شهرزاد اکبر: د طالبانو سره اړیکې عادي کول د افغان ښځو د حقونو سپکاوی دی

د دغه ادارې د معلوماتو له مخې، طالب مسوولینو په دې ناسته کې ټینګار کړی چې د مصرفوونکو د حقونو ساتنه، د باکیفیته خدمتونو وړاندې کول او په مناسبه بیه د مخابراتي بنډلونو عرضه کول د مخابراتي شرکتونو اساسي مسوولیتونه دي.

د ناستې ګډونوالو همداراز د مخابراتي خدمتونو د لا ښه والي او د خلکو شکایتونو ته د چټکې رسېدنې پر اړتیا خبرې کړې دي.

اترا ویلي چې ټول مخابراتي شرکتونه مکلف دي خپلې چوپړتیاوې د ټاکل شویو اصولو او طرزالعملونو له مخې وړاندې کړي. ادارې خبرداری ورکړی چې که کوم شرکت د قوانینو او مقرراتو سرغړونه وکړي، له هغه سره به قانوني چلند وشي.

دا په داسې حال کې ده چې د هېواد په بېلابېلو سیمو کې د مخابراتي او انټرنېټي خدمتونو د کیفیت او د بنډلونو د لوړو بیو په اړه د خلکو شکایتونه دوام لري.

افغانستان انټرنشنل - پښتو ته د افغانستان له بېلابېلو سیمو څخه یو شمېر مخابراتي شرکتونو کاروونکو د انټرنېټي کڅوړو د لوړو بیو او د خدمتونو د ټیټ کیفیت په اړه شکایتونه کړي دي. دوی ویلي چې د انټرنېټ بیې د خلکو د اقتصادي وضعیت په پرتله لوړې دي او په ځینو سیمو کې د انټرنېټ سرعت او د شبکو کیفیت هم له ستونزو سره مخ دی.

نوموړې د خپلو څرګندونو پر مهال پر دې پرېکړې سختې نیوکې کړې او ویلي یې دي چې کله اروپايي هېوادونه له طالبانو سره تعامل او خبرې اترې کوي، په عملي توګه هغوی ته یو ډول نړیوال مشروعیت وربخښي.

هغې خبرداری ورکړی چې هر څومره طالبان په نړیواله کچه زیات ومنل شي، هومره به لا زړور شي او د افغان ښځو پر وړاندې به خپلو محدودیتونو او ځپونکو تګلارو ته دوام ورکړي.

د اروپا پارلمان دغې غړې ټینګار کړی چې اروپايي هېوادونه نه شي کولای د بشري حقونو او جنسیتي اپارتاید پر ضد د مبارزې ادعا وکړي، خو په ورته وخت کې په بروکسل کې له طالبانو سره د خبرو لپاره غونډې جوړې کړي.

راکل ګارسیا هرمیدا وان‌در‌وال ویلي چې د ښځو او نجونو د حقونو دفاع باید د اروپايي سیاستونو اساسي برخه وي او له هغو اقداماتو باید ډډه وشي چې د طالبانو د نړیوال مشروعیت د پیاوړتیا لامل ګرځي.

دا څرګندونې وروسته له هغې مطرح کېږي چې د طالبانو یوه پلاوي د اروپا کمېسیون په بلنه بروکسل ته سفر وکړ او له اروپايي چارواکو سره یې افغانستان ته د کډوالو د بېرته ستنولو او اړوندو موضوعاتو په اړه خبرې وکړې. د دغه سفر په تړاو د افغانانو، د بشري حقونو فعالانو او د اروپا پارلمان د یو شمېر غړو له لوري پراخې نیوکې شوې دي.

ښاغلي اوتشن په خپلو خبرو کې ټینګار وکړ، که چېرې اروپايي ټولنه د بشري حقونو اصولو ته ژمنه وي، نو باید له داسې رژیمونو سره چې دا اصول تر پښو لاندې کوي، هېڅ ډول همکاري او خبرې اترې ونه کړي. هغه وویل: «د بشري حقونو ناقضین باید په هېڅ صورت د اروپايي ټولنې شریکان نه وي».

د اروپا د پارلمان دغه لوړپوړي چارواکي اندېښنه ښودلې چې بروکسل ته د طالبانو وروستی سفر د هغو ارزښتونو او اصولو خلاف عمل دی چې دا ټولنه یې د ساتنې ادعا کوي. هغه زیاته کړې چې د «بشري حقونو د خوندیتوب لپاره باید پر خپلو ژمنو کلک ودرېږو او له هغو ډلو سره تعامل محدود شي چې د ښځو او د ټولنې د نورو غړو حقونه په سیستماتیک ډول نقضوي».

تر دې وړاندې هم د اروپا پارلمان یو شمېر غړو له طالبانو سر هر ډول تعامل غندلی او بروکسل ته یې پر دغه سفر سختې نیوکې کړې دي. همدا راز د بښنې نړیوال سازمان غړو د اروپايي کمیسیون مخې ته د لاریون پر مهال له طالبانو سره د اروپايي ټولنې د غړو ناسته د«شرم وړ وبلله».

رایټ د چهارشنبې په ورځ په نیویارک کې د رویټرز د نړیوالې انرژۍ غونډې پر مهال وویل چې په تېرو ۲۴ ساعتونو کې نږدې ۷۲ نفت‌لېږدوونکې بېړۍ د هرمز له تنګي څخه تېر ې شوي دي.

هغه زیاته کړه چې د انرژۍ د نړیوالو بازارونو لپاره د هرمز تنګي پرانیستی پاتې کېدل مهم دي او اوسنۍ شمېرې ښيي چې د نفتو لېږد په عادي ډول روان دی.

د امریکا د انرژۍ وزیر همداراز ادعا وکړه چې ایران به په راتلونکي کې د هرمز تنګي د تړلو وړتیا ونه لري. د هغه په وینا، د هرمز تنګی د ایران لپاره یو مهم فشار اچوونکی اهرم بلل کېږي، خو امریکا هڅه کوي دا اهرم ترې واخلي.

د هرمز تنګی د نړۍ له مهمو سمندري لارو څخه ګڼل کېږي او د نړیوالو نفتو د پام وړ برخه د همدې تنګي له لارې نړیوالو بازارونو ته لېږدول کېږي. د سیمې د هر ډول کړکېچ او امنیتي ګواښ له امله د انرژۍ نړیوال بازارونه د دې لارې وضعیت له نږدې څاري.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت ویاند طاهر اندرابي د چهارشنبې په ورځ وویل چې چین د ختیځ ترکستان اسلامي غورځنګ له فعالیتونو او پاکستان د تحریک طالبان پاکستان (ټي ټي پي) او نورو وسله‌والو ډلو له امله اندېښمن دی.

هغه زیاته کړه چې اسلام‌اباد او بیجینګ د افغانستان په اړه دوامداره مشورې کوي او په دې وروستیو کې د افغانستان لپاره د چین د ځانګړي استازي د اسلام‌اباد سفر پر مهال هم د دواړو لورو ترمنځ مهمې خبرې شوې دي.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت ویاند وویل: «پاکستان او چین له هغو ګډو ګواښونو سره مخ دي چې سرچینه یې افغانستان دی. له همدې امله به د افغانستان په اړه زموږ همغږي او همکاري دوام ولري».

چین تر دې وړاندې هم په افغانستان کې د ایغور وسله‌والو ډلو د حضور په اړه اندېښنه څرګنده کړې ده. بیجینګ تېر کال د ملګرو ملتونو امنیت شورا ته ویلي وو چې په افغانستان کې د ترهګرۍ ګواښ لا هم جدي دی او نړیوالې پاملرنې ته اړتیا لري.

د ملګرو ملتونو امنیت شورا په خپلو وروستیو راپورونو کې په افغانستان کې د ۲۳ تر ۲۵ پورې د ترهګرو او وسله‌والو ډلو د فعالیت یادونه کړې ده.

پاکستان ادعا کوي چې د تحریک طالبان پاکستان مشران او جنګیالي په افغانستان کې مېشت دي او له هغه ځایه پر پاکستان بریدونه تنظیموي. خو طالبان دا ادعاوې ردوي او په بدل کې پاکستان تورنوي چې د طالبانو د حکومت پر ضد د داعش ډلې ملاتړ کوي.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت ویاند ټینګار وکړ چې د طالبانو له ادارې سره د اسلام‌اباد اختلاف د افغانستان له خلکو سره دښمني نه ده. هغه وویل چې د پاکستان اقدامات د افغانستان خلک نه، بلکې هغه ستونزې په نښه کوي چې د دواړو هېوادونو ترمنځ د امنیتي کړکېچ لامل شوي دي.