د افغان ښځینه مشرانو ټولنې بروکسل ته د طالبانو د پلاوي پر سفر اندېښنه ښودلې

د بدخشان د اطلاعاتو او فرهنګ رییس ذبیح‌الله امیري د سې‌شنبې په ورځ افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې د طالبانو مشر دغه ځانګړی کمیسیون د بدخشان د ستونزو د حل لپاره ټاکلی دی.

په دغه کمیسیون کې د طالبانو د استخباراتو رییس عبدالحق وثیق، د پوځ لوی درستیز فصیح‌الدین فطرت، د فرامینو د څارنې او تعقیب ادارې مشر شمس‌الدین شریعتي، د پکتیکا والي امان‌الدین منصور او یو شمېر نور لوړپوړي طالب چارواکي شامل دي.

همدارنګه د طالبانو د کورنیو چارو وزارت مرستیال ابراهیم صدر هم د دې کمیسیون په ترکیب کې شامل دی.

راپور زیاتوي چې کمیسیون د سې ‌شنبې په ورځ په فیض‌اباد ښار کې غونډه کړې ده.

د بدخشان لپاره د طالبانو والي اسماعیل غزنوي د دغه کمیسیون غړی نه دی، خو د راپور له مخې، د کمیسیون غړو له هغه سره هم لیدلي دي.

هبت‌الله اخوندزاده دغه کمیسیون ته دنده سپارلې چې د بدخشان ستونزې وڅېړي، د وضعیت ارزونه وکړي او یو راپور چمتو کړي چې په کندهار کې د طالبانو مشرتابه ته وړاندې شي.

د بدخشان د اطلاعاتو او فرهنګ رییس ویلي چې د کانونو په ګډون د ولایت ټولې ستونزې به د همدغه کمیسیون له خوا وڅېړل شي.

جمعه خان فاتح، چې په دې وروستیو کې یې د طالبانو له مشرتابه سره د کانونو او سروزرو د استخراج پر سر اړیکې ترینګلې شوې دي، تاره د هبت الله د یوه حکم له مخې د زابل ولایت د مرستیالۍ له پوسټ نه لرې شوی دی.

هانا نویمن پر خپل اېکس لیکلي، چې طالبانو تر اوسه د اروپایي اتحادیې هېڅ یو ټاکل شوی شرط نه دی پوره کړی او په تېرو پنځو کلونو کې په افغانستان کې د ښځو پر وړاندې جنسیتي اپارتاید، ځورونې او عامه سزاګانې زیاتې شوې دي.

د هغې په وینا، دا ډول وضعیت باید د فشار زیاتولو لامل شي، نه دا چې طالبانو ته سیاسي لاسرسی او مشروعیت ورکړل شي.

نویمن ټینګار کړی چې هره بلنه، هره ویزه او هر رسمي ملاقات یو سیاسي پیغام لري او که طالبانو ته دا ډول فرصتونه ورکړل شي، دا به د هغوی د نړیوال مشروعیت هڅې پیاوړې کړي.

د اروپا د پارلمان او نورو بنسټونو یو شمېر غړو او د بشري حقونو افغان فعالانو له اروپایي کمېسیون او د اروپایي اتحادیې له غړو هېوادونو نه په یوه پرانېستي لیک کې غوښتي چې طالبانو ته دې سیاسي مشروعیت نه ور کوي او د هغوی استازي دې بروکسل ته د سیاسي یا مهاجرتي خبرو لپاره نه بولي.

په لیک کې خبرداری ورکړل شوی چې که اروپا د مهاجرت د مدیریت لپاره له طالبانو سره تعامل د مشروعیت وسیله وګرځوي، نو دا به د نړیوالو اړیکو لپاره خطرناکه بېلګه شي چې نور حکومتونه او ډلې به ترې استفاده وکړي.

په لیک کې له اروپایي اتحادیې او غړو هېوادونو غوښتل شوي چې طالبانو ته د بلنې له ورکولو ډډه وکړي، له پرمختګ پرته له هر ډول سیاسي تعامل ځان وساتي، د افغان مدني ټولنې ملاتړ وکړي، د بشري ویزو لارې پراخې کړي او د نړیوال عدالت له هڅو سره همکاري وکړي.

کابل ته د ایران او افغانستان سوداګرۍ خونې د پلاوي د وروستي سفر پر مهال ایراني اړخ د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزارت چارواکو ته وړاندیز کړی، چې کابل هم د ایران د دوغارون ازادې تجارتي سیمې په څېر د هرات ولایت په اسلام کلا کې یوه ورته سیمه پرانیزي.

ددې طرح هدف د ګډ تولید رامنځته کېدل بلل شوي، چې ګډې فابریکې جوړې شي او د ایران تخنیکي پوهه او انرژي د افغانستان له ظرفیتونو سره یو ځای شي.

د ایران او افغانستان د ګډې سوداګرۍ خونې رییس محمود سیادت ویلي چې کابل او بلخ ته په سفرونو کې د دې موضوع په اړه د طالبانو له چارواکو سره خبرې شوې دي او په دې لیدنو کې د طالبانو د صنعت او تجارت وزارت او نورو مسوولینو له خوا مثبت غبرګون ښودل شوی دی.

سیادت ویلي چې په پیل کې داسې انګېرنه موجوده وه چې ښايي په افغانستان کې داسې یو ګډ ازاد زون جوړ شي چې د ایران د دوغارون له ازادې سیمې سره یو ځای شي، خو وروسته معلومه شوه چې د مشترک ازاد زون قانوني مفهوم ستونزې لري، ځکه هر هېواد خپل ګمرکي، اداري او حقوقي قوانین لري او د دواړو هېوادونو د قوانینو یوځای کول عملي نه دي.

هغه زیاته کړې چې له همدې امله عملي حل دا دی چې د پولې په دواړو خواوو کې جلا ازادې سیمې جوړې شي او سیمې به له قانوني پلوه بېلې وي، خو د همغږۍ او همکارۍ په چوکاټ کې به په ګډه کار کوي.

سیادت ویلي چې د افغان لوري هدف له ایران څخه د انرژۍ، متخصصینو، پوهې او ټکنالوژۍ ترلاسه کول او د طبیعي ظرفیتونو او کاري ځواک وړاندې کول دي، څو ګډ تولید رامنځته شي او محصولات نړیوالو بازارونو ته صادر شي. د هغه په وینا، دا موضوع په اوس وخت کې په جدي ډول تر کار لاندې ده.

د ایران او افغانستان د ګډې سوداګرۍ خونې د مدیره پلاوي غړي حسین محمدیان ایرنا ته ویلي چې دا وړاندیز د طالبانو د تجارت له وزیر سره په لیدنه کې مطرح شوی او هغه مثبت ځواب ورکړی دی.

نوموړي ویلي چې اوس مهال افغانان کولی شي د دوغارون ازادې سیمې ته بې ویزې داخل شي او که په اسلام‌کلا کې هم ورته سیمه جوړه شي، نو د سوداګرو تګ راتګ به لا ډېر اسانه شي.

د قطر سفارت د اعلامیې له مخې، دا غونډه د افغانستان او نړیوالې ټولنې ترمنځ د راتلونکو اړیکو او د دغو اړیکو د ملاتړ او پیاوړتیا پر لارو چارو راڅرخېده.

د قطر سفارت په اعلامیه کې راغلي، چې په دې غونډه کې د یوناما سرپرستې او د ملګرو ملتونو د سرمنشي د ځانګړې استازولۍ سیاسي مرستیالې جورجټ ګانیون او د یوناما د سیاسي چارو د برخې مشر سکاټ سمېت ګډون کړی و.

د طالبانو په استازولۍ په دې ناسته کې د دې ډلې د بهرنیو چارو وزارت دویم سیاسي رییس ذاکر جلالي او د دغه وزارت د ستراتیژیکو مطالعاتو مرکز ریس عبدالحی قانت ګډون کړی.

یوناما تر اوسه د دې غونډې په اړه نور جزئیات نه دي خپاره کړي.

د طالبانو او جرمني د کورنیو چارو وزارت د استازو ترمنځ د استانبول په ناسته کې هوکړه شوې، چې برلین د طالبانو څلور نوي ډیپلوماټان ومني او په دې توګه به په دغه هېواد کې د طالبانو د استازو شمېر شپږو ته ورسیږي.

جرمني له طالبانو سره تخنیکي اړیکې او دغه هوکړې د افغان پناه غوښتونکو د اخراح په بهیر کې د طالبانو د همکارۍ په بدل کې کوي.

د جرمني اېن ډي ار تېره ورځ خبر ورکړی و، چې ددغه هېواد د کورنیو چارو وزارت د استازو او د طالبانو د استازو ترمنځ د ترکیې د استانبول ښار په یوه هوټل کې د پټو خبرو پر مهال پر نویو ډیپلوماټانو هوکړه شوې ده.

طالبانو د پناه غوښتونکو د اخراج په بهیر کې د مرستې لپاره د خپلو ډېرو ډیپلوماټانو د منلو غوښتنه کړې وه.

مخکې رپوټونه ورکړل شوي وو، چې جرمني د طالبانو شپږ ډیپلوماتان منلي، خو بیلډ خبر ورکړی، چې دغه ډیپلوماتان څلور تنه دي او دوه هغه پخواني دي، چې د ۲۰۲۵ کال له نیمايي راهیسې په بن او برلین کې په افغان کونسلګرۍ او سفارت کې په کار بوخت دي.

د جرمني د بهرنیو چارو وزارت ویاند ویلي چې برلین به د اسنادو له صادرولو وړاندې د کابل له خوا وړاندیز شوي استازي په افغانستان کې په دقیق ډول وڅېړي.

دا په داسې حال کې ده، چې د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت د ویاند قهار بلخي په مشرۍ ددې ډلې یو پنځه کسیز پلاوی له اروپايي استازو سره د افغان پناه غوښتونکو د اخراج په تړاو د خبرو اترو لپاره د بروکسل په سفر بوخت دی.