دبستان کلتوري مرکز په لغمان کې د ګل پاچا الفت مزار بیا رغولی دی

دغه سازمان ویلي چې په افغانستان کې د نشه‌يي توکو کارول پر ډېرو کورنیو او ټولنو ناوړه روغتیايي، ټولنیزې او اقتصادي اغېزې کړې دي او دوی هڅه کوي چې اړمنو کسانو ته روغتیايي خدمات ورسېږي.

د روغتیا نړیوال سازمان په ټول افغانستان کې د درملنې د ۱۱ مرکزونو او په ۱۰ ولایتونو کې د ۱۱ ګرځنده ټیمونو ملاتړ کوي، چې له دې جملې څخه څلور مرکزونه د ښځو او ماشومانو او یو مرکز د تنکیو ځوانانو درملنې ته ځانګړی شوی دی. دغه مرکزونه په ټولیزه توګه ۶۱۰ بسترونه لري چې زرګونه کسانو ته د ژوند ژغورنې روغتیايي، رواني او ټولنیز خدمات وړاندې کوي او ګرځنده ټیمونه بیا هغو زیانګالو خلکو ته خدمات رسوي چې مرکزونو ته لاسرسی نه لري.

دغه سازمان همدارنګه په کابل، کندهار او هلمند ولایتونو کې د اپیوایډ د بدیلې درملنې د څلورو مرکزونو او پنځو ګرځنده ټیمونو مالي او تخنیکي ملاتړ کوي، چې اوسمهال ترې څه باندې ۵۰۰ روږدي کسان ګټه اخلي. د دې ترڅنګ، د روغتیا نړیوال سازمان د افغانستان د روغتیايي چارواکو سره د تخنیکي لارښودونو په برابرولو، د روغتیايي کارمندانو په روزنه او د درملنې د علمي لارو چارو په پراخولو کې همکاري کوي.

په افغانستان کې د روغتیا د نړیوال سازمان استازي ډاکټر اډوین سلواډور په دې اړه وویل، چې د نشه‌يي توکو د کارولو اختلالات د مخنیوي او درملنې وړ دي او په دې برخه کې پانګونه له روږدو کسانو سره مرسته کوي چې بیرته خپلو کورنیو او ټولنو ته ګټور ثابت شي.

نوموړي د ۲۰۲۶ کال د نشه‌يي توکو په وړاندې د مبارزې نړیواله ورځ د عامه پوهاوي د زیاتولو، په ځانګړې توګه د ځوانانو ترمنځ د مخنیوي د پروګرامونو د پیاوړتیا او د باکیفیته خدماتو د پراخولو لپاره یو ښه فرصت وباله.

د دغې ادارې مشر، مجتبی شمس، د پنجشنبې په ورځ ویلي چې لږ تر لږه ۱۵ افغان وګړي، سره له دې چې سمندري هوا توپاني او خرابه وه، د نوشهر د ختیځ ساحلي اوبو ته ننوتلي وو.

د هغه په وینا، د ورک شوي کس د موندلو لپاره د ژغورنې او لټون عملیات لا هم دوام لري.

مجتبی شمس ویلي چې د پېښې د قربانیانو عمرونه۱۲، ۱۴ او ۲۵کاله وو.

هغه زیاته کړې چې یاد کسان په داسې ساحلي سیمه کې اوبو ته ورغلي وو چې د خطرناکو سیمو له ډلې شمېرل کېږي او هلته لامبو وهل منع دي.

د ایران د ژغورنې چارواکو له خلکو، په ځانګړي ډول له کډوالو او مسافرو، غوښتي چې د سمندر د خراب وضعیت او د امنیتي سپارښتنو پر مهال له خطرناکو ساحلي سیمو څخه ډډه وکړي، څو د ورته مرګونو پېښو مخه ونیول شي.

مېرمن غفاري ویلي، د جرمني د بهرنیو چارو وزارت او اروپایي کمیسیون طالبانو ته لاسرسی، سټېجونه او سیاسي اهمیت په داسې حال کې ورکوي چې په میلیونونو افغان ښځې له خپلو بنسټیزو حقونو بې‌برخې دي.

نوموړې پر اېکس پاڼه لیکلي: «دا یوه تخنیکي نه بلکې سیاسي پرېکړه ده». هغې زیاته کړې، ډېری افغانان داسې انګېري چې د اروپا لپاره له روسیې او چین سره جیوپولیټیکې ګټې او ستراتیژیکه سیالي د بشري حقونو او انساني کرامت له دفاع څخه ډېر ارزښت لري.

د دغې افغان فعالې په وینا، د دغو جیوپولیټیکو محاسبو اصلي قربانیانې افغان ښځې او نجونې دي. هغې روښانه کړې چې د هغو افغانانو او په ځانګړې توګه د ښځو لپاره چې پر اروپا یې د بشري حقونو د مدافع په توګه باور کړی و، دا پرېکړې د یوه ژور خیانت په مانا دي.

مېرمن غفاري خبرداری ورکړی چې تاریخ به د دغو پرېکړو د توجیه کولو لپاره کارول شوې ډیپلوماټیکه ژبه هېره کړي، خو دا به په یاد وساتي چې چا د مظلومانو تر څنګ ودرېدل غوره کړل او چا د اصولو پر ځای ګټو ته لومړیتوب ورکړ. هغې پر اېکس لیکلي چې اوس د دې انګېرنې پټول ګران دي چې د کډوالۍ اندېښنې او جیوپولیټیک لومړیتوبونه د میلیونونو تر ظلم لاندې خلکو پر حقونو او ازادۍ غالب شوي دي.

دا په داسې حال کې ده چې د جرمني لومړي وزیر فریدریښ مېرڅ تېره ورځ وویل چې د طالبانو عادي سازي نه کوي، خو د کډوالو د شړلو لپاره ورسره تخنیکي خبرې لري.

اندېشه په خپله ایکس‌پاڼه کې د یوې ناستې په اړه ویلي چې د غونډو د ازادۍ په تړاو په ترسره شوې غونډه کې یې د طالبانو تر واک لاندې افغانستان کې د سوله‌ییزو غونډو د ځپلو وضعیت تشریح کړی دی.

هغه ویلي چې په افغانستان کې هغه کسان چې د غونډو او لاریونونو له حق څخه استفاده کوي، له وېرولو، خپل‌سرې نیونې او حتا د مرګ له ګواښونو سره مخ کېږي.

د هغه په وینا، ټکنالوژي هم د خلکو د کنټرول د یوې وسیلې په توګه کارول کېږي او خبریالان او مدني فعالان د څارنې، ګواښونو او غچ اخیستنې له داسې فشارونو سره مخ دي چې تر کورنیو پورې یې اغېز رسېږي.

اندېشه زیاته کړې چې د غونډو، ټولنو او بیان د ازادۍ نقض د ملي او نړیوالو ژمنو ښکاره سرغړونه ده او باید د حقوقي چوکاټ له مخې ورسره چلند وشي.

په همدې موضوع کې د «افغانستان په جنیوا کې» استازولۍ هم ویلي چې په هرات کې وروستي لاریونونه د سوله‌ییزو غونډو د ځپلو یوه بېلګه ده، چې پکې د ګډونوالو د وېرولو، خپل‌سرو نیونو او تاوتریخوالي راپورونه ورکړل شوي دي.

په اعلامیه کې راغلي چې په وروستیو ورځو کې له ځینو جوماتونو او حسینیو څخه د عاشورا د بیرغونو او نښانو راټولول، د جوماتونو او تکیه‌خانو د یو شمېر مسؤلانو نیول، د عاشورا د مراسمو په درشل کې د تمدن ټلوېزیون د خپرونو درول او د خاتم‌النبیین علمي حوزې تړل هغه اقدامات دي چې ترسره شوي دي.

شورا ویلي چې دغو اقداماتو د شیعه ټولنې ترمنځ پراخه اندېښنه رامنځته کړې او اړتیا ده چې د طالبانو لوړپوړي چارواکي ورته جدي پاملرنه وکړي.

د اعلامیې له مخې، د پخوانیو هوکړو پر بنسټ د محرم مراسم په تېرو کلونو او همدارنګه سږ کال په ارامه او منظم فضا کې ترسره شوي او تمه کېږي چې پر هماغو هوکړه شویو چوکاټونو عمل دوام ومومي.

د افغانستان د شیعه علماوو شورا له طالبانو غوښتي چې د خاتم‌النبیین علمي حوزې د بېرته پرانیستلو او د تمدن ټلوېزیون د فعالیت د بیا پیل لپاره بېړني ګامونه پورته کړي.

په اعلامیه کې راغلي چې د یادو موضوعاتو اړوند اسناد او شواهد به د عاشورا له ورځو وروسته د طالبانو له لوړپوړو چارواکو سره شریک شي.

شورا همداراز له علماوو او خطیبانو غوښتي چې د تاسوعا او عاشورا په مراسمو کې خلک له اوسني وضعیت څخه خبر کړي او د ملي یووالي، عامه نظم او د رسمي لارو چارو له لارې د غوښتنو پر تعقیب ټینګار وکړي.

د افغانستان د شیعه علماوو شورا ویلي چې د ستونزو د حل غوره لاره خبرې اترې او رسمي مراجعو ته مراجعه ده، او هیله یې څرګنده کړې چې د مسؤلینو په تدبیر سره به د باور، همغږۍ او ملي یووالي فضا لا پیاوړې شي.