د خیبر پښتونخوا یوې محکمې د ۱۵ وسله والو د نیولو لپاره نغدي انعامونه اعلان کړل

ياد کمپاين ته «د استعمار پر وړاندې په کلکه ولاړ، د وخت تر ټولو پیاوړي او ستر مبارزين» نوم ورکړل شوی دی.

د خيال محمد نورزي په نوم يو تن چې ځان د پي‌ټي‌اېم غړی معرفي کوي، د غورځنګ د زنداني او لادرکه مبارزينو په اړه خپرو کړو جزيیاتو کې وويل: «علي وزير له ۶۹۶ ورځو، حاجي صمد له ۵۴۸ ورځو او عثمان زيارمل له ۲۵ راهيسې په زندانونو کې دي. نورالله ترين او حنیف پشتين له ۲۳۰، ۲۳۰ ورځو، فريد اپريدی له ۴۱ ورځو او زبېر شاه اغا له دوو ورځو راهيسې لادرکه دي».

د کمپاين په اعلاميه کې زياته کړل شوې: «دا هغه شخصیتونه دي، چې د اشغال، ظلم او بهرني تسلط پر وړاندې په پوره زړورتیا او ثبات ولاړ دي. دوی د خپل ملت د ازادۍ، ځواکمنۍ او عزت لپاره هر ډول قربانۍ ته چمتو دي او له سختو فشارونو، ګواښونو او ستونزو سره سره له خپلې لارې نه اوړي».

په اعلامیه کې راغلی، چې د دوی دریځ، مبارزه او مقاومت د میلیونونو خلکو لپاره د الهام سرچینه ګرځېدلې او دا ثابتوي چې د ازادۍ غوښتنه په زور او جبر نه شي چوپ کېدای او زیاتوي، همدا د حق، مقاومت او نه ماتېدونکي هوډ ژوندي سمبولونه دي.

پي‌ټي‌اېم د جبري لادرکه کېدنو سمدستي پای ته رسولو، د ټولو لادرکه شویو کسانو د سمدستي خوشې کولو، د جعلي نښتو د مخنیوي، د بشري سرغړونو او د پښتنو په سيمه کې د امنیت او عدالت يقيني کولو غوښتنې وړاندې کړي دي.

د يادونې وړ ده، چې د پي‌ټي‌اېم د مبارزينو پر ضد اکثر د پاکستان پر وړاندې د خاينتوب، د پاکستاني ادارو پر ضد د خلکو راپارولو او دې ته ورته نورو تورونو قضيې ثبت شوي، خو پي‌ټي‌اېم د خپلو مبارزينو پر ضد جوړې قضيې جعلي بولي.

د پاکستان حکومت د کال ۲۰۲۴م د اکتوبر میاشتې له شپږمې راهیسې پښتون ژغورنې غورځنګ ناقانونه ډله ګرځولې ده.

دغه کمېسيون د دوشنبې په ورځ (د چنګاښ ۸مه) په یوې خبرپاڼه کې وويل، کورني تاوتریخوالی، جنسي تېری، د جنسي تېري هڅه، له ماشومانو سره جنسي زور زیاتی، تښتونه، ځورونه، غیرقانوني توقیف، د ناموس په نوم جرمونه او د ښځو د اساسي بشري حقونو هر ډول سرغړونه د منلو وړ نه‌ده او په داسې جرمونو کې د ښکېلو کسانو پر وړاندې له قانون سره سم سخت ګامونه پورته کول اړین دي.

دغه کمېسیون څرګنده کړې، چې په تېرو څلورو اونیو کې یې په پېښور، نوښار، مردان، کوز دیر، ټانک, خیبر، ایبټ اباد او سوات ولسواليو کې په ټولیزه توګه پر ۱۶ قضیو کار کړی او په پېښو کې یې د کورني تاوتریخوالی، جنسي تېري، د جنسي تېري هڅه، له ماشومانو سره جنسي زیاتی، تښتونه، ځورونه، غیرقانوني بند، کورنۍ شخړې او د شکمن قتل په څېر جدي مسایل په ګوته کړي دي.

د کمیسیون مشرې ډاکټر سمیرا شمس وویل، چې د ښځو او نجونو پر وړاندې د تاوتریخوالي هره پېښه د ټولې ټولنې لپاره د اندېښنې وړ ده.

هغې پر خپل هوډ ټینګار وکړ، چې کمیسیون به یې د داسې ټولو قضیو پرله پسې څارنې ته دوام ورکړي او همداراز به د اړوندو ادارو ترمنځ همغږي لا پیاوړې کړي او د دې ډاډ ترلاسه کولو لپاره به خپلو هڅو ته دوام ورکړي، چې قربانیانو ته پر وخت خوندیتوب، قانوني مرسته او عدالت چمتو شي او قانون ماتوونکو ته له قانون سره سم سخته سزا ورکړل شي.

کمیسیون له خلکو هم غوښتنه کړې، چې د ښځو او نجونو پر وړاندې د تاوتریخوالي یا ناوړه ګټه اخیستنې د هرې پېښې خبر اړوندو ادارو یا د ښځو د وقار کمېټې ته ورکړي، څو سمدستي قانوني او حفاظتي ګامونه واخیستل شي.

د ډلې د ادعا له مخې، د باجوړ او مومندو ترمنځ په غرنۍ سیمه «کوه مور» کې د پاکستاني ځواکونو د چاپې پر مهال د باجوړ اوسېدونکی قوماندان خان فروش، چې په زابل مشهور و، له درېو نورو ملګرو سره وژل شوی دی.

پاکستاني طالبانو ویلي، چې یاده سیمه له ډیورنډ کرښې لسګونه کیلومتره لرې د مهمند او باجوړ ترمنځ پرته غرنۍ سیمه ده او د پاکستان د پوځ هغه ادعا ردوي چې ګواکې یاد کسان په کونړ کې د تېرې شپې په هوايي بمبارۍ کې وژل شوي دي.

خان فروش، چې په زابل مشهور و، د باجوړ ولسوالۍ د خار تحصیل اوسېدونکی او د جماعت الاحرار ډلې سیمه‌ییز قوماندان و. د راپورونو له مخې، د نوموړي پر سر دوه میلیونه پاکستانۍ روپۍ جایزه ټاکل شوې وه.

په ورته وخت کې، پاکستاني طالبانو ویلي، چې پاکستاني جنګي الوتکو یو ځل بیا د افغانستان په خاوره بمباري کړې، چې له امله یې ملکي وګړو، په ځانګړي ډول ښځو او ماشومانو، ته مرګ ژوبله اوښتې ده.

یو شمېر رسنیو له دې وړاندې د پاکستاني سرچینو له قوله ویلي وو، چې د پاکستان ځواکونو د هوايي بریدونو ترڅنګ په افغانستان کې ځمکني عملیات هم کړي، خو افغان طالبانو او نه هم د سیمې خلکو دا خبر تایید کړی دی.

د خيبر پښتونخوا د اسمبلۍ او عوامي نشنل ګوند غړي د شنبې په ورځ (د چنګاښ ۶مه) د اسمبلۍ غونډې ته په خپله وينا کې وويل: «موږ دا په دلایلو ثابتولی شو چې پنجاب پاکستان دی او پاکستان پنجاب او دا هېواد یوازې پنجاب خوړلی دی».

نوموړي په پنجاب ايالت کې د یوې نوې لویې لارې پروژې ته په اشارې سره وويل، «پر نوې اېم-۱۳ کهاریان-راولپنډۍ موټروې او د پنجاب پر بنسټیزو پروژو میلیارډونه روپۍ لګول کېږي، په داسې حال کې چې خیبر پښتونخوا او بلوچستان نن هم له بنسټیزو اړیکو، خرابو سړکونو او اقتصادي ستونزو سره مخ دي».

نثار باز په قبايلي ولسوالیو کې ستونزو ته په نغوتې سره زياته کړه، کله قبايلي سيمې په ايالت کې ورګډول کېدل، نو له دغه سيمې سره هر کال د ۱۰۰ میلیارده روپیو ورکولو ژمنه شوې وه، چې تر اوسه نه ده پوره شوې او په باجوړ کې په ۲۰۰۸م کال کې د ترهګرۍ پر ضد جګړې پر مهال ويجاړ شوي سړکونه لا هم په خپل پخواني حالت کې دي.

هغه په قبايلي سيمو کې د امنیت په اړه پوښتنې راپورته کړې: «۳۰۰۰ میلیارده روپۍ پر دفاع لګول کېږي، خو له دې سره سره موږ نن هم ناامنه یو. په باجوړ کې نن هم ډرون بریدونه کېږي. زموږ سړکونه نن هم ویجاړ دي او د پردیو جګړو له امله بند دي، چې کله پوښتنه وشي نو د وسله والۍ پلمه جوړیږي. ۲۵ کاله تېر شول، دومره عملیات وشول، خو پایله یې څه شوه»؟

نثار باز په قبايلي ولسوالیو او ملاکنډ ډويژن کې د مالياتو د نفاذ مخالفت څرګند کړ او ویې ويل، ګوند به یې پر دې ظلم چوپ پاتې نه‌شي او «موږ به د دې پر ضد پیاوړی غږ پورته کړو».

د پاکستاني رسنۍ «ډان» د خبر له مخې، امنيتي سرچينو ادعا کړې، چې ځواکونو یې د باکا خېل علاقدارۍ په غوړه باکا خېل سیمه کې عملیات ترسره کړي او یو شکمن موټر یې په نښه کړی چې ویل کېږي له وسلو او چاودېدونکو توکو ډک و.

د سرچینو په وینا، ځواکونو ته د وسله والو د شکمن حرکت په اړه د باور وړ معلومات ترلاسه شوي وو دوی د استخباراتي معلوماتو له مخې په چټکۍ سره اقدام وکړ او یاد شکمن موټر یې چې یوه دولتي ښوونځي ته نږدې ولاړ و، د کواډکوپټر په وسیله په نښه کړ.

امنیتي سرچینو زیاته کړې چې چاودنې موټر په بشپړ ډول ویجاړ کړ او لومړني راپورونه ښيي چې په موټر کې سپاره ټول له «اوو څخه تر اتو» پورې وسله وال ځای پر ځای وژل شوي دي، سيمه کلابنده کړل شوې او د لټون عمليات هم پيل کړل شوي دي.