ایران: د امریکا او د خلیج همکارۍ شورا ګډه اعلامیه د نورو هېوادونو په چارو کې لاسوهنه ده

د اسټرالیا لومړي وزیر انتوني البانیز ویلي، حکومت غواړي ډاډ ترلاسه کړي چې قوانین د هر ډول قانوني ننګونو پر وړاندې پیاوړي شي او د هېواد د انټرنېټ د خوندیتوب ادارې ته به د قانون د اغېزمن پلي کېدو لپاره نور واکونه هم ورکړل شي.

دغه بندیز شپږ میاشتې مخکې نافذ شوی او د ټولنیزو رسنیو پلاتفورمونه د ۱۶ کلونو څخه د کم عمره کسانو لپاره د حسابونو له جوړولو منع کوي.

که کوم پلاتفورم په سیسټماټیک ډول د قانون له پلي کولو سرغړونه وکړي، تر ۴۹،۵ میلیونه اسټرالیايي ډالرو پورې به جریمه شي.

تازه څېړنې ښيي چې د عمر د تایید اوسني میکانیزمونه اغېزناک نه دي او ډېری تنکي ځوانان لا هم د خپل عمر په ناسم ثبتولو یا د ځان انځور په کارولو بندیز تېروي.

په همدې حال کې، د انټرنېټي بحثونو وېبپاڼې «رېډېټ» د بیان د ازادۍ په دلیل د اسټرالیا سترې محکمې ته عریضه کړې، خو حکومت ویلي چې له خپل قانون څخه به دفاع وکړي.

د ځوانانو د روغتیا کارپوهان وایي، که څه هم بندیز تر اوسه د ټولنیزو رسنیو کارونه په بشپړه توګه نه دي راکمه کړې، خو د کورنیو او ټولنې چلند د ماشومانو د انلاین فعالیتونو په اړه د بدلون په حال کې دی.

د پاریس د ویاړ کلنی لاریون هر کال د جون میاشتې په وروستۍ اوونۍ کې ترسره کېږي او د ښار کوڅو ته لسګونه زره کسان را وځي، خو سږ کال د سختې ګرمۍ له امله، دغه لاریون چې ټاکل شوې وه د شنبې په ورځ ترسره شي، د پولیسو له خوا د سپټمبر میاشتې ته ځنډول شوی دی.

همدارنګه پولیسو د سولېډېز موسیقۍ کلنی جشن او د شارلېتي لوبغالي د منډو او ډګر سیالیو ته هم د لغوه کولو امر کړی دی.

د پاریس د ویاړ کلنی لاریون د فرانسې له سترو ټولنیزو مراسمو څخه ګڼل کېږي او هر کال لسګونه زره کسان پکې ګډون کوي. سږ کال فرانسه او د اروپا یو شمېر نور هېوادونه د سختې ګرمۍ له څپې سره مخ دي، چې له امله یې چارواکو د خلکو د خوندیتوب لپاره پر لویو غونډو او عامه مراسمو محدودیتونه لګولي او ځینې یې لغوه یا ځنډولي دي.

د راپور له مخې؛ د سپوږمکۍ انځورونه ښيي چې په بحرین کې د امریکا یوې مهمې سمندري اډې ته د ایران په بریدونو کې اوښتی زیان تر هغه ډېر پراخ و، چې واشنګټن په رسمي ډول اعلان کړی و.

وال سټریټ ژورنال لیکلي، چې امریکا په بحرین کې د خپلې اډې د بیارغونې ترڅنګ په کویټ او سعودي عربستان کې د خپل پوځي حضور کمولو امکان هم ارزوي. دغه اقدام ښايي د سیمې لوېدیځ لوري ته د امریکا د ځینو پوځي اډو او عملیاتو د لېږد لامل شي؛ څو د ایران د توغندیو او بې‌پیلوټه الوتکو له مستقیم واټن څخه لرې وي.

د یادې ورځپاڼې په وینا؛ دوو باخبره چارواکو ویلي چې اسراییل یو له هغو انتخابونو دی چې ښایي د امریکا د ځینو پوځي اډو او عملیاتو یوه برخه ورته ولېږدول شي.

ټرمپ د پنجشنبې په ورځ په سپینه ماڼۍ کې د امریکايي بزګرانو په ویاړ جوړو شوو مراسمو کې ادعا وکړه چې امریکا په چټکۍ سره د ایران پوځي وړتیاوې له منځه وړي او د یوې نیمې اوونۍ په موده کې یې د ایران پوځ، قومانده، الوتکې او سمندري ځواک «په بشپړه توګه» له منځه وړي دي.

د امریکا ولسمشر وویل، واشنګټن «اړ و» چې د ایران پر ضد اقدام وکړي، ځکه د هغه په وینا، که ایران اټومي وسلې ترلاسه کړې وای، نو دا به د اسراییل او ټول منځني ختیځ د له منځه تلو او د نړۍ د امنیت د ګواښ لامل ګرځېدلی وای.

ټرمپ په ورته وخت کې ادعا وکړه چې د ایران اسلامي جمهوریت په کلکه غواړي له امریکا سره یوې هوکړې ته ورسېږي او زیاته یې کړه چې د ده په باور ښايي د دواړو لورو ترمنځ یوه هوکړه وشي.

هغه د هرمز تنګي په اړه هم وویل چې دغه تنګی پرانیستی دی او یوازې پرون له دې لارې ۱۹ میلیونه بېرله نفت صادر شوي، چې د هغه په وینا دا «په تاریخ کې تر ټولو لوړه کچه» ده.

ټرمپ همداراز وویل چې د نفتو بیې په څرګند ډول راټیټې شوې دي او د نفتو د بیو کمېدو به د نورو توکو د بیو په راکمېدو هم اغېز ولري.

د امریکا ولسمشر اعلان وکړ چې واشنګټن به ډېر ژر د هغو ایراني شتمنیو له پیسو، چې د امریکا د بندیزونو له امله کنګل شوې دي، د امریکايي بزګرانو غنم، سویا او جوار وپېري.

ټرمپ د خپلو خبرو په پای کې هغه راپورونه چې پکې ویل کېږي د ایران اسلامي جمهوریت وضعیت اوس ښه شوی، «جعلي خبرونه» وبلل او ویې ویل، هغه کسان چې دا ډول راپورونه خپروي «لېوني» دي.

دغه همکاري د دغه امریکایي پوهنتون د «کیو د نړیوالو چارو پوهنځي» او د ښځو د انلاین پوهنتون ترمنځ شوې ده ترڅو هغو ښځو ته د زده‌کړو لا زیات فرصتونه برابر کړي چې په وروستیو کلونو کې له پراخو بندیزونو سره مخامخ دي.

د ښځو آنلاین پوهنتون چې په ۲۰۲۲ کال کې تاسیس شوی چې په لنډ وخت کې د افغان ښځو لپاره د انلاین زده‌کړو په یو تر ټولو لوی مرکز بدل شوی دی.

دغه پوهنتون تر اوسه پورې په ۱۶ بېلابېلو څانګو کې له ۲۰ زرو څخه زیاتو محصلانو ته تعلیمي خدمات وړاندې کړي دي او په هره اونۍ کې نږدې ۸۰۰ درسي ټولګي تنظیموي. د اکاډمیکو زده‌کړو ترڅنګ، محصلانو ته د رواني روغتیا د خدماتو وړاندې کول هم د دغه بنسټ د فعالیتونو یوه مهمه برخه ده.

د لاسلیک شوې هوکړې له مخې، دواړه پوهنتونونه به د ګډو درسي پروګرامونو د جوړولو، د ګډو تحصیلي اسنادو د ورکولو، د څېړنیزو پروژو د پلي کولو او د علمي سرچینو د تبادلې په برخه کې همکاري وکړي. د کیو د نړیوالو چارو د پوهنځي مشرې مري ګلګر په دې اړه وویل، دغه همکاري په داسې شرایطو کې د تعلیمي فرصتونو او د علمي ټولنې په ساتلو کې مرسته کوي چې زده‌کړو ته لاسرسی له سختو محدودیتونو سره مخ دی.

هغې زیاته کړه چې افغان زده‌کوونکي په بې ساري همت سره خپلې زده‌کړې پرمخ وړي او دا هڅې د ملاتړ وړ دي.

د ښځو د انلاین پوهنتون د محصلانو د چارو مرستیالې عادلې زماني وویل، په داسې وخت کې چې د افغانستان ډېری نجونې له زده‌کړو بې‌برخې شوې دي، دغه پوهنتون د هغوی د وړتیاوو د لوړولو او پیاوړتیا په یو مناسب بستر بدل شوی دی. بلخوا، په نوتردام پوهنتون کې د سولې او پرمختګ لپاره د افغانستان د پروګرام مسوول عارف دوستیار دا همکاري د افغان ښځو څخه د نړیوالې علمي ټولنې د ملاتړ یوه ښکاره نښه وبلله.

د چارواکو په وینا، دا ګډ پروګرام به د روان کال له مني څخه په رسمي ډول پیل شي.

دا همکاري په داسې حال کې کېږي چې طالبانو له شپږم ټولګي څخه پورته نجونې د ښوونځي او پوهنتون له زده‌کړو منع کړې دي. د ملګرو ملتونو د ماشومانو د ملاتړ صندوق (یونیسف) ویلي چې دا بندیز په کلني ډول د ۸۴ میلیونه ډالرو په ارزښت اقتصادي زیان اړوي او تر ۲۰۳۰ کال پورې به د ۲۵ زره ښځینه ښوونکو او روغتیايي کارکوونکو د کمښت لامل شي.

د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د بشري حقونو ځانګړي راپور ورکوونکي ریچارد بېنېټ هم دا بندیزونه د منلو وړ نه دي بللي.