کوټه کې د ماهرنګ بلوڅ په ملاتړ اعتراض؛ یوشمېر معترضان د پولیسو له‌خوا نیول شوي

د راپور له مخې؛ د ايران د بهرنيو چارو وزارت مرستيال کاظم غريب‌ابادي ويلي، د ايران د کارپوهانو يو پلاوی هم دوحې ته ځي او ټاکل شوې ده چې هلته د دوو ورځو لپاره پاتې شي. هغه ټينګار کړی، چې د ايراني پلاوي غړي به له امريکايي استازو سره ليدنه ونه کړي.

د امريکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ دوشنبې (د چنګاښ ۸مه) پر «ټروت سوشال» خواله رسنۍ ليکلي: «ايران د غونډې غوښتنه کړې. دغه غونډه به سبا په دوحه کې ترسره شي».

ټرمپ د غونډې د ګډونوالو يا د احتمالي اجنډا په اړه نور جزیيات نه‌وو ورکړي؛ خو د سپينې ماڼۍ وياندې کارولين ليويټ څو ساعته وروسته د «فاکس اېنډ فرېنډز» په خپرونه کې وويل، چې د ټرمپ ځانګړی استازی سټيو وېټکاف او د امريکا د ولسمشر زوم جرډ کوشنر به په دغه غونډه کې د ګډون لپاره قطر ته ولاړ شي.

سره له دې ايراني چارواکو په راتلونکو ورځو کې د تهران او واشنګټن ترمنځ د هر ډول مستقيمو يا تخنيکي خبرو د ترسره کېدو راپورونه رد کړي. د ايران د بهرنيو چارو وزارت مرستيال او د دغه هېواد مخکښ مرکچي کاظم غريب‌ابادي ويلي، که څه هم له قطر سره سلامشورې، د مقابل لوري د ژمنو د عملي کېدو څار په ګډون خبرې روانې دي؛ خو د ځينو رسنيو هغه راپورونه چې ګواکې په دوحه کې به د تخنيکي کاري ډلو خبرې ترسره شي، ناسم دي.

ياد کمپاين ته «د استعمار پر وړاندې په کلکه ولاړ، د وخت تر ټولو پیاوړي او ستر مبارزين» نوم ورکړل شوی دی.

د خيال محمد نورزي په نوم يو تن چې ځان د پي‌ټي‌اېم غړی معرفي کوي، د غورځنګ د زنداني او لادرکه مبارزينو په اړه خپرو کړو جزيیاتو کې وويل: «علي وزير له ۶۹۶ ورځو، حاجي صمد له ۵۴۸ ورځو او عثمان زيارمل له ۲۵ راهيسې په زندانونو کې دي. نورالله ترين او حنیف پشتين له ۲۳۰، ۲۳۰ ورځو، فريد اپريدی له ۴۱ ورځو او زبېر شاه اغا له دوو ورځو راهيسې لادرکه دي».

د کمپاين په اعلاميه کې زياته کړل شوې: «دا هغه شخصیتونه دي، چې د اشغال، ظلم او بهرني تسلط پر وړاندې په پوره زړورتیا او ثبات ولاړ دي. دوی د خپل ملت د ازادۍ، ځواکمنۍ او عزت لپاره هر ډول قربانۍ ته چمتو دي او له سختو فشارونو، ګواښونو او ستونزو سره سره له خپلې لارې نه اوړي».

په اعلامیه کې راغلی، چې د دوی دریځ، مبارزه او مقاومت د میلیونونو خلکو لپاره د الهام سرچینه ګرځېدلې او دا ثابتوي چې د ازادۍ غوښتنه په زور او جبر نه شي چوپ کېدای او زیاتوي، همدا د حق، مقاومت او نه ماتېدونکي هوډ ژوندي سمبولونه دي.

پي‌ټي‌اېم د جبري لادرکه کېدنو سمدستي پای ته رسولو، د ټولو لادرکه شویو کسانو د سمدستي خوشې کولو، د جعلي نښتو د مخنیوي، د بشري سرغړونو او د پښتنو په سيمه کې د امنیت او عدالت يقيني کولو غوښتنې وړاندې کړي دي.

د يادونې وړ ده، چې د پي‌ټي‌اېم د مبارزينو پر ضد اکثر د پاکستان پر وړاندې د خاينتوب، د پاکستاني ادارو پر ضد د خلکو راپارولو او دې ته ورته نورو تورونو قضيې ثبت شوي، خو پي‌ټي‌اېم د خپلو مبارزينو پر ضد جوړې قضيې جعلي بولي.

د پاکستان حکومت د کال ۲۰۲۴م د اکتوبر میاشتې له شپږمې راهیسې پښتون ژغورنې غورځنګ ناقانونه ډله ګرځولې ده.

ټرمپ ویلي چې د ایران د اټومي پروګرام موضوع «ډېره ساده» ده او واشنګټن د تهران له لوري د اټومي وسلو د ترلاسه کولو مخالف دی.

هغه په یوه بیان کې ویلي: «د دوحې ناسته ښايي مهمه وي یا نه وي؛ باید انتظار وکړو. اصلي موضوع د ایران اټومي وسله ده. موږ نه غواړو ایران اټومي وسلې ترلاسه کړي او ایران به هم اټومي وسلې ترلاسه نه کړي.»

بل لوري ته، د ایران ولسمشر مسعود پزشکیان ویلي چې د تفاهم اصل دوه‌اړخیز دی او که امریکا خپلو ژمنو ته ژمن پاتې شي، تهران هم خپلو وعدو ته ژمن پاتې کېږي.

هغه زیاته کړې چې د فشار او ګواښونو پر ځای د عقلانیت او انساني کرامت پر بنسټ تصمیم نیول د ایران اساسي دریځ دی.

پزشکیان ویلي: «د تفاهم اصل متقابل دی؛ که امریکایي لوری خپلو ژمنو ته وفادار پاتې شي، موږ هم خپلو وعدو ته ژمن یو. زموږ چلند د بې‌منطقه ګواښونو پر وړاندې عقلانیت او د انساني کرامت پر بنسټ ولاړ دی، او د اړتیا پر مهال به قاطع دریځ غوره کړو.»

د دواړو مشرانو دا څرګندونې داسې مهال کېږي چې د واشنګټن او تهران ترمنځ د اړیکو په اړه بحثونه او سیاسي ترینګلتیاوې دوام لري.

دغې کمېټې د دوشنبې په ورځ (د چنګاښ ۸مه) د یوې اعلامیې په خپرولو سره ویلي، چې په دې عملیاتو کې ځایي اوسېدونکي هم ځورول شوي او همداراز دغه اقدام یې د وېرې خپرولو او د سیاسي فعالانو د غلي کولو هڅه بللې ده.

د دوی په وینا، سمي دین بلوچ د جبري بې‌درکۍ له یوې اغېزمنې کورنۍ سره تړاو لري او له کلونو راهیسې د خپل پلار د لادرکه کېدو د قضیې لپاره مبارزه کوي.

بلوچ یووالي کمېټې زیاته کړې، چې دا یوازې د یوې فعالې پر کور چاپه نه، بلکې د دوی په وینا د بلوچستان د ټولو مدني او سیاسي فعالانو پر وړاندې د دولتي فشارونو د لړۍ یوه برخه ده.

کمېټې څرګنده کړې، چې د دې غورځنګ مشران له نیونو، چاپو او روانو فشارونو سره مخ دي، چې موخه یې د هغو غږونو غلي کول دي، چې د دوی په وینا، په بلوچستان کې د بشري حقونو سرغړونې او جبري بې‌درکۍ نړیوالو ته رسوي.

په اعلامیه کې راغلي، چې سمي دین بلوچ له تېرو ۱۷ کلونو راهیسې د خپل پلار د موندلو لپاره مبارزه کوي او د جبري بې‌درکیو د قربانیانو د کورنیو لپاره د مقاومت او هیلې په نښه بدله شوې ده.

بلوچ یووالي کمېټې ټینګار کړی، چې دا ډول اقدامات د وېرې د خپرولو لپاره ترسره کېږي، خو په وینا یې دا ډول فشارونه د خلکو د غږ د چوپولو پر ځای د ستونزې ریښې لا روښانه کوي.

کمېټې په پای کې په ډاګه کړې، چې دا وضعیت د مدني ازادیو، د شخصي ژوند د خوندیتوب او د بشري حقونو په اړه جدي پوښتنې راپورته کوي او اړوندې ادارې باید دې پوښتنو ته ځواب ووايي.

د پاکستان اړوندو ادارو او په ځانګړې توګه د بلوچستان ځايي چارواکو لا تر اوسه په دې تړاو څه سپیناوی نه‌دی کړی.

د هند د بهرنيو چارو وزارت وياند رندهير جېسوال د دوشنبې په ورځ (د چنګاښ ۸مه) په خپله اېکس‌پاڼه ویلي: «د پاکستان دا ښکاره تېری د افغانستان پر ملي حاکمیت برید او د سیمې سولې او ثبات ته مستقیم ګواښ دی».

هغه زیاته کړې: «دا د پاکستان د بې‌باکه چلند دوامداره بېلګه او د خپلو پولو هاخوا د تاوتریخوالي د ناهیلوونکو اقداماتو له لارې د کورنیو ناکامیو د بهرني کولو بې‌ګټې هڅه منعکسوي».

هند د پاکستان د هوايي بريدونو له امله زیانمنو کورنيو سره ته تسليت ویلی او زياته کړې یې ده: « هند د افغانستان له ملي حاکمیت او ځمکنۍ بشپړتیا څخه خپل پرېکنده ملاتړ یو ځل بیا تکراروي».

د طالبانو مرستيال وياند حمدالله فطرت ویلي: «په پکتیا، پکتیکا او کونړ ولایتونو کې د پاکستان متجاوز پوځي رژیم د تېرې شپې په بمباریو کې تر دې مهاله ټول ۳۶ تنه عام ولسي وګړي چې ماشومان او ښځې هم په‌کې دي شهیدان او ١٦٣ تنه ټپیان شوي دي».

پاکستان تېره شپه د ډېورنډ کرښې په اوږدو او په يادو سيمو کې د پاکستاني طالبانو تحريک او جماعت الاحرار پر ضد ځمکني او هوايي بريدونو کړي او ادعا یې کړې، چې په دې بریدونو کې یې ۲۹ وسله وال وژلي دي.

طالبانو ياد بريد «جنایت او یرغل» بللی او ويلي یې دي: «موږ دغه بزدلانه عمل او تجاوز غندو او یو جنایت او وحشت یې بولو».