سویس د افغانستان د بشري مرستو له صندوق سره نږدې ۲ مېلیون ډالره مرسته اعلان کړې

د طالبانو مرستیال ویاند حمدالله فطرت د پنجشنبې په ورځ (د چنګاښ ۴مه) ویلي، چې واک ته د یادې ډلې له رسېدو وروسته د دوی امنیتي ځواکونه د هېواد پر ټوله جغرافیه بشپړ واکمن دي.

د ډله‌ییز امنیت تړون سازمان د دایمي شورا مشر وېکټور واسیلیف ویلي، که څه هم روسیه او د منځنۍ اسیا ځینې هېوادونه له طالبانو سره د اړیکو هڅه کوي؛ خو په افغانستان کې امنیتي وضعیت لاهم پېچلی دی او د ثبات نښې نه لیدل کېږي.

نوموړي ټینګار کړی، چې د افغانستان له شمالي پولو سره نږدې وسله‌والې ډلې او جنګیالي د سازمان د غړو هېوادونو، په ځانګړي ډول تاجکستان لپاره جدي امنیتي ګواښ جوړوي او د دغه ډلو پر ضد به ګډ عملیات لا پراخ شي.

خو فطرت زیاته کړې، چاته اجازه نه‌ورکوي چې د افغانستان خاوره د نوور هېوادونو په وړاندې وکاریږي. هغه ویلي: «دا د افغانستان اصولي دریځ دی، چې چاته اجازه نه‌ورکوي له افغانستان نه نورو ته خطر متوجه شي او نه هم افغانستان نورو وسله‌والو ډلو ته د فعالیت اجازه ورکوي».

د یاد سازمان په وینا؛ پلان لري چې د افغانستان په شمالي پولو کې د وسله‌والو ډلو د نفوذ د مخنیوي لپاره خپلې ګډې هڅې زیاتې کړي؛ ځکه دغه ډلې د سیمه‌ییز امنیت لپاره مستقیم ګواښ بلل کېږي.

د ازادۍ جبهې په وینا؛ د دوی ځواکونو د چهارشنبې په ورځ (د چنګاښ ۳مه) د ماسپښین شاوخوا ۱:۳۰ بجه د لغمان ولایت د الینګار ولسوالۍ د نورلام بابا په دره کې د قولوک په کلي کې د طالبانو پر یوې اډې برید وکړ.

د یادې جبهې له‌خوا په خپرې شوې خبرپاڼه کې ویل شوي، چې نښته د راکټ او کوچنیو وسلو ډزو سره پیل شوه او شاوخوا ۱۵ دقیقې یې دوام وکړ. د افغانستان د ازادۍ جبهې ادعا کړې، چې په برید کې طالبانو ته مرګ ژوبله اوښتې؛ خو د مرګ ژوبلې د کره شمېر په اړه یې کره معلومات نه‌دي وړاندې کړي.

دغه جبهې ویلي، په عملیاتو کې د دوی جنګیالیو ته زیان نه‌دی رسېدلی. د طالبانو ځایي چارواکو لاتراوسه په رسمي ډول د برید یا د هغې د احتمالي تلفاتو په اړه څه نه‌دي ویلي.

ترکیې ته د بلخ د سوداګرۍ او پانګونې خونې د مشر محمد ابراهیم غضنفر په مشرۍ تللي پلاوي له ترکي سوداګرو سره د کانونو، وچې مېوې، کرنې او بېلابېلو برخو کې د پانګونې او دوه اړخیزو همکاریو پر پراختیا خبرې کړې.

غضنفر په دغه ناستو کې افغانستان د کورنۍ او بهرنۍ پانګونې لپاره مهم مرکز یاد کړی او د دواړه هېوادونو د خصوصي سکټور د تجریو شریکولو، تخنیکي همکاریو زیاتېدو، پانګونې او تګ‌راتګ غوښتنه یې کړې.

نوموړي زیاته کړې، چې د نورو برخو ترڅنګ د تولیدي صنعتونو برابرول د افغانستان له مهمو اړتیاوو څخه دي او د ترکیې پانګه‌والو ته یې په افغانستان کې د پانګونې لپاره بلنه ورکړې ده. د دواړو هېوادونو سوداګرو د اړیکو د پراختیا، د پانګونې د زیاتېدو او اقتصادي پرمختګ هیله ښودلې.

د سرچینو په وینا، دغه پروژه په اصل کې د «تحت پرچمن» سیمې لپاره د یوې موسسې له لوري په پام کې نیول شوې وه، خو طالب ولسوال هغه د «نزګان» سیمې ته، چې د نوموړي د اوسېدو او زېږېدو سیمه بلل کېږي، لېږدولې ده.

لاریونوال وایي چې د پروژې په لېږد سره د پرچمن ولسوالۍ اوسېدونکي د سړک له جوړېدو او ورسره تړلو کاري فرصتونو څخه بې‌برخې شوي دي.

دوی ادعا کوي چې د موسسې کارکوونکو هم ورته ویلي چې طالب ولسوال د فشار له لارې هغوی دې پرېکړې ته اړ کړي او د مخالفت امکان ورسره نه لري.

د سرچینو په خبره، طالبانو له دې اعتراض وروسته د یوې سیمې ارباب هم نیولی دی. ویل کېږي چې نوموړي د اعتراض کوونکو په منځ کې وینا کړې وه او له همدې امله د روانې اوونۍ په ترڅ کې ونیول شو.

په هغې ویډیو کې چې د چهارشنبې په ورځ افغانستان انټرنشنل ته رسېدلې، اعتراض کوونکي د پروژې د لېږد پرېکړه غندي او خبرداری ورکوي چې که دا پرېکړه عملي شي، د موسسې دفتر به وتړي.

اعتراض کوونکو همداراز د «موږ دا ولسوال نه غواړو» شعارونه ورکړي او د طالب ولسوال د لرې کولو غوښتنه یې کړې ده.

پرچمن ولسوالۍ د فراه ولایت له غرنیو او لرې پرتو سیمو څخه ده. د سختو لارو او د ولایت له مرکز څخه د واټن له امله، د سړک جوړونې پروژې د سیمې د اوسېدونکو لپاره ځانګړی اهمیت لري او د تګ راتګ، سوداګرۍ او اقتصادي فعالیتونو په اسانتیا کې مهم رول لوبوي.

د طالبانو تر کنټرول لاندې په مالیزیا کې د افغانستان سفارت په یوه خپره کړې خبرپاڼه کې ویلي، چې په دې ناسته کې د کابل او کوالالمپور ترمنځ په اړیکو کې پر مثبتو پرمختګونو او د دوه اړخیزو سیاسي او اقتصادي مناسباتو پر پیاوړتیا تفصیلي بحثونه وشول.

په خبرپاڼه کې دغه راز زیاته شوې، چې په دغه لیدنه کې دواړو لورو د ګډو ګټو پر بنسټ د پیاوړو او دوامداره اړیکو پر پراختیا هیله څرګنده کړې ده. نقیب الله احمدي او داتو احمد اعظم د دواړو هېوادونو ترمنځ همکاري د سیمې د ثبات او اقتصادي ودې لپاره مهمه بللې ده.

له روسیې پرته د مالیزیا په ګډون د نړۍ بل هېڅ یوه هېواد لا تر اوسه د طالبانو حکومت په رسمیت نه دی پېژندلی، خو یو شمېر هېوادونو په خپلو پلازمېنو کې د افغانستان سفارتونه دغه ډلې ته سپارلي دي.