ګډ امنیتي تړون سازمان: د تاجکستان-افغانستان پولې امنیتي وضعیت لا هم پېچلی دی
د ګډ امنیتي تړون سازمان (سي ايس پي او) ویلي، چې د تاجکستان او افغانستان پر ګډه پوله امنیتي وضعیت لا هم پېچلی دی او د افغانستان په شمالي سرحدي سیمو کې د وسلهوالو ډلو حضور د دې سازمان لپاره د مرکزي اسیا تر ټولو ستره امنیتي اندېښنه ده.
د دغه سازمان د دایمي شورا مشر ویکتور واسیلیف د روسیې په سنټ پیټرزبورګ کې یوې غونډې ته ویلي، سره له دې چې روسیې او د مرکزي اسیا ځینو هېوادونو له کابل سره اړیکې پراخې کړې، خو د افغانستان په شمالي پولو کې امنیتي ګواښونه لا هم پر خپل ځای پاتې دي. نوموړي ویلي، د سازمان غړي هېوادونه به د افغانستان په شمالي سرحدي سیمو کې د وسلهوالو او افراطي ډلو د ګواښ د له منځه وړلو لپاره خپلې ګډې هڅې زیاتې کړي. واسیلیف زیاته کړې، چې له افغانستانه د تاجکستان پر خاورې د وسلهوالو له لوري د راکټي بریدونو او نورو امنیتي پېښو راپورونه د سازمان لپاره ځانګړې اندېښنه ده. د ګډ امنیتي تړون سازمان تر دې مخکې هم د تاجکستان له ځواکونو سره د تجهیزاتو مرسته کړې او د افغانستان له پولې سره نږدې یې ګډ پوځي تمرینونه ترسره کړي دي. د یاد سازمان غړي هېوادونه روسیه، بېلاروس، قزاقستان، قرغزستان، تاجکستان او ارمنستان دي، خو ارمنستان په دې وروستیو کې په سازمان کې خپله ونډه ځنډولې او د اروپا او امریکا له متحده ایالاتو سره د اړیکو پراخولو هڅه کوي. د سازمان چارواکو ویلي، د سنټ پیټرزبورګ په روانه غونډه کې به د ارمنستان د غړیتوب وضعیت هم وڅېړل شي.
طالبانو له واک ته رسېدو وروسته یو پراخ کمپاین پیل کړی چې د افغانستان ځوانان د طالباني تفکر پر لور جذب کړي، خو دې هڅو سره له دې چې د هېواد ستونزې نه دي اوارې کړي بلکې وضعیت یې لا نور ترینګلی کړی دی.
په تېرو دریو کلونو کې د دیني مدرسو شمېر د تېرو شلو کلونو پرتله پنځه برابره زیات شوی، چې اوس یې شمېر نږدې ۷۰۰۰ ته رسېدلی او لا هم زیاتېږي. افغانان اړ دي چې خپل اولادونه ښوونځي ته ولېږي، آن که دا ښوونځی مدرسه هم وي.
د طالبانو د پوهنې وزارت د مدرسو او دارالحفاظونو مشر عبدالرزاق صدیق رسنیو ته ویلي و: «افغانستان یوه مذهبي ټولنه ده او هر کس باید لومړنۍ او د لوړې کچې دیني زدهکړې ولري. له همدې امله موږ د دیني مدرسو وده ضروري بولو».
خو دا فکر آن د طالبانو دننه هم پراخ ملاتړ نه لري. ځینې طالب چارواکي وایي چې افغانستان یوازې طالب او ملا ته اړتیا نه لري بلکې انجینرانو او ډاکټرانو ته هم اړتیا ده. دا وضعیت نړۍ ته یو انزوا طلبه او افراطي افغانستان معرفي کوي چې نه یوازې کولتوري ستونزې لري، بلکې سیمه او نړۍ ته قوي امنیتي ګواښ هم پېښولی شي.
که څه هم افراطي فکرونه پراخېږي، خو ټکنالوژي دا وړتیا لري چې له افراطیت سره مبارزه وکړي. انټرنټ او رسنۍ هغه څه دي چې په اوسني عصر کې ورسره ځوانان په بېلابېلو ډولونو نښلول شوي دي. د شمېرو له مخې، د افغانستان ۶۷ سلنه وګړي لږ تر لږه میاشت کې یو ځل ټلوېزیون ګوري، چې دا ۱۲ میلیونه ماشومان او ۱۴ میلیونه ځوانان رانغاړي.
نجیب پیکان زیاتوي، چې تر ټولو مهمه مسئله له دې ځوانانو سره د اړیکو جوړول دي: «افغان ځوانان په دوو برخو وېشل کېدای شي. لومړی، تحصیلکرده او ناراضه ځوانان دي چې په میدان یوازې پرېښودل شوي او د بدلون ځواک یې له لاسه ورکړی. دا هغه ځوانان دي، چې که څه هم ناهیلې دي، خو د ځان ژغورلو یوازینۍ لاره د آزادې نړۍ سره همکاري ګڼي.دویم، هغه ځوانان دي چې د طالبانو په اداره کې دي؛ هغوی افراطي شوي. هر کال نیم میلیون طالبان له مدرسو فارغېږي او د افراطیت پر لور ګام اخلي.»
د حالاتو د بدلون لپاره باید له دواړو ډلو سره کار وشي. تر ټولو مهمه لاره دا ده چې د رسنیو، خبرو اترو، کنفرانسونو او مشورو له لارې د ځوانانو ترمنځ پل جوړ شي، ترڅو هغوی انتقادي فکر ته وهڅول شي او خپل بحثونه له دین او آخرت څخه ور هاخوا هم وغځوي.
دا ځوانان کار غواړي، او د کار موندلو لپاره اړیکو ته اړتیا لري. له هغو هېوادونو درس اخیستل کېدای شي، چې د ځوانانو کچه پکې لوړه ده، او دغه ځوانان د سمې لارې پر لور هڅول کېدای شي.
