د بشري حقونو نړیوال فدراسیون په بروکسل کې د طالب پلاوي د نیولو غوښتنه کړې وه

سرګي شویګو په هند کې د ملي امنیت د سلاکارانو له غونډې وروسته د طالبانو د مخدره موادو ضد اقداماتو ته په اشارې وویل: «د افغانستان چارواکو د مخدره موادو د قاچاق د کمولو لپاره پراخ ګامونه پورته کړي دي. هغوی د دې کار لپاره ځانګړی پروګرام درلود، هغه یې تعقیب کړ او په پای کې یې عملي کړ.»

د روسیې د امنیت شورا منشي د شته شمېرو پر بنسټ ټینګار وکړ چې په افغانستان کې د مخدره موادو تولید او قاچاق شاوخوا ۹۰ سلنه راکم شوی دی.

د شویګو دا څرګندونې د هغه له پخواني دریځ سره څرګند توپیر لري. نوموړي د جوزا په پنځمه، په مسکو کې د نړیوال امنیتي فورم په څنډه کې ویلي وو: «د افغانستان وضعیت لا هم پېچلی دی. د مخدره موادو او وسلو د قاچاق ګواښ لا هم موجود دی او د نړیوالو ترهګرو ډلو او سازمانونو فعالیتونه دوام لري.»

طالبانو واک ته له بېرته رسېدو وروسته په ټول افغانستان کې د نشه‌يي توکو کر، تولید او قاچاق منع اعلان کړ. که څه هم نړیوالې شمېرې د کوکنارو په کر کې د پام وړ کموالی ښيي، خو دا پدیده په بشپړه توګه نه ده درېدلې او لا هم په ځینو ولایتونو کې دوام لري.

تېر کال په بدخشان ولایت کې د کوکنارو د کروندو د له منځه وړلو کمپاین د طالبانو او سیمه‌ییزو بزګرانو ترمنځ د خونړیو نښتو لامل شو.

بل لور ته، ملګرو ملتونو خبرداری ورکړی چې د کوکنارو د کر د کمېدو ترڅنګ په افغانستان کې د صنعتي نشه‌يي توکو تولید مخ په زیاتېدو دی. د ملګرو ملتونو د مخدره موادو او جرمونو پر ضد دفتر راپور ورکړی چې سره له دې چې د کوکنارو کر شل سلنه کم شوی، د صنعتي نشه‌يي توکو، په ځانګړې توګه د مېت‌آمفتامین یا «شیشې» تولید مخ پر زیاتېدو روان دی.

د دغه راپور له مخې، د ۲۰۲۴ کال تر پایه پورې په افغانستان او شاوخوا هېوادونو کې د مېت‌آمفتامین د نیولو او کشف شویو پېښو کچه د تېر کال په پرتله نږدې ۵۰ سلنه لوړه شوې ده.

د افغانستان سفارت د سې‌شنبې په ورځ، د چنګاښ په ۲مه، په یوه خبرپاڼه کې ویلي چې دغه ډله د اسټرالیا د پارلمان په ودانۍ کې د ولسي جرګې د غړو، سناتورانو، مدني ټولنو او د افغان-اسټرالیایي ټولنې د استازو په حضور کې پرانیستل شوه.

په دې غونډه کې د اسټرالیا د پارلمان مشر د افغانستان له خلکو سره د خپل هېواد پر ژمنتیا ټینګار کړی او د افغانستان د سفیر او د سفارت د ټیم هڅې یې ستایلې دي.

د «افغانستان له خلکو سره د پارلماني دوستۍ ډلې» ګډ مشر جولیان هیل هم د افغانستان د سفیر د فعالیتونو ستاینه کړې او د دواړو هېوادونو ترمنځ د اړیکو په پیاوړتیا او د بشري حقونو په ملاتړ کې یې د هغه رول مهم بللی دی.

د اسټرالیا د بهرنیو چارو وزارت مرستیال هم په دغه غونډه کې د افغانستان د بشري حقونو وضعیت ته اشاره کړې او ویلي یې دي چې اسټرالیا نه غواړي اوسنی وضعیت په افغانستان کې په یوه «نوې عادي بڼه» بدل شي.

نوموړي ټینګار کړی چې اسټرالیا به له افغانانو سره خپلو بشري مرستو ته دوام ورکړي، د ښځو او نجونو د حقونو ملاتړ به وکړي او طالبان به د بشري حقونو د سرغړونو په تړاو حساب ورکونې ته وهڅوي.

په اسټرالیا کې د افغانستان سفیر وحیدالله ویسي د تېرو دوو لسیزو په ترڅ کې د اسټرالیا د حکومت او پارلمان له ملاتړ څخه مننه کړې او په ځانګړي ډول یې د ۲۰۲۱ کال له بدلونونو وروسته د زیانمنو افغانانو د ایستلو، لېږد او بیا مېشتېدو په برخه کې د اسټرالیا رول مهم بللی دی.

دغه مرکز د تمدن ټلوېزیون د یوې سرچینې له قوله ویلي چې د طالبانو د عدلیې وزارت پورې تړلي امنیتي ځواکونه د غرمې شاوخوا دولس بجې د دې رسنۍ دفتر ته ننوتل، خپرونې یې ودرولې او له کارکوونکو سره یې سپکاوی او ناوړه چلند وکړ.

د افغانستان خبریالانو مرکز ټینګار کړی چې د تمدن ټلوېزیون پر وړاندې د طالبانو اقدامات نه یوازې د رسنیو د ازادۍ د حق ښکاره سرغړونه ده، بلکې د رسنیو خپلواکي او خوندیتوب هم له جدي ګواښ سره مخ کوي.

تمدن ټلوېزیون د خپلو فعالیتونو له درولو وروسته له خلکو غوښتي چې دا موضوع په جدي او حساس ډول تعقیب کړي. دغه ټلوېزیون همدارنګه پر دې ټینګار کړی چې هېوادوال باید د راتلونکو بدلونونو او پېښو په اړه هوښیار او خبر واوسي.

تمدن ټلوېزیون په ۱۳۸۵ لمریز کال کې په کابل کې د افغانستان د اسلامي حرکت ګوند د پخواني مشر محمد آصف محسني له خوا جوړ شو. د دې شبکې فعالیتونه د خبرونو تر خپرولو سربېره پر دیني او مذهبي پروګرامونو او همدارنګه د اسلامي منځپانګې لرونکو فلمونو او ډرامو پر خپرولو راڅرخېدل.

د طالبانو عدلیې وزارت تر دې وړاندې هم د ۱۴۰۳ لمریز کال د جوزا په میاشت کې د اسلامي حرکت ګوند سره د تړاو او د «غصب شوې» دولتي ځمکې د کارولو په پلمه د دې خصوصي ټلوېزیون فعالیتونه درولي وو. دغه وزارت ویلي وو چې د افغانستان د سیاسي ګوندونو اړوند رسنۍ د فعالیت حق نه لري.

د افغانستان خبریالانو مرکز له طالبانو غوښتي چې ژر تر ژره د تمدن ټلوېزیون د بیا پرانیستلو زمینه برابره کړي. دغه راز، دې د رسنیو ملاتړي بنسټ له طالبانو غوښتنه کړې چې د دې رسنۍ کارکوونکو ته اجازه ورکړي څو له محدودیتونو، وېرې او تبعیض پرته په ازاد چاپېریال کې خپلو رسنیزو فعالیتونو ته دوام ورکړي او له خپلو بنسټیزو حقونو برخمن شي.

صدیق صدیقي په خپل پیغام کې لیکلي، میلیونونو افغانانو په ۲۰۰۱ کال کې د مقاومت ځواکونو او امریکایي پوځیانو له خوا د طالبانو له ماتې وروسته، په افغانستان کې د اروپایي ټولنې د حضور تود هرکلی وکړ. د هغه په وینا، اروپایي ټولنه د ۲۰ کلونو لپاره په افغانستان کې پاتې شوه او د یو داسې ازاد هېواد لپاره یې د افغانانو د خوبونو ملاتړ وکړ، چې ښځې او نارینه پکې په وقار سره ژوند وکړي.

د ولسمشرۍ ماڼۍ پخواني ویاند پر اروپایي ټولنې سختې نیوکې کړې او پوښتنه یې ترې کړې، چې ولې ناڅاپه افغانانو ته شا اړوي او له خپلو ژمنو او ارزښتونو پر شا کېږي. هغه زیاته کړې، اروپایي ټولنه داسې یوې ډلې ته امتیازات ورکوي چې لا هم د نړیوالې ترهګرۍ کوربه توب کوي او پر افغانانو ظلمونه کوي. صدیقي د اروپایي ټولنې دا ډول چلند د افغانانو په حق کې یو لوی ظلم بللی دی.

د ښاغلي صدیقي دا څرګندونې په داسې حال کې مخې ته راځي چې تېره ورځ په بروکسل کې د اروپایي ټولنې د چارواکو او د طالبانو د یو پلاوي ترمنځ د کډوالو د مسلو په اړه خبرې اترې شوې دي. د دغو لیدنې په غبرګون کې ګڼو افغان او نړیوالو فعالانو اندېښنه ښودلې چې دا ډول تعامل به طالبانو ته د مشروعیت ورکولو په مانا وي.

له بلې خوا، د اروپایي کمیسیون سرچینو او یو شمېر قانون‌پوهانو په بروکسل کې له طالبانو سره لیدنې تایید کړې دي. د هغوی په وینا، دغه خبرې اترې په اروپا کې د هغو افغان پناه غوښتونکو د بېرته ستنولو پر موضوع متمرکزې وې چې په سختو جرمونو محکوم شوي او د دغو هېوادونو امنیت ته جدي ګواښ بلل کېږي. په ورته وخت کې، د کمیسیون ویاندویانو ټینګار کړی چې دا ډول تخنیکي خبرې د طالبانو د حکومت د رسمیت پېژندلو په مانا نه دي.

د استانه ټایمز د راپور له مخې، دغه هوکړه‌لیک د چنګاښ په لومړۍ نېټه لاسلیک شوی او ټاکل شوې چې یاد مرکز د کابل پوهنتون په چوکاټ کې جوړ شي.

د هوکړې له مخې، دغه مرکز به د متخصصینو پر روزنه، د علمي تجربو پر تبادله، ګډو څېړنو او د اوبو او کرنې په برخو کې د نوېو او عصري حل‌لارو پر معرفي کولو تمرکز وکړي.

راپور زیاتوي چې د مرکز علمي ملاتړ او روزنیز پروګرامونه به د قزاقستان د څېړونکو او متخصصینو له خوا برابرېږي.

دا هوکړه د قزاقستان د اوبو او اوبو لګولو د مدیریت ملي پوهنتون، د قزاقستان د کرنیزو څېړنو ملي پوهنتون او کابل پوهنتون ترمنځ د قزاقستاني پلاوي د سفر پر مهال لاسلیک شوې ده.

د قزاقستان د لومړي وزیر مرستیال او د ملي اقتصاد وزیر، سریک ژومانګارین، د افغانستان او قزاقستان د سوداګرۍ په غونډه کې ویلي چې هېواد یې د «اوبو ډیپلوماسۍ»، د اوبو سرچینو د اغېزمن مدیریت او سیمه‌ییزو همکاریو ته ځانګړې پاملرنه کوي.

د دغه پلان له مخې، نوی مرکز به د اوبو امنیت، دوامداره کرنه، د اقلیمي بدلونونو پر وړاندې د چمتووالي، چاپېریالي څارنې او خوړو خوندیتوب په برخو کې د پوهنتونونو ترمنځ د ګډو څېړنو زمینه برابره کړي.