د څمکنیو د روغتون ډاکټران وایي پر پکتیا د پاکستان له بریدونو څه باندې ۴۰ ټپیان وروړل شوي

د کورنيو چارو وزارت د يکشنبې په ورځ (جون پر ۲۸م) خپره کړې اعلامیه کې وويل، چې د ۲۰۲۶ کال د جون په لومړۍ نېټه د کورنیو چارو وزارت د سکرتر په مشرۍ د ناقانونه بهرنیانو د بېرته ستنولو پلان ته د بیاکتنې په اړه غونډه او پرېکړې شوې وې.

د اعلامیې له مخې، په ياده غونډه کې ټولو ایالتي حکومتونو، د ځانګړو سیمو حکومتونو او د اسلام اباد د مرکز ادارې ته لارښوونه شوې وه چې د افغان وګړو، په شمول د هغو کسانو چې د ویزې موده یې تېره شوې وي، بېرته ستنول او شړل ګړندي کړي او د ناقانونه بهرنیانو د بېرته ستنولو د پلان د جدي پلي کېدو ډاډ ترلاسه کړي.

په اعلامیه کې زیاته کړل شوه، «چې د ۲۰۲۶م کال د جولای له ۱۰مې نېټې څخه به هر هغه افغان وګړی چې په پاکستان کې د معتبرې ویزې پرته وموندل شي، سمدستي ونیول شي».

همداراز په اعلامیه کې وويل شو، «چې د ۲۰۲۶ کال د جولای له ۱۱مې نېټې څخه به په ورځني ډول د هغو افغان وګړو د شمېر په اړه چې بې له ویزې موندل شوي، د هغوی په وړاندې د شوي اقدام او د هغوی د اوسني حالت په اړه ورځنی راپور دغه وزارت ته وړاندې شي».

سرچینو زیاته کړې، لا تر اوسه پر ننګرهار د پاکستان د هوايي بمباریو څه راپور نه‌دی ورکړل شوی، خو ځايي خلک وايي، د تېښتې لاره نه‌لري، ځکه جېټ الوتکې ډېرې ټيټې ګرځي او د په نښه کېدو وېره ډېره ده.

پاکستان د یکشنبې په نیمه شپه نږدې یوه بجه (د چنګاښ ۷مه) پر کونړ، پکتیا او پکتیکا د بریدونو مسوولیت منلی او ادعا یې کړې، چې په دې بریدونو کې یې ۲۹ وسله‌وال وژلي، خو طالبانو لا تر اوسه په دې تړاو څه غبرګون نه‌دی ښودلی.

د طالبانو او روسیې تر منځ د نظامي- تخنیکي همکاریو له لاسلیک وروسته د طالبانو دفاع وزیر ویلي وو، چې تر دې وروسته پاکستان پر افغانستان د برید جرات نه‌شي کولی، خو د یادې هوکړې له لاسلیک وروسته دا د پاکستان دویم برید دی چې پر افغانستان یې ترسره کوي.

د طالبانو د دفاع وزیر له ګواښ وروسته پر افغانستان د پاکستان په لومړي برید کې د ذبیح‌الله مجاهد په وینا، ۱۱ ماشومان، یوه ښځه او یو سپین ږیری وژل شوي او د ښځو او ماشومانو په ګډون ۱۴ نور ټپيان شوي وو.

د سرچینو په وینا، لا هم په سیمه کې د پاکستان د جېټ الوتکو غږونه اورېدل کېږي او روغتونونو او روغتیايي مرکزونو ته د ټپیانو او نورو زیانمنو د لېږدونې بهیر دوام لري.

پاکستان پر پکتیا د هوايي بریدونو مسوولیت منلی او ویلي یې دي، چې له پکتیا سربېره یې پر پکتیکا او کونړ ولایتونو هم هوايي او ځمکني بریدنه کړي دي. د پاکستان د اطلاعاتو وزیر عطاالله تارړ ادعا کړې، چې په دې بریدونو کې یې ۲۹ وسله‌وال وژلي، خو تر دې مخکې د ملګرو ملتونو د راپورونو پر بنسټ پر افغانستان د پاکستان په بریدونو کې ډېری مرګ‌ژوبله ولسي وګړو ته اوښتې ده.

طالبانو د پاکستان د دغو تازه بریدونو په تړاو تر اوسه څه نه‌دي ویلي.

د‌ پاکستان د اطلاعاتو وزیر عطاالله تارړ د یکشنبې په نیمه شپه (د چنګاښ ۷مه) په خپله اېکس‌پاڼه ویلي، د خیبر پښتونخوا، بلوچستان د بې‌ګناه خلکو او په سند کې د رینجرز پر نظامي اډې د شویو بریدونو په غبرګون کې د ډیورند کرښې په اوږدو کې یې پر کونړ، پکتیا او پکتیکا ولایتونو «پلان شوي» بریدونه کړي دي.

نوموړی ادعا لري، چې په دې بریدونو سره یې د «جماعت‌الاحرار» په ګډون د نورو وسله‌والو ځینې پټنځایونه په نښه کړي دي. جماعت‌الاحرا پرون په سند کې پر رینجرز ځواکونو د ډله‌ییز برید مسوولیت منلی وو.

عطاالله تارړ زیاتوي: «امنیتي ځواکونو د خیبر پښتونخوا په باجوړ ولسوالۍ کې د پاکستان او افغانستان پولې ته نږدې د ترهګرو د یوې ډلې پر ضد د استخباراتو پر بنسټ ځمکني عملیات ترسره کړل. د دقیق اقدام په پایله کې، د هند د نیابتي ډلې جماعت الاحرار پورې تړلی د خوارجو یو لوړ پوړی قومندان خان فروش له ۳ نورو ترهګرو سره یوځای وژل شوی او څو نور ټپیان شوي دي».

تارړ دغه بریدونه د«غضب لله الحق»د عملیاتو دوام بولي او زیاتوي، چې په پکتیا، پکتیکا او کونړ کې درې نور هدفونه له منځه وړل شوي اوپه ترڅ کې یې ۲۵ نور وسله‌وال وژل شوي او په وینا یې، په دغو پټنځایونو کې زېرمه شوي وسلې او مهمات هم له‌منځنه وړل شوي دي.

نوموړي په دې بریدونو کې ولسي وګړو ته د اوښتي احتمالي تلفاتو په تړاو څه‌ نه‌دي ویلي، خو تر دې مخکې پر افغانستان د پاکستان په ډېریو دغه ډول بریدونو کې عام ولس او په ځانګړې توګه ښځې او ماشومان په نښه شوي دي.

طالبانو لا تراوسه د پاکستان د دغو بریدونو په غبرګون کې څه نه‌دي ویلي.

اوچا په خپل تازه راپور کې ویلي، چې د هېواد په بېلابېلو ولایتونو کې ګڼې کورنۍ لا هم د څښاک او کرنیزو اوبو له کمښت سره مخ دي او د اقلیمي بدلون دوامداره اغېزې د خلکو پر ژوند او معیشت فشارونه لا زیاتوي.

د راپور له مخې، که څه هم وروستیو بارانونو د اوبو ځینې سرچینې تر یوه بریده بیا رغولې، خو دا پرمختګ د هغو زیانونو د جبران لپاره بسنه نه‌کوي، چې د پنځو پرله‌پسې وچکالیو په ترڅ کې رامنځته شوي دي.

اوچا ټینګار کړی، چې د اقلیم بدلون او د اوبو د سرچینو کمښت لا هم د افغانستان د بشري وضعیت له مهمو ننګونو څخه دي او د راتلونکي فصل په اړه هم جدي اندېښنې موجودې دي.

په همدې حال کې، د اقلیمي او بشري چارو کارپوهان وایي، چې د ځمکنیو اوبو کچه ټیټه شوې او د کرنې او مالدارۍ سکتور له سخت زیان سره مخ شوی دی. د دوی په باور، د دې ستونزې د هواري لپاره یوازې موسمي ورښتونه بسنه نه کوي، بلکې د اوبو د مدیریت، د اوبو لګولو د بنسټیزو پروژو، د اقلیم د بدلون پر وړاندې د چمتووالي او دوامدارو نړیوالو مرستو ته اړتیا ده.

کارپوهان خبرداری ورکوي، که د اوبو د بحران د مدیریت لپاره اوږدمهاله او عملي ګامونه وانخیستل شي، افغانستان به د خوړو د ناامنۍ، اقتصادي ستونزو او د اقلیمي بدلون له لا سختو اغېزو سره مخامخ پاتې شي.