د بښنې نړیوال سازمان: نړۍ باید د افغانستان ښځې هېرې نه کړي

د ازادۍ جبهې په یوه اعلامیه کې چې د عاشورا د ۱۴۴۸ قمري کال د محرم د لسمې ورځې په مناسبت خپره شوې، پکې راغلي چې سږکال عاشورا داسې مهال راځي چې طالبان پر مذهبي مراسمو، په ځانګړي ډول د شیعه وګړو پر عزادارۍ او ان فردي دیني چارو سخت محدودیتونه لګوي.

په اعلامیه کې راغلي چې په وروستیو اوونیو کې د افغانستان په بېلابېلو ولایتونو کې «لسګونه» شیعه وګړي د عاشورا د نښو او بیرغونو د پورته کولو او د دې ورځې د دودیزو مراسمو د ترسره کولو په تور د طالبانو د «امر بالمعروف» او امنیتي ادارو له لوري نیول شوي، سپکاوی ورته شوی او له بد چلند سره مخ شوي دي.

ازادۍ جبهې د هرات او کابل په ګډون د هېواد په نورو ولایتونو کې د عزادارانو د ځورونې، په پوهنتونونو او ښوونځیو کې پر زده‌کوونکو د فشار او د اسماعیلي ټولنې د غړو د مذهبي مناسکو د محدودولو راپورونو ته په اشارې ویلي چې دا اقدامات د دوی په وینا د «سیستماتیک تبعیض» څرګندونه کوي.

جبهې ټینګار کړی چې د افغانستان خلکو سلګونه کاله د مختلفو مذهبونو او عقایدو ترمنځ د ګډ ژوند او زغم تجربه لرلې، خو اوسنی وضعیت د دې ګډ ژوند پر بنسټونو منفي اغېز کوي.

دغه جبهه په پای کې د عاشورا د پیغام په الهام اخیستلو سره له خلکو غوښتي چې د دوی په وینا د «طالبانو د تفرقه‌اچوونکو سیاستونو» پر وړاندې په هوښیارۍ او ګډ ډول مقاومت وکړي او د عدالت، برابري او د ظلم پر ضد د درېدو ارزښتونه ژوندی وساتي.

اغلې نهان له نړیوالې ټولنې غوښتي چې د افغان ښځو مبارزې په رسمیت وپېژني. هغې ټینګار کړی چې نړۍ باید د افغان ښځو له مانا لرونکي ګډون پرته، د افغانستان په اړه د هېڅ ډول غونډې کوربه توب ونه کړي.

نرګس نهان زیاته کړې، په داسې حال کې چې افغانستان له نړیوال نظام څخه جلا شوی، افغان ښځو په ستړیا نه منونکي ډول له نړیوالې ټولنې سره تعامل ساتلی او په بېلابېلو سټیجونو او دریځونو کې یې د خپل هېواد او خلکو غږ پورته کړی دی.

د کانونو او پټرولیم دغه پخوانۍ وزیره وایي، افغان ښځو د افغانستان د «بالفعل» استازو په توګه عمل کړی او لږ تر لږه کار چې نړۍ یې د هغوی په حق کې کولای شي، د دغو مبارزو درناوی او منل دي.

له بلې خوا، د بښنې نړیوال سازمان هم ټینګار کړی چې نړۍ باید د افغانستان ښځې او نجونې هېرې نه کړي. د دغه سازمان په وینا، په افغانستان کې ښځې او نجونې له خپلو اساسي حقونو او ازادیو، لکه زده کړو، کار، سپورټ او په عامه ځایونو کې له حضور څخه محرومې شوې دي.

صدیقي د پنجشنبې په ورځ په ایکس خواله رسنۍ کې لیکلي چې د افغان کډوالو د ایستلو په اړه د طالبانو وروستۍ څو ساعته غونډه د اروپايي هېوادونو د افغانانو له پراخ مخالفت سره مخ شوې ده.

هغه ویلي: «دا حرکت د دې لامل شوی چې د اروپايي ټولنې د پارلمان یو شمېر اغېزمن غړي د بښنې غوښتلو اقدام وکړي.»

نوموړي هیله څرګنده کړې چې د طالبانو د سیاستونو پر ضد د اعتراضونو دا څپه نوره هم پراخه شي او د طالبانو سیاسي مخالفان او د بشري حقونو فعالان د افغانستان د راتلونکې په اړه په نړیواله کچه لا ډېرې غونډې او بحثونه تنظیم کړي.

د هغه په وینا، د طالبانو مخالفې سیاسي ډلې او د بشري حقونو فعالان باید د افغانستان د راتلونکې لپاره په ګډه او همغږۍ عمل وکړي او په بېلابېلو هېوادونو کې د بحث او خبرو اترو زمینه پراخه کړي.

صدیقي همداراز د اروپايي هېوادونو او بنسټونو سره د لا ډېرو خبرو اترو غوښتنه کړې او ویلي یې دي چې نړیواله ټولنه باید د طالبانو له «پټو او ښکاره ګواښونو» څخه لا ډېره خبره شي.

د بې‌پولې ډاکټرانو په راپو کې رراغلي چې د ۲۰۲۶ کال له جنوري تر اپریل میاشتې پورې په هلمند او کندهار کې د دوی په روغتیايي مرکزونو کې د سختې خوارځواکۍ لرونکو ماشومانو په بستر کېدو کې د تېرو درېیو کلونو د همدې مودې په پرتله ۳۰ سلنه زیاتوالی راغلی.

د سختې خوارځواکۍ په ناروغۍ د اخته ماشومانو عمر تر یوه کال کم ښودل شوی .

یادې ادارې ویلي، د هلمند په بست ولایتي روغتون کې د روان کال په لومړیو ۴ میاشتو کې له ۱۵۰۰ څخه ډېر ماشومان چې په سختې خوارځواکۍ او نورو نورغیو اخته وو، بستر شوي، چې دا کچه د ۲۰۲۲ کال د همدې مودې په پرتله دوه برابره زیاته ده.

د یادې ادارې په راپور کې راغلي چې په کندهار کې هم په همدې موده کې ۵۷۰ ماشومان بستر شوي او له ۳۰۰ زیات نور ماشومان د ځای د نشتوالي له امله نورو روغتیايي مرکزونو ته ورپېژندل شوي دي.

په سویل کې د بې‌پولې ډاکټرانو د روغتیايي برخې همغږې کوونکې انا لیلیا وايي:«ماشومان موږ ته په داسې حال کې راوړل کېږي چې ډېر ځنډېدلي وي او وضعیت یې د اندېښنې وړ وي. دا نه یوازې د خوړو د خوندیتوب خرابوالی ښيي، بلکې د خوارځواکۍ د لومړني تشخیص او درملنې د سیسټم د پاشل کېدو مانا هم لري. کله چې میندې پخپله د خوړلو لپاره څه نه لري، نو له هغوی څنګه تمه کېدای شي چې خپلو ماشومانو ته شیدې ورکړي؟».

یادې ادارې ویلي، پرله‌پسې وچکالۍ، د نړۍوالو مرستو کمښت د لارو بندښت هغه لاملونه دي چې په کندهار او هلمند ولایتونو کې یې په سختې خواځواکۍ د اخته ماشومانو شمېر ډېر کړی دی.

دوی خبرداری ورکړی چې که نړۍوال مرستندویان په بېړنۍ توګه د افغانستان د خوارځواکۍ له پروګرامونو سره خپلې مرستې بېرته پیل نه کړي، ښايي دا کړکېچ نور هم ژور شي او د ګڼو ماشومانو ژوند به له خطر سره مخ شي.

سرچینو ویلي، چې دوو موټر سایکل سپرو کسانو نن له غرمې وروسته د کندهار ښار د لومړۍ امنیتي حوزې اړوند د فرقې په سیمه کې پر امین الله ډزې وکړې او نوموړی ځای پر ځای ووژل شو.

سرچینو ویلي، چې امین الله د ټي‌ټي‌پي ډلې غړیتوب درلود او ورور یې هم څه موده وړاندې په پاکستان کې وژل شوی و.

طالبانو تر اوسه د یادې پيښې په اړه څه نه دي ویلي.

د فرقي په نوم استوګنیز ښارګوټی د کندهار ښار په لومړۍ حوزه کې دی او په دې سیمه کې د لوړ پوړو او ټیټ پوړو طالب چارواکو کورنۍ اوسیږي.