورځ په یوه خپره کړې خبرپاڼه کې ویلي چې د ډګروال عبدالاحـد مومند مړینه د افغانستان لپاره ستره ملي ضایعه ده. په خبرپاڼه کې ویل شوي چې هغه نه یوازې د افغانستان د هوايي ځواکونو یو وتلی افسر و، بلکې د هېواد لومړنی ستورمزلی هم و چې د افغانانو نوم یې فضا ته ورساوه.

شورا ویلي، د مومند تاریخي سفر په ۱۹۸۸ کال کې فضا ته د افغانستان لپاره لوی ویاړ و او د افغانانو څو نسلونو ته یې الهام ورکړ.

په خبرپاڼه کې ټینګار شوی چې د هغه لاسته راوړنه د افغان ولس استعداد، هوډ او هیلو څرګندونه کوله او د افغانستان نوم یې له ځمکې هاخوا هم مطرح کړ.

په خبرپاڼه کې د هغه کورنۍ، ملګرو او ټولو افغانانو ته چې د دې ضایعې له امله خواشیني دي، د زړه له تله تسلیت ویل شوی دی. شورا د لوی څښتن تعالی له درباره د مرحوم لپاره د جنت الفردوس دعا کړې او د کورنۍ لپاره یې د صبر او زغم غوښتنه کړې ده.

عبدالاحـد مومند د افغانستان له هغو نادرو څېرو څخه ګڼل کېږي چې نوم یې د هېواد په معاصر تاریخ کې د ساینس او فضايي سفر له لارې ځانګړی ځای لري، او د هغه میراث لا هم د راتلونکو نسلونو لپاره د الهام سرچینه بلل کېږي.