د افغانستان د پخواني جمهوري نظام یوې ښځینه سرتېرې مهناز اکبري د خپلو شخصي تجربو په بیان کې لیکلي، د طالبانو تر واک لاندې سیمو کې یې له هغو نجونو سره لیدلي چې ښوونځي ته له تګ، لیکلو او د خپل راتلونکي له ټاکلو بېبرخې وې او لا هم د همدې محدودیتونو قرباني دي.
نوموړې ویلي، د پوځي عملیاتو پر مهال یې د طالبانو تر نفوذ لاندې یو کلي کې له یوې شاوخوا ۱۱ کلنې نجلۍ سره ولیدل او رانه یې وپوښتل: «ایا ته رښتیا هم ښځه یې؟» هغې لیکلي، د دې نجلۍ لپاره دا د منلو نه وه چې یوه ښځه دې پوځي یونیفورم واغوندي، وسله دې ولري او په عملیاتو کې دې برخه واخلي.
د هغې په وینا، په بل ماموریت کې یوې بلې نجلۍ، چې د لیکلو وسایل یې ولیدل، ترې پوښتي: «ته لیکل کوې؟» او کله چې هغې ورته وویل هو، نجلۍ ځواب ورکړ: «نه، زه خو نجلۍ یم.» لیکواله وایي، هغې ورته وویل: «زه هم نجلۍ یم، خو لیکل کوم.»
نوموړې لیکلي، په بېلابېلو کلیو کې یې له ګڼو ښځو او نجونو سره خبرې وکړې او ډېری یې ورته ویل چې ښوونځي ته د تګ اجازه نه لري، یا په سیمه کې ښوونځی او ښځینه ښوونکې نه شته.
د هغې په خبره، د کابل او د طالبانو تر ولکې لاندې سیمو ترمنځ د ښځو د ژوند توپیر ډېر لوی و، په کابل کې ښځې په پوهنتونونو، دولتي ادارو، رسنیو او امنیتي ځواکونو کې کار کاوه، خو په لرې پرتو سیمو کې نجونې له زده کړو محرومې وې.
مهناز اکبري وايي، د امریکا او طالبانو د سولې خبرو پر مهال د طالبانو د بدلون ادعاوې د هغې لپاره د باور وړ نه وې، ځکه هغې په خپلو سترګو د هغو نجونو ژوند لیدلی و چې له زده کړو بېبرخې وې.
هغې زیاته کړې، د ۲۰۲۱ کال له اګست وروسته د طالبانو له بیا واکمنېدو سره نجونې له منځنیو او لوړو زده کړو منع شوې، ښځې له ډېرو دندو وایستل شوې او پر ټولنیز حضور او ازاد تګ راتګ یې سخت محدودیتونه ولګېدل.
د هغې په وینا، افغان ښځو بیا هم چوپتیا غوره نه کړه او د «ښوونه، کار، ازادي» تر شعار لاندې یې لاریونونه وکړل، که څه هم ګڼې یې ونیول شوې، وډارې شوې او یا هم غلې کولو ته اړ شوې.
نوموړې وايي، د هېواد دننه او بهر افغان ښځو د ښځو د حقونو د دفاع غږ ژوندی وساته او د هرات د اعتراضونو پر مهال د نارینهوو ګډون دا وښوده چې د ښځو حقونه یوازې د ښځو موضوع نه ده.
هغې د خپلې لیکنې په پای کې ویلي، لا هم د هغې وړې نجلۍ پوښتنه ورسره ده او باور لري چې اصلي پوښتنه دا وه: «څوک د زده کړې، خوب لیدلو او د خپل راتلونکي د ټاکلو حق لري؟» نوموړې ټینګار کړی چې دا کیسه به هغه وخت پای ته ورسېږي چې په افغانستان کې هېڅ نجلۍ د لیکلو او خوب لیدلو لپاره وضاحت ور نه کړي.
