د ایران او افغانستان د ریل پټلۍ د سوداګرۍ ۶۰ سلنه د سمنټو صادرات جوړوي

د نورستانیانو قومي شورا مسوولانو نن یکشنبه، د چنګاښ پر ۷مه، افغانستان انټرنشنل ته ویلي چې د طالبانو د نورستان سیمه‌ییز مسوولان دې د دغه ولایت د سیاحت لپاره یو منظم، روښانه او قانوني میکانیزم جوړ کړي، څو د سیلانیانو تګ راتګ د امنیتي، اداري او کلتوري معیارونو له مخې تنظیم شي.

د قومي شورا غړو ټینګار کړی چې نورستان د افغانستان له هغو ولایتونو څخه دی چې ځانګړی طبیعي جوړښت، لرغونی کلتور او حساس ټولنیز ارزښتونه لري، له همدې امله د سیاحت پراختیا باید د داسې اصولو پر بنسټ وي چې هم د ځايي خلکو عزت، دودونه او کلتوري حریم خوندي کړي او هم د راغلو سیلانیانو لپاره روښانه لارښوونې او مسوولیتونه مشخص کړي.

د دوی په وینا، سیاحت د کلتوري تبادلې بهیر دی او سیلانیان باید د سیمې د دودونو، ټولنیزو ارزښتونو، حساسیتونو او محلي قواعدو په اړه مخکې له مخکې عامه پوهاوی ترلاسه کړي.

هغوی زیاتوي چې د کلتوري پوهاوي نشتوالی ځینې وخت د ناسمو چلندونو، شخړو او امنیتي پېښو لامل ګرځي.

قومي مشرانو دغه راز غوښتنه کړې چې طالبان باید د سیاحت د تنظیم لپاره داسې چوکاټ رامنځته کړي چې د جواز ورکولو سیستم، د وسلو کنټرول، د سیلانیانو ثبت او د هغوی د تګ راتګ نظارت پکې شامل وي، څو د احتمالي امنیتي پېښو مخه ونیول شي.

د دوی په باور، د سیلانیانو او ځايي اوسېدونکو دواړو د حقونو او شتمنیو خوندي کول اساسي اړتیا ده.

قومي مشران ټینګار کوي چې د سیاحتي فعالیتونو پر مهال باید د عامه نظم ساتنه، د شخصي ملکیتونو درناوی او د چاپېریالي زیانونو مخنیوی تضمین شي، ځکه د بې‌نظمۍ په صورت کې نه یوازې د خلکو ژوند او مال ته خطر پېښېږي، بلکې د نورستان د سیاحت اوږدمهاله اعتبار هم زیانمنوي.

دغه غوښتنې وروسته له هغې مطرح کېږي چې د تېر لوی اختر په ورځو کې د نورستان په مرکز پارون اړوند اشټیوي کلي کې د سیلانیانو د هوایي ډزو له امله یو کس وژل شوی و.

د راپورونو له مخې، هغه مهال په ټولنیزو رسنیو کې خپرو شویو ویډیوګانو ښودله، چې ځینې سیلانیان په پارون کې هوايي ډزې کوي او د ډزو غږونه له بېلابېلو سیمو اورېدل کېږي.

که څه هم د طالبانو سیمه‌ییزو مسوولانو په تېر اختر کې ویلي وو چې سیلانیان باید د داخلېدو پر مهال خپلې وسلې وسپاري، خو د راپورونو له مخې دغه شرط په بشپړ ډول عملي نه شو، چې له امله یې د قومي شورا اندېښنې لا زیاتې شوې دي.

د اریانا اجراییه ریس بخت الرحمن شرافت ویلي، چې دغه الوتکه په هره الوتنه کې د شاوخوا ۲۹۰ مسافرو او ۲۵ مټریک ټنه سوداګریزو توکو د لېږد وړتیا لري.

شرافت د دې الوتکې ترلاسه کول د هېواد د هوايي چلند د شبکې د پیاوړتیا لپاره مهم ګام بللی.

د اریانا افغان شرکت د معلوماتو له مخې، ټاکل شوې دغه الوتکه سر له دوشنبې ورځې خپلې نړیوالې الوتنې پیل کړي.

نوري د سرپل ولایت د کوهستاناتو ولسوالۍ له اوسېدونکو سره په یوې ولسي غونډه کې د خبرو پر مهال وویل، اوس مهال په افغانستان کې داسې نظام حاکم دی چې ټولې چارې یې د اسلامي شریعت تر چتر لاندې پر مخ وړل کېږي.

هغه زیاته کړې چې د افغانستان ولس د اسلامي نظام ملاتړ کوي او له طالبانو سره یې ملاتړ د زور او جبر پر بنسټ نه دی. د هغه په وینا، افغانان په خپله خوښه او رضا د طالبانو تر څنګ ولاړ دي.

د طالبانو د سرحدونو، قومونو او قبایلو چارو وزیر همدارنګه ادعا کړې چې د طالبانو له واکمنېدو وروسته ټول تنظیمونه، کورني اختلافات، د غچ اخیستنې پېښې او جګړې پای ته رسېدلې او په ټول هېواد کې امنیت ټینګ شوی دی.

نوري د سرپل له خلکو غوښتي چې د ده په وینا، د «پردیو تبلیغاتو او استخباراتي کړیو» تر اغېز لاندې دې نه راځي او د هېواد وضعیت د واقعیتونو پر بنسټ وارزوي.

نوري د خپلو خبرو په یوه برخه کې ویلي، هغه کسان چې د ده په وینا، د تېرو شلو کلونو پر مهال یې د افغانستان د خلکو پر وړاندې خپلې موخې ازمویلې، باید د ازاد او خپلواک افغانستان د ازادۍ شعارونه ور نه کړي.

دا په داسې حال کې ده چې یو شمېر نړیوالو بنسټونو او د بشري حقونو سازمانونو په افغانستان کې د بیان ازادۍ، او مدني حقونو د د وضعیت په اړه اندېښنه څرګنده کړې ده.

همدارنګه، په وروستیو میاشتو کې په ځینو ولایتونو، په ځانګړي ډول هرات کې، د طالبانو د ځینو سیاستونو پر ضد د اعتراضونو او د هغو د ځپلو راپورونه هم خپاره شوي دي.

بلخوا ځیني نیوکه کونکي وایي چې د طالبانو کړنې او سیاستونه نه اسلامي بڼه لري او نه هم زمونږ له کلتور سره تړاو لري.

د یاد وزارت د روږدو د درملنې د ملي پروګرام ریس انعام الله عمار، وایي چې له دې ډلې شاوخوا ۴ زره کسانو ته د درملنې پر مهال د حرفوي او روزنیزو زده کړو زمینه هم برابره شوې وه.

د هغه په وینا، د روږدو کسانو درملنه یوازې د حکومت مسولیت نه دی، بلکې د نړیوالو ادارو، اړوندو بنسټونو او عامو خلکو ګډ مسولیت دی چې په دې برخه کې همکاري وکړي.

دا په داسې حال کې ده چې د روغتیا نړیوال سازمان د جون په ۲۶مه د نشه‌یي توکو پر وړاندې د مبارزې د نړیوالې ورځې په مناسبت په کابل کې ویلي و چې په افغانستان کې د روږدو کسانو د مخنیوي، درملنې او بیا رغونې په برخه کې خپلو مرستو او ژمنو ته دوام ورکوي.

دغه سازمان ویلي چې د نشه‌یي توکو کارول پر افغان کورنیو او ټولنو جدي روغتیايي، ټولنیزې او اقتصادي اغېزې لري او هڅه کوي چې اړمنو کسانو ته د روغتیا خدمات ورسوي.

د دغه وزارت د معلوماتو له مخې، یاده سروې په شاوخوا ۱۲۵۰ جریبه ځمکه کې ترسره کېږي، چې موخه یې د راتلونکي ښارګوټي د تفصیلي ښاري پلان د برابرولو لپاره دقیق تخنیکي معلومات راټولول دي.

تخنیکي چارواکي وایي چې په دې مرحله کې د ساحې د ارتفاعاتو، حدودو، طبیعي جوړښت او انجینري ځانګړتیاوو دقیق ثبت او اندازه‌ګیري ترسره کېږي، څو د معیاري ښاري پلان جوړولو لپاره بشپړ تخنیکي بنسټ برابر شي.

د معلوماتو له مخې، د کډوالو ښارګوټي د جوړولو پروسه د منظم ښاري پراختیا، د استوګنیزو اړتیاوو د پوره کولو او د معیاري ښار جوړونې د اصولو مطابق پر مخ وړل کېږي.

افغانستان له لسیزو راهیسې د جګړو، ناامنۍ او اقتصادي ستونزو له امله د پراخې کډوالۍ شاهد پاتې شوی دی. میلیونونه افغانان د هېواد دننه بې‌ځایه شوي او یا هم نورو هېوادونو ته کډوال شوي دي.

د وروستیو کلونو په ترڅ کې د کډوالو د راستنېدو بهیر هم زیات شوی، چې له امله یې د ښارونو او ولسوالیو په شاوخوا کې د استوګنې تقاضا لوړه شوې ده. په لوی شمېر کې افغان کډوالو شکایت کوي چې نه د اوسېدو لپاره کورونه لرو او نه هم راته هغه ډول توجه کیږي چې څنګه پکار ده.