د افغانستان د خبریالانو مرکز پر تمدن ټلوېزیون د طالبانو یرغل وغنده

صدیق صدیقي په خپل پیغام کې لیکلي، میلیونونو افغانانو په ۲۰۰۱ کال کې د مقاومت ځواکونو او امریکایي پوځیانو له خوا د طالبانو له ماتې وروسته، په افغانستان کې د اروپایي ټولنې د حضور تود هرکلی وکړ. د هغه په وینا، اروپایي ټولنه د ۲۰ کلونو لپاره په افغانستان کې پاتې شوه او د یو داسې ازاد هېواد لپاره یې د افغانانو د خوبونو ملاتړ وکړ، چې ښځې او نارینه پکې په وقار سره ژوند وکړي.

د ولسمشرۍ ماڼۍ پخواني ویاند پر اروپایي ټولنې سختې نیوکې کړې او پوښتنه یې ترې کړې، چې ولې ناڅاپه افغانانو ته شا اړوي او له خپلو ژمنو او ارزښتونو پر شا کېږي. هغه زیاته کړې، اروپایي ټولنه داسې یوې ډلې ته امتیازات ورکوي چې لا هم د نړیوالې ترهګرۍ کوربه توب کوي او پر افغانانو ظلمونه کوي. صدیقي د اروپایي ټولنې دا ډول چلند د افغانانو په حق کې یو لوی ظلم بللی دی.

د ښاغلي صدیقي دا څرګندونې په داسې حال کې مخې ته راځي چې تېره ورځ په بروکسل کې د اروپایي ټولنې د چارواکو او د طالبانو د یو پلاوي ترمنځ د کډوالو د مسلو په اړه خبرې اترې شوې دي. د دغو لیدنې په غبرګون کې ګڼو افغان او نړیوالو فعالانو اندېښنه ښودلې چې دا ډول تعامل به طالبانو ته د مشروعیت ورکولو په مانا وي.

له بلې خوا، د اروپایي کمیسیون سرچینو او یو شمېر قانون‌پوهانو په بروکسل کې له طالبانو سره لیدنې تایید کړې دي. د هغوی په وینا، دغه خبرې اترې په اروپا کې د هغو افغان پناه غوښتونکو د بېرته ستنولو پر موضوع متمرکزې وې چې په سختو جرمونو محکوم شوي او د دغو هېوادونو امنیت ته جدي ګواښ بلل کېږي. په ورته وخت کې، د کمیسیون ویاندویانو ټینګار کړی چې دا ډول تخنیکي خبرې د طالبانو د حکومت د رسمیت پېژندلو په مانا نه دي.

د استانه ټایمز د راپور له مخې، دغه هوکړه‌لیک د چنګاښ په لومړۍ نېټه لاسلیک شوی او ټاکل شوې چې یاد مرکز د کابل پوهنتون په چوکاټ کې جوړ شي.

د هوکړې له مخې، دغه مرکز به د متخصصینو پر روزنه، د علمي تجربو پر تبادله، ګډو څېړنو او د اوبو او کرنې په برخو کې د نوېو او عصري حل‌لارو پر معرفي کولو تمرکز وکړي.

راپور زیاتوي چې د مرکز علمي ملاتړ او روزنیز پروګرامونه به د قزاقستان د څېړونکو او متخصصینو له خوا برابرېږي.

دا هوکړه د قزاقستان د اوبو او اوبو لګولو د مدیریت ملي پوهنتون، د قزاقستان د کرنیزو څېړنو ملي پوهنتون او کابل پوهنتون ترمنځ د قزاقستاني پلاوي د سفر پر مهال لاسلیک شوې ده.

د قزاقستان د لومړي وزیر مرستیال او د ملي اقتصاد وزیر، سریک ژومانګارین، د افغانستان او قزاقستان د سوداګرۍ په غونډه کې ویلي چې هېواد یې د «اوبو ډیپلوماسۍ»، د اوبو سرچینو د اغېزمن مدیریت او سیمه‌ییزو همکاریو ته ځانګړې پاملرنه کوي.

د دغه پلان له مخې، نوی مرکز به د اوبو امنیت، دوامداره کرنه، د اقلیمي بدلونونو پر وړاندې د چمتووالي، چاپېریالي څارنې او خوړو خوندیتوب په برخو کې د پوهنتونونو ترمنځ د ګډو څېړنو زمینه برابره کړي.

علي میثم نظري په خپله ایکس پاڼه لیکلي چې په بروکسل کې د «طالبانو د ترهګرې ډلې» کوربه‌توب د هغو اروپايي هېوادونو لپاره یو نوی پړاو او شرمېدلی ګام دی چې د دې کار لپاره یې لابي کړې وه. د هغه په وینا، له دې امله چې اوسنی واقعیت بدل شوی، نو د افغانستان د خلکو په ګډون له هر لوبغاړي سره اړیکې باید یوازې د ګټو په رڼا کې وڅېړل شي.

نظري زیاته کړې چې یوازې د څو بهرنیو مجرمانو په زندان کې د نه ساتلو په خاطر له طالبانو سره د جرمني معامله او د هغوی د رژیم عادي کول په هېڅ ډول د توجیه وړ نه دي. هغه دا پرېکړه د هغو ارزښتونو په وړاندې جفا او خیانت بللی چې اروپا یې د دفاع ادعا کوله او خبرداری یې ورکړی چې دا کار به ترهګرۍ او استبداد ته د مشروعیت ورکولو په لور یو خطرناک ګام وي.

د مقاومت جبهې دغه جګپوړي غړي ټینګار کړی چې د هغو هېوادونو لخوا چې یو وخت یې ځانونه د بشري حقونو مدافعه ګڼل او نور یې د توتالیتر رژیمونو د عادي کولو له امله غندل، له طالبانو سره د اړیکو عادي کول په ډاګه کوي چې د ارزښتونو پر ځای اوس یوازې ګټې د بهرني سیاست اصلي محرک ځواک دی.

تېره ورځ د طالبانو یو پلاوی د اروپايي ټولنې په بلنه بروکسل ته تللی و او هلته یې د اروپايي ټولنې د ۱۵ غړو هېوادونو له استازو سره وکتل. د اروپايي کمیسیون ویاند مارکوس لامرت ویلي چې دا خبرې اترې د هغو افغان پناه غوښتونکو پر اخراج متمرکزې وې چې په اروپايي هېوادونو کې په درنو جرمونو تورن دي، خو د اروپا د پارلمان ځینو غړو او افغان سیاستوالو د طالبانو دا سفر غندلی او دا یې هغوی ته د سیاسي مشروعیت ورکولو هڅه بللې ده.

د هېواد د ورزش ادارې په ۵۰۰ کسيز جمنازيوم کې د دغو پیل شویو سیالیو په لړ کې به لوبغاړي په څلورو بېلابېلو عمري کټګوریو کې لوبې وکړي. په دغو کټګوریو کې نوي ځوانان شامل دي چې ترمنځ به یې سیالۍ ترسره شي.

د یاد ریاست د معلوماتو له مخې، د دغو سیالیو په پایله کې به ۱۵ غوره ورزشکاران د کابل ولایت د پاورلیفټینګ منتخبې لوبډلې ته غوره شي. دا غوره شوي لوبغاړي به په راتلونکي کې د پاورلیفټینګ په ملي سیالیو کې د ګډون حق هم ترلاسه کړي.

یادې سیالۍ د کابل ولایت د بدني روزنې او ورزش ریاست په همغږۍ تنظیم شوې دي چې هدف یې د غوره استعدادونو پېژندل دي. د دغو سیالیو تنظیموونکي وایي چې دا ډول لوبې د ځوانانو ترمنځ د ورزش د پراختیا او د هغوی د هڅونې لپاره خورا ګټورې دي.

اخلاقي پر اېکس پاڼه په یوه خپاره کړي پیغام کې ویلي چې دا پرېکړه د بدخشان د خلکو په منځ کې د نوموړي د تېر تاریخ د سمولو لپاره یو زرین چانس دی.

نور رحمان اخلاقي لیکلي چې جمعه‌خان فاتح د هبت‌الله د زورواکۍ او فشارونو پر وړاندې د درېدو لپاره ډېر انتخابونه نه لري. د هغه په وینا، فاتح یا باید ودرېږي او په خپل ژوند کې د افتخار لاره غوره کړي چې ان د مړینې په صورت کې به یې هم مړینه په عزت وي، او یا به یو ځل بیا د «غایب ملا پر وړاندې زنګون وهي» چې په دې حالت کې به له سختو ذلتونو او ستونزو سره مخ شي.

دا په داسې حال کې ده چې د جمعه‌خان فاتح یو نږدې ملګري افغانستان انټرنشنل ته تایید کړې چې دغه ناراضي قوماندان په کابل کې د طالبانو د استخباراتو په یو ریاست کې د دندې وړاندیز رد کړی دی. د سرچینې په وینا، فاتح لا هم په بدخشان کې د خپلو خلکو په منځ کې دی او له طالبانو سره یې پر کومې دولتي څوکۍ هوکړه نه ده کړې.

بل لور ته، د بدخشان په ولایت کې د وروستیو کړکېچونو له زیاتېدو وروسته، د طالبانو مشر ملا هبت‌الله اخندزاده په دغه ولایت کې د شته ستونزو د حل په موخه یو لوړپوړی کمیسیون جوړ کړی دی. دغه کمیسیون ته دنده سپارل شوې چې په سیمه کې د ناراضي قوماندانانو او سیمه ییزو ننګونو په اړه څېړنې وکړي.

د یادولو وړ ده چې په بدخشان کې د قندهارۍ او بدخشۍ طالبانو ترمنځ د سرو زرو د کانونو د کنټرول پر سر له پخوا راهیسې پټه جګړه او اختلافات روان دي. د راپورونو له مخې، د طالبانو د مشرتابه او سیمه ییزو قوماندانانو ترمنځ د سرچینو او واک پر سر دغو ناندریو په بدخشان کې د امنیتي وضعیت د خرابېدو تر څنګ د ناراضیتوب کچه هم لوړه کړې ده.