ایران: امریکا پر موږ په برید کولو سره د تفاهم یادښت تر پښو لاندې کړ

د اوکراین سیمه‌ییزو چارواکو ویلي چې د جمعې په ورځ د روسیې ډرون بریدونو په پایله کې د دغه هېواد په جنوب ختیځ دنیپروپېتروفسک سیمه او د شمال ختیځ سومي سیمه کې درې کسان وژل شوي او ۱۲ نور ټپیان شوي دي.

د دنیپروپېتروفسک سیمه‌ییز والي اولېکساندر هانژا په ټیلیګرام کې ویلي چې په نیکوپول ښار کې د روسي ډرون برید پر مهال د یوه کوچني بس سپرلۍ دوه کسان وژل شوي او ۱۲ نور ټپیان شوي دي، چې په ټپیانو کې دوه ماشومان هم شامل دي.

نیکوپول ښار، چې د دنیپرو سیند پر غاړه د روسیې تر ولکې لاندې د زاپروژیا اټومي بټۍ په مقابل لوري کې موقعیت لري، د چارواکو په وینا په پرله‌پسې ډول د روسي بریدونو هدف ګرځي.

په همدې حال کې د سومي سیمه‌ییز والي اولېه هریهوروف ویلي چې د روسي ډرون یو برید د دې سیمې په یوه کلي کې یو سړی وژلی دی. دغه سیمه د روسیې له پولو سره پرته ده او نږدې هره ورځ د بریدونو هدف ګرځي.

د زاپروژیا په جنوب ختیځه سیمه کې بیا والي میخایل فېدوروف ویلي چې د ورځې په اوږدو کې د روسي بریدونو له امله دوه کسان ټپیان شوي او اپارتمانونه هم زیانمن شوي دي.

اوکرایني چارواکي وایي چې دا بریدونه ملکي سیمې په نښه کوي، خو د روسیې له لوري د دغو پېښو په اړه تر اوسه رسمي غبرګون نه دی ورکړل شوی.

د جرمني او پولنډ چارواکي او اوسېدونکي د سختې ګرمۍ څپې د راتګ لپاره چمتووالی نیسي، ځکه چې د اروپا په لوېدیځ کې د لسګونو کسانو د مړینې سبب شوې دا ګرمه هوا اوس ختیځ لور ته خوځېدلې ده.

د هواپېژندنې کارپوهانو ویلي چې د شنبې په ورځ به په جرمني کې د سختې ګرمۍ شرایط حاکم وي او د تودوخې کچه به په ځینو سیمو کې نږدې ۴۰ درجې سانتي‌ګراد ته ورسېږي.

د جرمني عامه رسنۍ (ARD) د لومړنیو رسمي معلوماتو له مخې راپور ورکړی چې د جمعې په ورځ د هېواد په ساربروکن سیمه کې د تودوخې کچه تر ۴۱ درجې سانتي‌ګراد هم لوړه شوې ده.

په فرانسه کې د همدې ګرمۍ څپې له امله لسګونه کسان، چې د ځوانانو او مشرانو په ګډون دي، مړه شوي دي. راپورونه وایي چې د ۴۰ درجو څخه لوړه تودوخه د اورګاډي تګ راتګ ګډوډ کړی، د برېښنا تولید یې اغېزمن کړی، د الکولو بندیزونه یې رامنځته کړي، ښوونځي یې تړلي او د بهرنيو مراسمو ځنډولو ته یې اړ کړي دي.

د هواپېژندنې کارپوه کارسټن برانډټ ویلي: «د ګرمۍ څپه به د اونۍ په پای کې خپل اوج ته ورسېږي، او په ځینو برخو کې به تر ۴۰ درجو هم لوړه شي.»

په جرمني کې د «ایرن‌مین اروپا اتلولۍ» اوږده واټن درې‌ګونې سیالۍ تنظیموونکو ویلي چې د سختې ګرمۍ له امله یې د سیالۍ د بایسکل او منډې واټنونه لنډ کړي دي.

د جرمني د اورګاډو ملي شرکت «دویچې بان» اعلان کړی چې مسافرو ته اجازه ورکړل شوې چې د سختې ګرمۍ له امله د راتلونکې اوونۍ تر پیل پورې خپل اوږد واټن سفرونه له جریمې پرته لغوه کړي.

دغه شرکت ویلي چې د لمر د مستقیمې اغېزې له امله د دوی د رېل پټلۍ، سیګنالونو او برېښنايي سیستمونو پر فعالیت فشار زیات شوی او د تندر او اورلګېدنې خطر هم موجود دی.

په اروپا کې د دې ګرمۍ څپه د اوړي له عادي اوسط څخه تر ۱۸ درجې سانتي‌ګراد پورې لوړه شوې ده، او د اقلیم د څارونکو په وینا د «اومېګا بلاک» په نوم د هوايي فشار ځانګړی سیستم یې لامل ګڼل کېږي، چې ګرمه هوا په یوې سیمه کې بندوي.

ساینس‌پوهان وایي چې دا ډول سختې ګرمۍ د انساني اقلیمي بدلون له امله نږدې ناممکنه شوې نه دي، او د شپې د تودوخې کچه یې هم د پخوا په پرتله سل چنده ډېره احتمال شوې ده.

په همدې حال کې د اروپا په بېلابېلو هېوادونو کې د برېښنايي فینونو غوښتنه لوړه شوې، او د ایرکنډېشن تولیدوونکو شرکتونو د خرڅلاو زیاتوالی ثبت کړی دی.

چارواکي وایي چې تمه ده د میاشتې په پای کې د ګرمۍ دا څپه ورو ورو کمزورې شي، خو په همدې موده کې به مرکزي اروپا او بالکان سیمې هم تر اغېز لاندې راشي.

ډونالډ ټرمپ د خپل هېواد د خپلواکۍ د اعلامیې د ۲۵۰مې کلیزې د رانږدې کېدو په مناسبت ویلي، د امریکا بنسټ اېښودونکو د خپلواکۍ په اعلامیه کې څلور ځله د خدای یادونه کړې او د هېواد د پرمختګ په بېلابېلو پړاوونو کې ایمان او عقیدې مهم رول لوبولی دی.

ټرمپ د سپینې ماڼۍ له‌خوا په ایکس پوسټ کې ویلي: «راتلونکې اوونۍ د امریکا د خپلواکۍ د اعلامیې له تصویب څخه ۲۵۰ کاله پوره کېږي. زموږ بنسټ اېښودونکو په دې اعلامیه کې څلور ځله د خالق یادونه کړې ده.»

هغه زیاته کړې: «ایمان و چې مخکښان یې د لوېدیځ پر لور سفر ته وهڅول، ایمان و چې امریکایان یې د غلامۍ ختمولو ته راوبلل، او ایمان و چې امریکا یې د نړۍ په تاریخ کې په تر ټولو استثنايي ملت بدله کړه.»

د امریکا ولسمشر دا څرګندونې داسې مهال کړې چې دغه هېواد د ۱۷۷۶ کال د جولای د څلورمې نېټې د خپلواکۍ د ۲۵۰مې کلیزې د لمانځنې لپاره چمتووالی نیسي.

ټرمپ په خپلو خبرو کې یو ځل بیا د امریکا په تاریخ، هویت او سیاسي پرمختګ کې د مذهبي ارزښتونو پر رول ټینګار کړی دی.

نوموړي د زاهدان ښار د جمعې لمانځه پر مهال وویل چې د ایران او امریکا ترمنځ د مذاکراتو هرکلی کوي، خو په باور یې د دواړو هېوادونو اړیکې باید د نورو سیمه‌ییزو مسایلو له تړاو پرته تنظیم شي.

د زاهدان د اهل‌سنتو د امام‌جمعه د دفتر د خبرپاڼې له مخې، مولوي عبدالحمید وویل، کله چې تهران او واشنګټن خپلې ستونزې هوارې او ډیپلوماټیکې اړیکې عادي کړي، نو د اسراییل، لبنان او فلسطین اړوند موضوعات هم د ډیپلوماسۍ له لارې په اسانه تعقیب او حل کېدای شي.

هغه همداراز ټینګار وکړ چې د ایران او امریکا په ټولو خبرو اترو کې باید د ایران ملي ګټې او د خلکو د ژوند د شرایطو ښه والی لومړیتوب ولري.

مولوي عبدالحمید د خپلو خبرو په بله برخه کې وویل چې د نورو هېوادونو او ملتونو پر ضد د «مرګ» شعارونه مناسب نه دي او زیاته یې کړه چې د ۴۷ کلونو پخواني شعارونه باید دوام ونه کړي، ځکه د ده په وینا شرایط بدل شوي دي.

هغه د سیاسي بندیانو د خوشې کېدو، د فشارونو د پای ته رسېدو او د ایران د قومونو او مذهبي ډلو د حقونو او ازادیو د رعایت غوښتنه هم وکړه او له ایراني چارواکو یې وغوښتل چې د اسلامي اصولو، نړیوالو قوانینو او د هېواد د اساسي قانون له مخې د ټولو وګړو حقونه خوندي کړي.

د راپور له مخې، دغه چارواکي ویلي چې د امریکا د بریدونو هدفونه د ایران د سواحلو په اوږدو کې، هرمز تنګي ته نږدې سیمو او همدارنګه د قشم ستراتیژیکې ټاپو کې موقعیت درلود.

د نوموړي په وینا، قشم ټاپو د هرمز تنګي ته څېرمه د ایران تر کنټرول لاندې یوه مهمه ستراتیژیکه سیمه ده او د نړیوالو سمندري لارو له مهمو نقطو څخه ګڼل کېږي.

تر اوسه امریکايي چارواکو د دغو بریدونو د پایلو، د احتمالي تلفاتو او یا هم د هدف ګرځول شویو تاسیساتو د څرنګوالي په اړه نور جزییات نه دي خپاره کړي.

ایراني چارواکو هم د دې راپور تر خپرېدو پورې د فاکس نیوز د ادعاوو په اړه رسمي غبرګون نه دی ښودلی.

دا راپور په داسې حال کې خپرېږي چې په وروستیو اوونیو کې د امریکا او ایران ترمنځ کړکېچ یو ځل بیا زیات شوی او د هرمز تنګي شاوخوا امنیتي وضعیت د نړیوالو اندېښنې راپارولې دي.