ایرانی چارواکی: له ۶۰ ورځو وروسته به د هُرمز تنګي له لارې له تېرېدونکو بېړیو محصول اخلو

د راپورونو له مخې، د ميرزا نبات موټر د غبرګولي په ۲۷مه د تاجکستان د درواز ولسوالۍ په سیمه کې د پنج سیند ته لوېدلی و. په موټر کې د هغه مېرمن، کم عمره لور، مرستیال او موټرچلوونکی هم سپاره وو.

د معلوماتو له مخې، د عليشېر ميرزا نبات مړی د چنګاښ په ۵مه، د جمعې په ورځ، د هغه ځای څخه شاوخوا ۲۰ کیلومتره ښکته، د پنج سیند په بهیر کې موندل شوی دی.

تاجکستاني رسنیو تر دې وړاندې راپور ورکړی و چې د پنج سیند په اوږدو کې د لټون عملیات له ستونزو سره مخ دي، ځکه د سیند د اوبو لوړه کچه او چټک جریان د ژغورنې د ډلو چارې ستونزمنې کړې دي.

راپورونه وایي چې د ميرزا نبات د مېرمنې، کم عمره لور او مرستیال د موندلو لپاره د لټون عملیات لا هم دوام لري.

د تاجکستان د کورنیو چارو وزارت ویلي، د دې پېښې لومړنی لامل د موټر چټک سرعت او د موټرچلوونکي له لوري د کنټرول له لاسه ورکول وو.

د رسنیو د معلوماتو له مخې، موټر له سرحدي انجنيري تاسیساتو او اغزن سیم سره تر ټکر وروسته د پنج سیند ته لوېدلی دی.

عليشېر ميرزا نبات ۴۵ کلن و او د ۱۴۰۰ لمریز کال د لړم میاشتې راهیسې یې د تاجکستان د بدخشان د خودمختاره ولایت د مشر په توګه دنده ترسره کوله. دغه ولایت د تاجکستان په ختیځ کې موقعیت لري او د افغانستان له شمالي پولو سره نښتی دی.

اندېشه دغه ګډه اعلامیه د یادو هېوادونو په استازیتوب د بشري حقونو شورا په غونډه کې وړاندې کړې ده.

په اعلامیه کې راغلي چې د پرله‌پسې پنځم کال لپاره په افغانستان کې ښځې او نجونې له زده‌کړو، کار، روغتیايي خدمتونو، په عامه ژوند کې له ګډون، مدني فضا او بشري مرستو پورې له اساسي حقونو بې‌برخې پاتې شوې دي.

د اعلامیې له مخې، خپل‌سري نیونې، د طالبانو د امر بالمعروف محتسبینو له لوري ځورونې، سانسور او تاوتریخوالی د ښځو او نجونو د ځپلو په مهمو وسیلو بدل شوي دي.

په اعلامیه کې همداراز ویل شوي چې د طالبانو تبعیض‌پال قانوني چوکاټونه، لکه د دې ډلې ۱۲مه فرمان چې د کورني تاوتریخوالي عادي کېدو ته لار هواروي او ۱۸مه فرمان چې د ماشومانو ودونه مجاز ګڼي، د ښځو او نجونو د حقونو د نقض کچه نوره هم لوړه کړې ده.

د اعلامیې لاسلیک کوونکو هېوادونو د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د بشري حقونو د ځانګړي راپور ورکوونکي د ماموریت او د خپلواک حساب‌ورکوونکي میکانېزم د پیاوړتیا غوښتنه کړې ده.

دوی ټینګار کړی چې د افغانستان د ښځو او نجونو د حقونو بېرته تأمین او د هغوی د انساني کرامت ساتنه باید د نړیوالو سیاستونو او د افغانستان د اوسني وضعیت په اړه د نړیوال غبرګون اساسي محور وي.

دا په داسې حال کې ده چې د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته پر ښځو او نجونو محدودیتونه په پرله‌پسې ډول زیات شوي دي. طالبانو د خپلې واکمنۍ په لومړي کال کې نجونې له منځنیو او لوړو زده‌کړو او ښځې له ډېرو کاري برخو محرومې کړې، او وروسته یې دا محدودیتونه لا پراخ کړل، چې له امله یې ښځې تر ډېره له عامه ژوند څخه ایستل شوې دي. په وروستیو کې هم د افغانستان په ځینو ولایتونو کې د طالبانو له لوري د حجاب د څرنګوالي په تړاو د ښځو د نیولو راپورونه خپاره شوي دي.

کاتز د جمعې په ورځ پر اېکس پاڼه د سپاه پاسداران د قدس ځواک د قوماندان اسماعیل قااني وروستیو څرګندونو ته په غبرګون کې ولیکل: «که د ایران اسلامي جمهوریت پر اسراییل برید وکړي، خپله به تر ټولو ستره تېروتنه وکړي».

هغه د قااني په اړه ویلي: «داسې ښکاري چې د جاسوس او خاین رول له دغو مسخره ګواښونو سره تر دې ډېر ورته مناسب دي».

د اسراییل د دفاع وزیر زیاته کړه: «نه به هرمز د دوی مرسته وکړي او نه هم پر ملکي وګړو بریدونه. هېڅ شی به زموږ مخه ونه نیسي. زموږ ځواکونه چمتو دي چې کار تر پایه ورسوي».

د سوېلي کوریا د دفاع وزیر اهن ګیوبک وویل، پوځ یې په پام کې لري چې تر ۲۰۲۹ کال پورې ډرونونه تولید او د ځمکني، سمندري، هوايي او پلي ځواکونو په واک کې ورکړي. د سویلي کوریا د وزارت د نوې پرېکړې له مخې، شاوخوا ۶۰ زره ډرونونه به تولید شي چې ۱۱ زره به یې سمدستي په ۲۰۲۶ کال کې پوځ ته وسپارل شي.

د سویلي کوریا د دفاع وزیر په یوه خبرې ناسته کې وویل:«ډرونونه باید نور یوازې د محدودو پوځي واحدونو تجهیزات نه وي، باید د جګړې یوه عامه وسیله شي. سرتېري باید له ډرونونو څخه د دویمې شخصي وسلې په توګه کار واخلي».

نوموړي زیاته کړې چې دغه ډرونونه به د پوځ په ټولو څانګو کې ووېشل شي، څو د هر سرتېري د معیاري تجهیزاتو برخه وګرځي. د سویلي کوریا د دفاع وزیر ویلي، د نویو پرمختللو تجهیزاتو په جوړولو کې یوازې پر کورنیو تولیداتو او پرزو تکیه کوي.

دا اعلان په داسې حال کې کېږي چې دواړه کوریاوې، د اوکراین او منځني ختیځ د جګړو له تجربو وروسته، د خپلو ډرون وړتیاوو د پراخولو هڅې چټکې کړې دي.

د سوېلي کوریا په پلان کې د لېزري او لوړ ځواک مایکرووېف وسلو په ګډون د ډرون ضد سیسټمونو پراخول هم شامل دي. همداراز د دغه هېواد پوځ غواړي د مصنوعي ځیرکتیا پر بنسټ د ډله ییزو ډرونونو سیسټمونه او له ۲۰ زرو څخه ډېر ارزانه، یو ځل کارېدونکي ډرونونه هم ترلاسه کړي.

دا پراختیا په داسې وخت کې اعلانېږي چې د سوېلي کوریا پخوانی ولسمشر یون سوک یول د شمالي کوریا خاورې ته د پوځي ډرون د ننوتلو د قضیې په تړاو د محکمې له پرېکړې وروسته له سیاسي فشارونو سره مخ شوی، او د اوسني ولسمشر لي جې میونګ حکومت د ډرون د عملیاتو پخوانۍ قومانده منحل کړې ده.

ممداني عاشورا د امام حسین د میراث د یادونې او د نیویارک په مذهبي او فرهنګي توګه متنوع ټولنه کې د ګډ ژوند او ګډو انساني ارزښتونو د تامل یوه مهمه موقع بللې ده.

په ټولنیزو رسنیو کې خپاره شوي انځورونه ښيي چې ممداني د عاشورا په مراسمو کې ګډون کړی دی.د نیویارک ښاروال په خپل پیغام کې ویلي، د ښار ځواک له هغو بېلابېلو مذهبي دودونو سرچینه اخلي چې د نیویارک هویت یې جوړ کړی. هغه زیاته کړې: «عاشورا د یاد، قربانۍ او تامل وخت دی. نن د محرم په لسمه د امام حسین نه ماتېدونکې ژمنتیا د حقیقت او انساني کرامت پر وړاندې یادوو. د هغه تلپاتې میراث موږ ته د ایمان، یو بل ته د خدمت او د دې باور ارزښت را په یادوي چې عدالت تل د مبارزې ارزښت لري».

هغه په پای کې زیاته کړې: «هیله لرم، داسې مهال چې د نیویارک د ټولو اوسېدونکو لپاره د لا عادلانه ښار د جوړولو هڅه کوو، دا ارزښتونه هم له ځان سره وساتو».