شهباز شریف: د ایران د بالستیک توغندیو په اړه باید دوه‌ګونی معیار شتون ونه‌لري

دغې جرمنۍ سیاستوالې د ایکس خواله رسنۍ له لارې په خپاره کړي پیغام کې لیکلي چې له طالبانو سره هر ډول بلنه، د ویزې ورکول او رسمي لیدنه د دوی د تاییدولو په مانا ده او یو سیاسي سیګنال استوي. هغې زیاته کړه چې له طالبانو سره هېڅ ډول تخنیکي خبرې مانا نه لري او دا ډول اقدامات به د هغوی د لا زړور کېدو لامل شي.

د اروپايي پارلمان دغې غړې ټینګار کړی چې طالبان له اروپايي ټولنې سره د تخنیکي مسایلو د حل لپاره نه غږېږي، بلکې د هغوی اصلي هدف د مشروعیت ترلاسه کول دی. هغې ویلي چې طالبان به په دې ځای کې ونه درېږي او د خپلو اهدافو د ترلاسه کولو لپاره به له داسې فرصتونو څخه لا زیاته ګټه پورته کړي.

د هانا نیومن د څرګندونو له مخې، هر رسمي ملاقات او هرې ویزې ورکول طالبانو ته دا پیغام ورکوي چې د هغوی کړنې د منلو وړ دي. نوموړې پر اروپايي چارواکو غږ کړی چې له طالبانو سره له هر ډول داسې تعامل څخه ډډه وکړي چې هغوی ته سیاسي امتیاز ورکوي او د هغوی رژیم ته د حقانیت رنګ ورکوي.

دا په داسې حال کې ده چې بلجیم د بروکسل په ناسته کې د ګډون لپاره د طالبانو پنځه کسیز پلاوي ته یو ورځنۍ محدوده ویزه صادره کړې وه. د اروپايي کمیسیون ویاند مارکوس لامرت ویلي چې دا خبرې د هغو افغانانو پر اخراج متمرکزې وې چې په اروپايي هېوادونو کې په درنو جرمونو محکوم دي. د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت په یوې تازه اعلامیه کې اعلان کړی چې بروکسل ته د دوی د پنځه کسیز پلاوي سفر پای ته رسېدلی او مثبتې خبرې اترې شوې دي.

رویټرز د ټرمپ له قوله لیکلي چې د دې هوکړې له مخې به د ایران کنګل شوې شتمنۍ د بشري اړتیاوو د توکو د اخیستو لپاره ځانګړو حسابونو ته ولېږدول شي او د نړیوالو اصولو تر څار لاندې به وکارول شي.

خو د ایران حکومت دا ادعا په کلکه رد کړې او ویلي یې دي چې له امریکا سره د اټومي پروګرام یا د نړیوالو څارونکو د بېرته ستنېدو په اړه هېڅ رسمي یا نهايي هوکړه نه ده شوې.

نړیوالو رسنیو راپور ورکړی چې د واشنګټن او تهران ترمنځ د خبرو اترو په اړه متضادې څرګندونې مخې ته راغلې دي، چې یو لوری د پرمختګ ادعا کوي او بل یې ردوي.

ایراني چارواکو ټینګار کړی چې د خپلو شتمنیو د کارولو پرېکړه یوازې د تهران حق دی او هېڅ بهرنی هېواد په دې موضوع کې د تصمیم واک نه لري.

د سي‌اېن‌اېن د راپور له مخې، دغه پیلوټ چې وروسته د امریکايي ځانګړو ځواکونو له خوا ژغورل شوی، استخباراتي چارواکو ته ویلي چې ګڼ شمېر ایراني بې‌پیلوټه الوتکې یې په هوا کې داسې لیدلې چې د یوه واحد جوړښت په څېر یې حرکت کاوه او بڼه یې د «سمندر ي ژوي» یا «جیلی فش» په څېر ښکارېده.

د راپور له مخې، دغه الوتکه د ایران او امریکا ترمنځ د وروستۍ جګړې پر مهال لومړنۍ امریکايي الوتکه وه چې د ایران په فضا کې وویشتل شوه. پیلوټ له الوتکې تر وتلو څو ساعته وروسته وژغورل شو، خو د وسلو د سیسټم مسوول افسر تر یوې ورځې ډېر د ایران په غرنیو سیمو کې پټ پاتې شو او وروسته د ژغورنې ځواکونو وموند.

سرچینو ویلي چې پیلوټ د ډرونونو داسې جوړښت تشریح کړی چې لوی ډرونونه یې په سر کې وو او کوچني ډرونونه یې لاندې د پښو په څېر ځړېدل. یوې بلې سرچینې ویلي چې پیلوټ په هوا کې د ډرونونو دومره ګڼ او متراکم حضور لیدلی و چې د ماینونو له ډک میدان سره یې ورته والی درلود.

د امریکا استخباراتي ادارو کې د پیلوټ د دې ادعاوو په اړه بحثونه روان دي. ځینې چارواکي باور لري چې که د هغه لیدنه سمه وي، نو دا به د ایران د ډرون ټکنالوژۍ په وړتیاوو کې یو مهم پرمختګ وښيي. خو نور چارواکي د دې احتمال هم مطرح کوي چې ښايي پیلوټ د ټپونو، جګړه‌ییز فشار یا د پېښې د شرایطو له امله وضعیت په بشپړه توګه نه وي درک کړی.

راپور زیاتوي چې پیلوټ له الوتکې د غورځېدو پر مهال په سر ټپي شوی هم و.

د پاکستان او روسیې د ترهګرۍ ضد ګډې کاري ډلې ۱۲مه غونډه د ۲۰۲۶ کال د جون په ۲۳مه په اسلام اباد کې جوړه شوې ده.

ددې ناستې مشري د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت اضافي سکرتر سفیر محمد خالد خان جمالي، او د روسیې فدراسیون د بهرنیو چارو وزارت مرستیال دیمیتري لیوبینسکي کړې ده.

د یاد وزارت په وینا، په غونډه کې خبرې د سیمه ییزو ترهګریزو ګواښونو او د افغانستان د وضعیت په اړه خبرې شوې دي.

دواړو لوریو د ترهګرۍ ضد مبارزې په برخه کې د دوه اړخیزو همکاریو پر پیاوړتیا ټینګار کړی دی.

روسیه له داعش نه اندېښمنه ده او طالبان پر پاکستان تور لګوي، چې په خپله خاوره کې یې د دداعش لپاره مرکزونه پرانېستي، خو اسلام په مقابل کې افغان طالبان د ټي ټي پي او نورو پاکستان ضد وسله والو ډلو په ملاتړ تورنوي.

له دې ډلې اته د تېلو ټانکرونه او دوه بار وړونکې کښټۍ له فارس خلیج نه وتلې دي. همدارنګه په یاده موده کې اته د تېلو ټانکرونه او شپږ بار وړونکې کښټۍ فارس خلیج ته داخلې شوې دي.

دغه شمېرې د ایران پر وړاندې د جګړې د مودې پرتله د سمندري تګ‌راتګ د پام وړ زیاتوالی ښيي. دغه جګړه د کب میاشتې راهیسې پیل شوې وه؛ خو سره له دې د بېړیو د تګ‌راتګ کچه لاهم د جګړې له مخکینیو شرایطو ډېره ټیټه ده.

د جګړې له پیل وړاندې په منځنۍ کچه هره ورځ شاوخوا ۱۱۰ کښتۍ له هرمز تنګي تېرېدې. دغه شمېرې ښیي، چې اوسنی تګ‌راتګ لا هم عادي حالت ته نه‌دی ستون شوی.