طالبان وايي له ایران سره د ګرځندوی او کلتور په برخه کې همکارۍ پراخوي

شهاب الدین دلاور د شنبې په ورځ، د چنګاښ په ۶مه په کابل کې یوې ناستې ته وویل، خلیلزاد استدلال کاوه چې د جنرال دوستم او عطا محمد نور په څېر کسانو حضور د امریکا له لوري کنټرول شوی او د امریکایي ځواکونو په وتلو سره به وضعیت له کنټروله ووځي. هغه همدا راز خبرداری ورکړی و چې ممکن افغانستان د تجزیې په لور لاړ شي.

دلاور زیاته کړه، د امریکایي ځواکونو له وتلو وروسته طالبانو د وضعیت کنټرول په لاس کې واخیست او لا هم د دوحې په هوکړه لیک کې خپلو ژمنو ته وفادار پاتې شوي دي.

د دوحې په تړون کې د پټو ضمیمو ردول

دغه طالب چارواکي د دوحې په هوکړه لیک کې هر ډول پټې ضمیمې رد کړې. دا په داسې حال کې ده چې زلمي خلیلزاد تر دې وړاندې په دغه تړون کې د ضمیمو شتون تایید کړی و، خو د محتوا په اړه یې جزیات نه وو ورکړي.

شهاب‌الدین دلاور د پټو ضمیمو په اړه زیاته کړه: «د بحث وړ ضمیمې یوازې همدا مورد و چې امریکایي ځواکونه د بېلابېلو ولایتونو ترمنځ د ځای پر ځای کېدو پر مهال هدف ونه ګرځول شي.»

نوموړي په ټینګار سره څرګنده کړه چې د دوحې تړون تر لاسلیک کېدو وروسته، په افغانستان کې د دوی له لوري پر امریکایي ځواکونو هیڅ برید ونه شو او هیڅ امریکایي سرتېری ونه وژل شو.

که څه هم په ۲۰۲۰ کال کې د دوحې د تړون له لاسلیک وروسته پر بهرنیو ځواکونو د طالبانو مستقیم بریدونه په بشپړ ډول ودرېدل، خو ورسره جوخت د دغې ډلې او د افغانستان د تېر نظام د امنیتي ځواکونو ترمنځ نښتې سختې شوې؛ هغه دوره چې د افغان دفاعي او امنیتي ځواکونو د درنو تلفاتو ګڼ راپورونه ترې ورکړل شوي وو.
دا څرګندونې په داسې حال کې کېږي چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ په خپلو ویناوو کې څو ځله افغانستان ته د امریکا د احتمالي بېرته ستنېدو او د بګرام هوايي اډې د بیا کارولو احتمال یاد کړی دی.

د یادې ادارې ویاند یوسف حماد ویلي، چې په دغو پېښو کې ۳۰ کورنه او ۱۵ هټي په نیمه ډول او همدارنګه ۸۶ کیلومتره سړک، د اوبو یوه شبکه او یو پل هم ویجاړ شوی دی.

نوموړي زیاته کړې، چې د یادو طبیعي پېښو له امله ۲۲۲۵ جریبه کرنیزو ځمکو حاصلات، ۲۸۵ تختې سولرونه او ۶ عرادي وسایط له منځه تللي دي.

حماد ویلي، د یادو پېښو له امله ۱۹۹ کورنۍ د یادو پېښو له امله زیانمنې شوي دي.

یوسف حماد وايي، د روان کال د وري میاشتې له پیل څخه تردې مهاله د بېلابېلو طبیعي پېښو له امله ۳۱۴ مړه شوي او ۳۹۷ نور ټپیان شوي دي.

پر افغانستان د طالبانو له بیا واکمنېدو او د ښځو پر کار، زده‌کړو او ورزش له مطلق بندیز نږدې پنځه کاله وروسته، د افغانستان ښځو د کرېکټ ملي لوبډلې د انګلستان د کمبرېج په تاریخي لوبغالي «فنرز ګراونډ» کې خپلې لوبې ترسره کړې. دغې لوبډلې د نړیوالو محدودیتونو له امله د «۱۱ افغان ښځې» په نوم لوبېږي او په دوو شل اوریزو سیالیو کې د «بریتانیا د وسله‌والو ځواکونو د ښځو لوبډلې» او «د کمبرېج پوهنتون د ښځو کلب لوبډلې» پر وړاندې لوبغالي ته ښکته شوې.

د دغه لوبډلې بنسټ په ۲۰۱۰ کال کې ایښودل شوی و؛ خو د ۲۰۲۱ کال په اګسټ کې د کابل له سقوط وروسته، طالبانو د ښځو ورزش بند او د کرېکټ بورډ د ښځو برخه یې په بشپړ ډول وتړله. لوبغاړې اړې شوې چې خپلې جامې وسوزوي او د طالبانو له استخباراتو د ځان ژغورنې لپاره خپل مډالونه او بېټونه پټ کړي. هغوی په پای کې د استرالیا د حکومت په مرسته لومړی پاکستان او بیا استرالیا، کاناډا او بریتانیا ته پناه یووړه او خپل تمرینونه یې له صفر څخه پیل کړل.

د دغو سیالیو ترسره کېدو په نړۍ کې د ورزش د مدیریت یو لوی تناقض راپورته کړ. د کرکټ د نړیوالې شورا (ای‌سي‌سي) د مقرراتو له مخې، غړي هېوادونه باید د ښځو ملي لوبډله ولري؛ خو دغه شورا لا هم د طالبانو تر کنټرول لاندې کرېکټ بورډ په رسمیت پېژني. همدا لامل دی چې د افغانستان د نارینه‌وو لوبډله بې له کوم خنډه په نړیوالو لوبو کې برخه اخلي، خو د ښځو لوبډله له خپل رسمي ملي هویت څخه محرومه ده او د یو بې‌بوديجې پناه کډوالې لوبډلې په توګه فعالیت کوي.

برېتانیا ته د دغې لوبډلې سفر د ښځو د شل اوریز نړیوال جام سره هم‌مهاله او د کمبرېج د «هیوز هال» غوندې د نامتو علمي بنسټونو په کوربه‌توب ترسره شو. د دې سفر تر ټولو مهمه پېښه په لندن کې د «کلارنس هاوس» په ماڼۍ کې له پاچا چارلز سره رسمي لیدنه وه. په دغه لیدنه کې د ټیم غړې شکریې نوري پاچا ته یو داسې بېټ ډالۍ کړ چې د ټولو لوبغاړو لاسلیکونه پرې وو او پاچا چارلز هم د هغوی مېړانه وستایه.

د لوبډلې لوبغاړې اوس د افغان ښځو د حقونو غږ ګرځېدلې دي؛ لوبډلمشرې ناهیدې دا حرکت «د بدلون لپاره یو خوځښت» وباله او بلې مشهورې لوبغاړې فیروزې امیري ټینګار وکړ، چې دوی د هغو میلیونونو افغان ښځو استازیتوب کوي چې د جنسیتي تبعیض لاندې له خپلو لومړنیو حقونو بې‌برخې دي.

په دغه مکتوب کې راغلي ددې ادارې ټول کارمندان د روان کال د محرم میاشتې له لومړۍ نېټې څخه په دفترونو کې د ځیرکو او غټو مبایلونو د کارولو اجازه نه لري.

100%

ملا نورالدین ترابي په مکتوب کې لیکلي، که څه هم د دوی اداره هره شېبه له طبعي پېښو سره د مبارزې او د خطرونو د کمولو لپاره د پېښ‌ځپلو د سر او مال ژغورلو په موخه غټو مبایلونو ته جدي اړتیا لري، خو تر هغې چې د خپل مشر مولوي هبت الله اجازه ترلاسه کوي، دا بندیز به پر ځای وي.

د طالبانو دغې ادارې د خپلو کارونو د تنظیم او د پېښو په وړاندې د ژغورنې ټیمونو د اجراتو د سقوط د مخنیوي لپاره څلور مشخصې لارښوونې کړي دي.

په لومړي ګام کې له ټولو کارمندانو غوښتل شوي چې خپل ساده تلیفونونه په دوامداره توګه فعال وساتي او د مرکز او ولایتونو رییسان باید خپل تر لاس لاندې کارمندانو د ساده مبایلونه شمېرې له مرکز سره شریکې کړي.

همدارنګه په مکتوب کې ټینګار شوی چې د مرکز او ولایتونو ترمنځ ټولې لیکلې لارښوونې او وړاندیزونه باید د برښنالیک له لارې تبادله شي.

دغه راز ویل شوي، هغه کسان چې برښنالیک ته لاسرسی نه لري، باید د ساده مبایلونو د لیکلي پیغام له لارې اړیکه ونیسي او کارمندان مکلف دي چې پیغامونو ته سمدستي ځواب ووایي.

افغانستان انټرنشنل ـ پښتو لومړی ځل د طالبانو د عدلیې وزارت د یو سند خپور کړ، چې د دې ډلې مشر هبت‌الله اخوندزاده په یوه نوي شفاهي حکم کې پر ټولو طالبانو او دولتي کارکوونکو د ځیرک موبایل کارول بند کړي. په سند کې سرغړوونکي کسان مجرمان یاد شوي او وايي، نظامي محکمو ته به معرفي شي.

له دې حکم وروسته افغانستان انټرنشنل د ځینو مسوولانو غږونه ترلاسه کړل، چې د خپلې ډلې غړو ته د مولوي هبت الله د شفاهي حکم پر بنسټ د موبایلونو د ماتولو امر کړی و.

دوی همدراز سپارښتنه کوي، چې هر تن دې د موبایل له ماتولو وروسته په ځانګړې فورمه کې خپل نومونه هم ولیکي.

د طالبانو د کرنې، اوبولګولو او مالدارۍ وزارت د معلوماتو له مخې، دغه بڼونه د فاریاب ولایت په پښتون‌کوټ، ګرزیوان، خواجه موسی، خیبر او میمنې ولسوالیو کې جوړ شوي دي.

طالبانوو ویلي، په دغو ټولو بڼونو کې د اوبو د کمښت د مخنیوي او د مېوو د ښه کیفیت لپاره د څاڅکي اوبولګولو عصري سیسټم لګول شوی دی.

د طالبانو د کرنې وزارت د بدیل معیشت ریاست ویلي، چې د دغو بڼونو د جوړولو موخه په سیمه کې د کوکنارو د کښت د بدیل رامنځته کول او له کروندګرو سره مرسته ده. د دغه پروګرام له لارې په یادو ولسوالیو کې لسګونه سیمه ییزو کروندګرو ته د کار زمینه هم برابره شوې ده.

په فاریاب کې د طالبانو د کرنې ریاست مسوولینو ټینګار کړی، چې دوی د اوبو لګولو د دغه نوي سیسټم د ښې کارونې لپاره بڼوالو ته مسلکي روزنه هم ورکوي.

د دوی په وینا، د ګیلاسو د دغو بڼونو مېوې به په راتلونکو کلونو کې د سیمې د اوسېدونکو په اقتصادي پیاوړتیا کې مهم رول ولوبوي.