د اروپايي پارلمان مرستیال بروکسل کې له طالبانو سره ناسته یو ناسم کار وباله
د اروپا د پارلمان مرستیال یان کریستوف اوتشن له افغانستان انټرنشنل سره په خبرو کې بروکسل ته د طالبانو پر بللو سختې نیوکې وکړې او دا چاره یې د اندېښنې وړ وبلله. هغه وویل چې په دې لړ کې د اروپايي کمیسیون لخوا د هوکړه شویو اصولو په پام کې نه نیول د منلو وړ نه دي.
ښاغلي اوتشن په خپلو خبرو کې ټینګار وکړ، که چېرې اروپايي ټولنه د بشري حقونو اصولو ته ژمنه وي، نو باید له داسې رژیمونو سره چې دا اصول تر پښو لاندې کوي، هېڅ ډول همکاري او خبرې اترې ونه کړي. هغه وویل: «د بشري حقونو ناقضین باید په هېڅ صورت د اروپايي ټولنې شریکان نه وي».
د اروپا د پارلمان دغه لوړپوړي چارواکي اندېښنه ښودلې چې بروکسل ته د طالبانو وروستی سفر د هغو ارزښتونو او اصولو خلاف عمل دی چې دا ټولنه یې د ساتنې ادعا کوي. هغه زیاته کړې چې د «بشري حقونو د خوندیتوب لپاره باید پر خپلو ژمنو کلک ودرېږو او له هغو ډلو سره تعامل محدود شي چې د ښځو او د ټولنې د نورو غړو حقونه په سیستماتیک ډول نقضوي».
تر دې وړاندې هم د اروپا پارلمان یو شمېر غړو له طالبانو سر هر ډول تعامل غندلی او بروکسل ته یې پر دغه سفر سختې نیوکې کړې دي. همدا راز د بښنې نړیوال سازمان غړو د اروپايي کمیسیون مخې ته د لاریون پر مهال له طالبانو سره د اروپايي ټولنې د غړو ناسته د«شرم وړ وبلله».
طالبانو له واک ته رسېدو وروسته یو پراخ کمپاین پیل کړی چې د افغانستان ځوانان د طالباني تفکر پر لور جذب کړي، خو دې هڅو سره له دې چې د هېواد ستونزې نه دي اوارې کړي بلکې وضعیت یې لا نور ترینګلی کړی دی.
په تېرو دریو کلونو کې د دیني مدرسو شمېر د تېرو شلو کلونو پرتله پنځه برابره زیات شوی، چې اوس یې شمېر نږدې ۷۰۰۰ ته رسېدلی او لا هم زیاتېږي. افغانان اړ دي چې خپل اولادونه ښوونځي ته ولېږي، آن که دا ښوونځی مدرسه هم وي.
د طالبانو د پوهنې وزارت د مدرسو او دارالحفاظونو مشر عبدالرزاق صدیق رسنیو ته ویلي و: «افغانستان یوه مذهبي ټولنه ده او هر کس باید لومړنۍ او د لوړې کچې دیني زدهکړې ولري. له همدې امله موږ د دیني مدرسو وده ضروري بولو».
خو دا فکر آن د طالبانو دننه هم پراخ ملاتړ نه لري. ځینې طالب چارواکي وایي چې افغانستان یوازې طالب او ملا ته اړتیا نه لري بلکې انجینرانو او ډاکټرانو ته هم اړتیا ده. دا وضعیت نړۍ ته یو انزوا طلبه او افراطي افغانستان معرفي کوي چې نه یوازې کولتوري ستونزې لري، بلکې سیمه او نړۍ ته قوي امنیتي ګواښ هم پېښولی شي.
که څه هم افراطي فکرونه پراخېږي، خو ټکنالوژي دا وړتیا لري چې له افراطیت سره مبارزه وکړي. انټرنټ او رسنۍ هغه څه دي چې په اوسني عصر کې ورسره ځوانان په بېلابېلو ډولونو نښلول شوي دي. د شمېرو له مخې، د افغانستان ۶۷ سلنه وګړي لږ تر لږه میاشت کې یو ځل ټلوېزیون ګوري، چې دا ۱۲ میلیونه ماشومان او ۱۴ میلیونه ځوانان رانغاړي.
نجیب پیکان زیاتوي، چې تر ټولو مهمه مسئله له دې ځوانانو سره د اړیکو جوړول دي: «افغان ځوانان په دوو برخو وېشل کېدای شي. لومړی، تحصیلکرده او ناراضه ځوانان دي چې په میدان یوازې پرېښودل شوي او د بدلون ځواک یې له لاسه ورکړی. دا هغه ځوانان دي، چې که څه هم ناهیلې دي، خو د ځان ژغورلو یوازینۍ لاره د آزادې نړۍ سره همکاري ګڼي.دویم، هغه ځوانان دي چې د طالبانو په اداره کې دي؛ هغوی افراطي شوي. هر کال نیم میلیون طالبان له مدرسو فارغېږي او د افراطیت پر لور ګام اخلي.»
د حالاتو د بدلون لپاره باید له دواړو ډلو سره کار وشي. تر ټولو مهمه لاره دا ده چې د رسنیو، خبرو اترو، کنفرانسونو او مشورو له لارې د ځوانانو ترمنځ پل جوړ شي، ترڅو هغوی انتقادي فکر ته وهڅول شي او خپل بحثونه له دین او آخرت څخه ور هاخوا هم وغځوي.
دا ځوانان کار غواړي، او د کار موندلو لپاره اړیکو ته اړتیا لري. له هغو هېوادونو درس اخیستل کېدای شي، چې د ځوانانو کچه پکې لوړه ده، او دغه ځوانان د سمې لارې پر لور هڅول کېدای شي.
