د اروپايي ټولنې او طالبانو ترمنځ په بروکسل کې د افغان کډوالو د بېرته ستنولو په اړه د تړلو دروازو ترشا ناسته د افغان ښځو، بشري حقونو فعالانو او مدني بنسټونو له سختو نیوکو سره مخ شوې دي.
نیوکه کوونکي وايي، دغه اقدام د ښځو د حقونو د سرغړونو پر وړاندې د نړۍوالو دریځونو کمزوري کېدل او د طالبانو ادارې تدریجي مشروعیت ته لار هواروي. د اروپايي ټولنې چارواکو او د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت یوه پلاوي د بلجیم په پلازمېنه بروکسل کې د افغان کډوالو د بېرته ستنولو او کونسلي خدمتونو په اړه خبرې کړې دي.
د افغانستان د بشري حقونو د خپلواک کمېسیون پخوانۍ مشرې شهرزاد اکبر د طالبانو د عادي کولو پر هڅو سخته نیوکه کړې او دا کار یې د افغان ښځو او نجونو د حقونو او وقار د تر پښو لاندې کولو په معنا بللی دی.
هغې پر اېکس پاڼه لیکلي، چې د نړۍوالې ټولنې لهخوا د طالبانو د عادي کولو هڅې د یادې ډلې د ښځو ضد پالیسیو د منلو په معنا دي. اغلې اکبر په خپلو څرګندونو کې روښانه کړې، چې افغان ښځې او نجونې اوسمهال په څو بېلابېلو جبهو کې مبارزه کوي.
دغه غونډه داسې مهال شوې، چې د افغان ښځو او نجونو پر وړاندې د طالبانو محدودیتونه لاهم دوام لري. د ښځو د حقونو فعالان وایي، د طالبانو له واکمنېدو راهیسې ښځې له منځنیو او لوړو زدهکړو، دندو، سیاسي ګډون او عامه ژوند بېبرخې شوې دي.
د اروپايي ټولنې دغه اقدام د افغان ښځو له سخت غبرګون سره مخ شوی او ګڼو فعالانو دا د هغو ښځو «پر مخ څپېړه» بللې، چې د تېرو پنځو کلونو راهیسې له پراخو محدودیتونو سره مخ دي.
د بشري حقونو فعاله یاسمین یقین نبيزاده افغانستان انټرنشنل ته ویلي، بروکسل ته د طالبانو بلنه د افغانستان هغه مېلیونونه خلکو ته ښکاره سپکاوی دی چې د یادې ډلې تر واکمنۍ لاندې له خپلو بنسټیزو حقونو بېبرخې دي.
د هغې په وینا؛ هغه ډله چې نجونې یې له زدهکړو بېبرخې کړې، ښځې یې له ټولنیز ژونده حذف کړې او د بیان ازادۍ غږ یې ډب کړی، نړۍوالو ناستو کې د ګډون وړ نهده. هغه وایي، طالبان د افغانستان د خلکو استازي نهدي او نه به هم کله د خلکو استازیتوب وکړي.
په کور دننه او بهر هم د ښځینه معترضو غورځنګونو د بشري حقونو ملاتړو اندېښنه ښودلې، چې د کډوالو د بېرته ستنولو په اړه له طالبانو سره خبرې ښايي د یادې ډلې د نړۍوال مشروعیت زیاتېدو لامل شي؛ په داسې حال کې چې د ښځو او نجونو د حقونو وضعیت لاهم د نړۍوالو بنسټونو له لوري د اندېښنې وړ بلل کېږي.
له بل پلوه د اروپا پارلمان د افغانستان د اړیکو د پلاوي مشرې راکِل ګارسیا هرمیدا فاندروالې، د اروپایي کمېسیون له لوري په بروکسل کې د طالبانو له استازو سره د ترسره شوې غونډې په تړاو له افغانانو بښنه غوښتې ده.
نوموړې د خپلو څرګندونو پرمهال پر دې پرېکړې سخته نیوکه کړې او ویلي یې دي، چې کله اروپايي هېوادونه له طالبانو سره تعامل او خبرې اترې کوي؛ په عملي توګه هغوی ته یو ډول نړۍوال مشروعیت وربخښي.
نیوکه کوونکي وایي، افغانستان لاهم له بشري او اقتصادي کړکېچ سره مخ دی او د کډوالو جبري ستنول کولی شي د هغو کسانو ژوند له ګواښ سره مخ کړي چې د طالبانو د واکمنۍ پرمهال یې هېواد پرېښی دی.
د بښنې نړۍوال سازمان د اروپايي کمېسیون د مرکزي دفتر مخې ته په یوه لاریون کې ویلي، چې افغانستان د کډوالو لپاره خوندي هېواد نهدی او هلته ستانه شوي کسان له جدي ګواښونو سره مخ کېږي. دغه سازمان له طالبانو سره د اروپايي ټولنې ناسته هم د شرم وړ وبلله.
اروپايي ټولنې ټینګار کړی، چې له طالبانو سره دغه ناسته د یادې ډلې د رسمیت پېژندلو معنا نهلري؛ خو د بشري حقونو فعالان باور لري چې دغه ډول غونډې په عملي توګه د طالبانو د عادي کېدو او نړۍوالو اړیکو د پراخېدو لامل ګرځي.
