طالب چارواکي: د ټاپي پروژې ۹۱ کیلومتره پایپونو نصب او ۱۳۰ کیلومتره مسیر هوار شوی

ښاغلي امرخېل په خپل خپاره کړي پیغام کې لیکلي چې په افغانستان کې د انټرنېټ بیې واقعاً لوړې دي، خو په مقابل کې یې کیفیت خورا ټیټ دی. د هغه په وینا، د انټرنېټ د مصرف په اړه هېڅ ډول شفافیت نشته او هره لحظه دا امکان شته چې د کاروونکو کریډیټ بې له کوم واضح دلیل څخه صفر شي.

بل لور ته، د دغو شکایتونو هم‌مهاله، د طالبانو تر ادارې لاندې د مخابراتي خدمتونو د تنظیم ادارې (اترا) له مخابراتي شرکتونو سره په یوه ناسته کې د انټرنېټي او مخابراتي بنډلونو د بیو پر کمولو او د خدمتونو د کیفیت پر لوړولو خبرې کړې دي. په دې ناسته کې د خلکو ستونزو ته د رسېدنې او د مخابراتي خدماتو د وړاندې کولو پر څرنګوالي بحث شوی دی.

د اترا ادارې د معلوماتو له مخې، طالب مسوولینو په دې ناسته کې ټینګار کړی چې د مصرفوونکو د حقونو ساتنه، د باکیفیته خدمتونو وړاندې کول او په مناسبه بیه د مخابراتي بنډلونو عرضه کول د مخابراتي شرکتونو اساسي مسوولیتونه دي. د ناستې ګډونوالو همداراز د خلکو شکایتونو ته د چټکې رسېدنې پر اړتیا خبرې کړې دي.

د طالبانو تر کنټرول لاندې د اترا ادارې ویلي چې ټول مخابراتي شرکتونه مکلف دي خپلې چوپړتیاوې د ټاکل شویو اصولو او طرزالعملونو له مخې وړاندې کړي. دې ادارې خبرداری ورکړی چې که کوم شرکت د قوانینو او مقرراتو سرغړونه وکړي، له هغه سره به جدي قانوني چلند وشي.

حمدالله فطرت ادعا کړې چې د دوی حکومت د ماشومانو حقونو، ښوونې، روزنې او روغتیا ته ځانګړې پاملرنه لري او پر هغوی د درنو کارونو د منع قانون یې په کلکه پلی کړی دی. د طالبانو دغه ویاند زیاته کړې چې ګڼ بې سرپرسته ماشومان له سړکونو او واټونو راټول شوي او په رسمي روزنتونونو کې ځای پر ځای شوي دي.

د ماشومانو د حقونو د ملاتړ دغه هالنډي بنسټ په خپل تازه راپور کې ویلي چې افغانستان د ماشومانو د حقونو د درناوي له پلوه په نړۍ کې تر ټولو بد وضعیت کې دی او د ۰،۲۱۴ نمرو په ترلاسه کولو سره یې په ۱۹۴م ځای کې قرار اخیستی دی. له افغانستان وروسته چاد په ۱۹۳م او ګینه په ۱۹۲م مقامونو کې دي، په داسې حال کې چې لوګزامبورګ، ایسلنډ او موناکو د ماشومانو د حقونو د خوندي کولو په برخه کې تر ټولو غوره فعالیت درلودلی دی.

د ماشومانو د حقونو دغه نړیوال شاخص د اراسموس روټرډام پوهنتون په همکارۍ د ۲۲ معیارونو پر بنسټ چمتو شوی دی. په دغه ارزونه کې د ملګرو ملتونو د ماشومانو د ملاتړ صندوق (یونیسف)، د روغتیا نړیوال سازمان، د ملګرو ملتونو د پرمختیایي پروګرام او د ماشومانو د حقونو د کمېټې له رسمي معلوماتو څخه ګټه اخیستل شوې ده.

دغه سازمان د پنجشنبې په ورځ، د چنګاښ په ۴مه، په اېکس خواله رسنۍ کې په یوه پیغام کې لیکلي: «د ښځو حقونه د بشري حقونو برخه ده، پرته له دې چې د نړۍ په کومه برخه کې وي. نړۍ باید د افغانستان ښځې هېرې نه کړي».

بښنې نړیوال سازمان زیاته کړې چې په افغانستان کې ښځې او نجونې د ژوند په بېلابېلو برخو کې له پراخو محدودیتونو سره مخ دي. د دې سازمان په وینا، د زده‌کړو، کار، له محرم پرته د سفر، په تلویزیوني پروګرامونو کې د ګډون، په عامه ځایونو کې د خبرو کولو او پارکونو او ورزشي کلبونو ته د تګ په برخو کې پر ښځو او نجونو سخت محدودیتونه لګول شوي دي.

د بښنې نړیوال سازمان دغه څرګندونې په داسې حال کې کوي چې په وروستیو میاشتو کې د افغانستان په یو شمېر ولایتونو کې پر ښځو او نجونو د فشارونو د زیاتېدو راپورونه خپاره شوي دي.

ځايي سرچینو تر دې وړاندې افغانستان انټرنشنل - پښتو ته ویلي وو چې په هرات ولایت کې د طالبانو د امر بالمعروف او نهی عن المنکر ځواکونو یو شمېر ښځې د هغه څه په تور نیولې چې «بې‌حجابي» یې بللې ده.

د سرچینو په وینا، دغه لړۍ شاوخوا شل ورځې وړاندې پیل شوې او په ځینو مواردو کې د لسګونو ښځو د نیولو لامل شوې ده.

په هرات کې د طالبانو ځايي چارواکو مخکې تایید کړې وه چې له ۱۹ څخه زیاتې ښځې نیول شوې دي. دوی ویلي وو چې دغه اقدامات د «حجاب د رعایت او فرهنګ‌سازۍ» په موخه ترسره کېږي.

ورته راپورونه دا هم ښيي چې دغه محدودیتونه یوازې هرات پورې نه دي محدود پاتې شوي او په فراه ولایت کې هم یو شمېر ښځې په ورته شرایطو کې نیول شوې دي.

د بشري حقونو فعالان او نړیوال بنسټونه خبرداری ورکوي چې د ښځو او نجونو پر وړاندې روان محدودیتونه نه یوازې د هغوی بنسټیز حقونه تر پوښتنې لاندې راولي، بلکې د افغانستان پر ټولنیز او اقتصادي وضعیت هم اوږدمهاله منفي اغېزې لرلای شي.

د ازادۍ جبهې په یوه اعلامیه کې چې د عاشورا د ۱۴۴۸ قمري کال د محرم د لسمې ورځې په مناسبت خپره شوې، پکې راغلي چې سږکال عاشورا داسې مهال راځي چې طالبان پر مذهبي مراسمو، په ځانګړي ډول د شیعه وګړو پر عزادارۍ او ان فردي دیني چارو سخت محدودیتونه لګوي.

په اعلامیه کې راغلي چې په وروستیو اوونیو کې د افغانستان په بېلابېلو ولایتونو کې «لسګونه» شیعه وګړي د عاشورا د نښو او بیرغونو د پورته کولو او د دې ورځې د دودیزو مراسمو د ترسره کولو په تور د طالبانو د «امر بالمعروف» او امنیتي ادارو له لوري نیول شوي، سپکاوی ورته شوی او له بد چلند سره مخ شوي دي.

ازادۍ جبهې د هرات او کابل په ګډون د هېواد په نورو ولایتونو کې د عزادارانو د ځورونې، په پوهنتونونو او ښوونځیو کې پر زده‌کوونکو د فشار او د اسماعیلي ټولنې د غړو د مذهبي مناسکو د محدودولو راپورونو ته په اشارې ویلي چې دا اقدامات د دوی په وینا د «سیستماتیک تبعیض» څرګندونه کوي.

جبهې ټینګار کړی چې د افغانستان خلکو سلګونه کاله د مختلفو مذهبونو او عقایدو ترمنځ د ګډ ژوند او زغم تجربه لرلې، خو اوسنی وضعیت د دې ګډ ژوند پر بنسټونو منفي اغېز کوي.

دغه جبهه په پای کې د عاشورا د پیغام په الهام اخیستلو سره له خلکو غوښتي چې د دوی په وینا د «طالبانو د تفرقه‌اچوونکو سیاستونو» پر وړاندې په هوښیارۍ او ګډ ډول مقاومت وکړي او د عدالت، برابري او د ظلم پر ضد د درېدو ارزښتونه ژوندی وساتي.

صدیقي د پنجشنبې په ورځ په ایکس خواله رسنۍ کې لیکلي چې د افغان کډوالو د ایستلو په اړه د طالبانو وروستۍ څو ساعته غونډه د اروپايي هېوادونو د افغانانو له پراخ مخالفت سره مخ شوې ده.

هغه ویلي: «دا حرکت د دې لامل شوی چې د اروپايي ټولنې د پارلمان یو شمېر اغېزمن غړي د بښنې غوښتلو اقدام وکړي.»

نوموړي هیله څرګنده کړې چې د طالبانو د سیاستونو پر ضد د اعتراضونو دا څپه نوره هم پراخه شي او د طالبانو سیاسي مخالفان او د بشري حقونو فعالان د افغانستان د راتلونکې په اړه په نړیواله کچه لا ډېرې غونډې او بحثونه تنظیم کړي.

د هغه په وینا، د طالبانو مخالفې سیاسي ډلې او د بشري حقونو فعالان باید د افغانستان د راتلونکې لپاره په ګډه او همغږۍ عمل وکړي او په بېلابېلو هېوادونو کې د بحث او خبرو اترو زمینه پراخه کړي.

صدیقي همداراز د اروپايي هېوادونو او بنسټونو سره د لا ډېرو خبرو اترو غوښتنه کړې او ویلي یې دي چې نړیواله ټولنه باید د طالبانو له «پټو او ښکاره ګواښونو» څخه لا ډېره خبره شي.