صدیق صدیقي: د طالبانو مخالفان باید د افغانستان د راتلونکې لپاره نړیوال بحثونه پراخ کړي

د بې‌پولې ډاکټرانو په راپو کې رراغلي چې د ۲۰۲۶ کال له جنوري تر اپریل میاشتې پورې په هلمند او کندهار کې د دوی په روغتیايي مرکزونو کې د سختې خوارځواکۍ لرونکو ماشومانو په بستر کېدو کې د تېرو درېیو کلونو د همدې مودې په پرتله ۳۰ سلنه زیاتوالی راغلی.

د سختې خوارځواکۍ په ناروغۍ د اخته ماشومانو عمر تر یوه کال کم ښودل شوی .

یادې ادارې ویلي، د هلمند په بست ولایتي روغتون کې د روان کال په لومړیو ۴ میاشتو کې له ۱۵۰۰ څخه ډېر ماشومان چې په سختې خوارځواکۍ او نورو نورغیو اخته وو، بستر شوي، چې دا کچه د ۲۰۲۲ کال د همدې مودې په پرتله دوه برابره زیاته ده.

د یادې ادارې په راپور کې راغلي چې په کندهار کې هم په همدې موده کې ۵۷۰ ماشومان بستر شوي او له ۳۰۰ زیات نور ماشومان د ځای د نشتوالي له امله نورو روغتیايي مرکزونو ته ورپېژندل شوي دي.

په سویل کې د بې‌پولې ډاکټرانو د روغتیايي برخې همغږې کوونکې انا لیلیا وايي:«ماشومان موږ ته په داسې حال کې راوړل کېږي چې ډېر ځنډېدلي وي او وضعیت یې د اندېښنې وړ وي. دا نه یوازې د خوړو د خوندیتوب خرابوالی ښيي، بلکې د خوارځواکۍ د لومړني تشخیص او درملنې د سیسټم د پاشل کېدو مانا هم لري. کله چې میندې پخپله د خوړلو لپاره څه نه لري، نو له هغوی څنګه تمه کېدای شي چې خپلو ماشومانو ته شیدې ورکړي؟».

یادې ادارې ویلي، پرله‌پسې وچکالۍ، د نړۍوالو مرستو کمښت د لارو بندښت هغه لاملونه دي چې په کندهار او هلمند ولایتونو کې یې په سختې خواځواکۍ د اخته ماشومانو شمېر ډېر کړی دی.

دوی خبرداری ورکړی چې که نړۍوال مرستندویان په بېړنۍ توګه د افغانستان د خوارځواکۍ له پروګرامونو سره خپلې مرستې بېرته پیل نه کړي، ښايي دا کړکېچ نور هم ژور شي او د ګڼو ماشومانو ژوند به له خطر سره مخ شي.

سرچینو ویلي، چې دوو موټر سایکل سپرو کسانو نن له غرمې وروسته د کندهار ښار د لومړۍ امنیتي حوزې اړوند د فرقې په سیمه کې پر امین الله ډزې وکړې او نوموړی ځای پر ځای ووژل شو.

سرچینو ویلي، چې امین الله د ټي‌ټي‌پي ډلې غړیتوب درلود او ورور یې هم څه موده وړاندې په پاکستان کې وژل شوی و.

طالبانو تر اوسه د یادې پيښې په اړه څه نه دي ویلي.

د فرقي په نوم استوګنیز ښارګوټی د کندهار ښار په لومړۍ حوزه کې دی او په دې سیمه کې د لوړ پوړو او ټیټ پوړو طالب چارواکو کورنۍ اوسیږي.

جاوید امیرخېل ویلي چې د ۲۰۲۱ کال د اګسټ په ۱۵مه له کابل څخه اسلام ته لاړ او له هغه وروسته یې اووه میاشتې د بلوچستان په مرکز کویټه کې د کډوالۍ ژوند وکړ.

امیرخېل ویلي چې له کویټې څخه وروسته یې د کډوالۍ ژوند په پېښور کې پیل کړ. نوموړي په پښتونخوا او پېښور کې د خپلې کډوالۍ دوره د ژوند یو له تر ټولو غوره فصل بللی دی.

دغه افغان سندرغاړي ویلي چې د روان کال په مي میاشت کې اروپا ته د کنسرټ لپاره تللی او سخته پرېکړه یې وکړه چې نور خپل ژوند ته په جرمني کې دوام ورکړي.

نوموړي ویلي، په اروپا کې د پاتې کېدو پرېکړه یې له مجبوریته کړې، خو په دې اړه یې نور جزییات نه دي ورکړي.

هغه خپلو مینه‌والو ته ډاډ ورکړی چې په اروپا کې د کډوالۍ پرمهال به هم خپلو هنري فعالیتونو ته دوام ورکړي.

د طالبانو د سرحدونواو قبایلو چارو وزیر د پنجشنبې په ورځ په کابل کې یوې غونډې ته په خبرو کې وویل، چې ددې ډلې مشر په دین کې ځانګړې پوهه لري او په افغانستان کې او له افغانستان نه بهر د ځمکې پرمخ داسې بل څوک نشته، چې دده په وینا، تر هبت الله اخوندزاده دې شریعت ته ډېر پابند وي.

هغه وویل، چې هبت الله «په کامل ډول» امیر دی او ټوله ورځ او د شپې تر ناوخته عبادتونه او مجالس کوي.

هغه زیاته کړه، چې «څوارلس نیم سوه کاله وروسته افغانانو ته هغه دین په لاس ورغلی، چې د هغه لپاره یې پیدایش شوی».

نورالله نوري د خپلې خبرې د اثبات لپاره په الله سوګند یاد کړ او زیاته یې کړه، چې هبت الله ته نږدې کسان په دې پوهیږي.

د طالبانو یاد وزیر په خپلو خبرو کې وویل، چې «جهاد» یوازې په وسله نه، بلکې په پوهې، وسایلو، او پرمختللو تخنیکونو سره هم کېږي او زلمیان باید په دې برخه کې مخکښ اوسي.

لوکاشینکو په تلویزیوني څرګندونو کې ویلي چې د اوکراین له لوري د دې هڅې شالید کې د جګړې د پراخېدو فشارونه زیات شوي، خو بېلاروس په دې جګړه کې د ښکېلتیا اراده نه لري.

هغه ویلي: «ما هغوی ته په ښکاره وویل، که څوک فکر کوي چې موږ ته داسې خبرې کولی شي او زموږ هېواد جګړې ته راکاږي، نو باید پوه شي چې د جګړې بڼه به سملاسي بدله شي».

نوموړي زیاته کړه چې د اوکراین د ولسمشر ولادیمیر زیلېنسکي استازي په دې وروستیو کې مینسک ته تللي او هلته یې خبرې اترې کړې دي.

د بېلاروس ولسمشر ټینګار کړی چې هېواد یې نه غواړي د اوکراین پر ضد جګړه کې برخه واخلي او هڅه کوي د مستقیمې جګړې مخه ونیسي.

تر اوسه د اوکراین له لوري د دغو څرګندونو په اړه رسمي غبرګون نه دی ښودل شوی.