محمد باقر قالیباف: ایران د بندیزونو له لغوه کېدو وروسته خپل نفت ۲۰ سلنه په لوړه بیه پلوري

د راپورونو له مخې، ټاکل شوې چې د تهران، قم او عراق له مراسمو وروسته د علي خامنه‌يي جسد د ایران په مشهد ښار کې خاورو ته وسپارل شي.

د خراسان رضوي ولایت مرستیال علي عسکري ویلي، د افغانستان د وګړو د ګډون د اسانتیا لپاره ۲ زره او ۵۰۰ وړیا ویزې ورکړل شوې دي. نوموړي اټکل کړی چې د ځمکنیو پولو له لارې به له دوو زرو څخه تر څلورو زرو پورې افغانان د جنازې په مراسمو کې د ګډون لپاره ایران ته داخل شي.

د ایراني چارواکو په وینا، د افغانستان څخه د ورتلونکو کسانو د استوګنې لپاره د مشهد ښار په جوماتونو او تکیاخانو کې ځانګړي ځایونه هم په پام کې نیول شوي دي.

راپورونه زیاتوي، د افغانستان څخه د ورتلونکو کسانو ترڅنګ، تمه کېږي چې په ایران کې مېشت ګڼ شمېر افغان کډوال هم د علي خامنه‌يي د خاورسپارۍ او اړوندو مراسمو کې ګډون وکړي.

د بورنو ایالت د پوهنې کمېشنر د سې‌شنبې په ورځ، د چنګاښ په ۹مه، ویلي چې تښتول شوي کسان ۲۵ نجونې، ۱۱ هلکان او د ښوونځي یو کارکوونکی دي.

د هغه په وینا، اته کسان، چې د ښوونځي مرستیال هم پکې شامل دی، د وسله‌والو له منګولو ژغورل شوي دي.

چارواکو ویلي، دغه برید د دوشنبې په ورځ د بورنو ایالت د لاسا ښار په دولتي ښوونځي کې هغه مهال ترسره شو، چې زده‌کوونکي په ازموینو بوخت وو.

لاسا ښار د بورنو ایالت له هغو سیمو څخه دی چې په وروستیو کلونو کې په ځلونو د وسله‌والو ډلو د بریدونو او پراخو انسان‌تښتونو شاهد پاتې شوی دی.

دغه پېښه په داسې حال کې رامنځته شوې چې د نایجریا په شمال‌ختیځ کې پر ښوونځیو او تعلیمي مرکزونو وسله‌وال بریدونه لا هم دوام لري او د زده‌کوونکو او ښوونیزو کارکوونکو د امنیت په اړه اندېښنې یې لا زیاتې کړې دي.

د ازبکستان د بهرنیو چارو وزارت سه‌شنبه د چنګاښ پر ۹مه په خپرې کړې خبرپاڼې کې ویلي چې په دې لیدنه کې د دوه اړخیزو همکاریو پر پراخولو او د افغانستان اړوند مسایلو بحث شوی دی.

په دې لیدنه کې د افغانستان د دوامدارې پراختیا د ملاتړ په موخه د سوداګریزو – اقتصادي، ترانسپورتي او لوژستیکي همکاریو د پراختیا او همدارنګه د کلتوري او بشرپاله همکاریو پر پیاوړتیا ټینګار شوی دی.

د خبرپاڼې له مخې، د قطر سفیر د افغانستان د ټولنیزې او اقتصادي بیارغونې د ملاتړ په برخه کې د ازبکستان هڅې ستایلې او د سیمې د ثبات او پرمختګ په پیاوړتیا کې یې د تاشکند ونډه مهمه بللې ده.

دواړو غاړو د دوه‌ اړخیزو همکاریو پر پراختیا، د سیمه‌ییزو مسایلو اړوند د عملي همغږۍ پر زیاتوالي او د افغانستان په تړاو د منظمو خبرو اترو پر دوام ټینګار کړی دی.

دغه لیدنه په داسې حال کې ترسره کېږي چې په اسټرالیا کې د افغانستان د سفارت د تړل کېدو چارې روانې دي.

ښاغلي ویسي په دې کتنه کې مېرمن موسټین ته د هرات د ښځو لخوا یو لاسي ګنډل شوی دسمال په ډالۍ کې ورکړ او د افغان ښځو د وړتیا، عزت او همت ستاینه یې وکړه. هغه وویل چې دغه ډالۍ د هغو مېرمنو د هنر ښکارندويي کوي چې له سختو شرایطو سره سره یې خپله هیله ژوندۍ ساتلې ده.

د افغانستان سفیر د اسټرالیا له حکومت او خلکو مننه وکړه چې په سختو وختونو کې د افغانانو ترڅنګ ولاړ وو او د افغانستان د ملاتړ په لاره کې یې قربانۍ ورکړې دي. هغه زیاته کړه چې د دواړو هېوادونو د خلکو ترمنځ دا ملګرتیا او د استرالیا د خلکو سرښندنې به تل د افغانانو په یاد کې پاتې شي.

وحیدالله ویسي ټینګار وکړ که څه هم په استرالیا کې د افغانستان سفارت تړل کېږي، خو هیله لري چې دا هېواد به د افغانانو ملاتړ ته دوام ورکړي. هغه وویل چې حکومتونه راځي او ځي، خو د افغانستان خلک پاتې کېږي او هغوی د سولې، ازادۍ، وقار او د خپل راتلونکي د ټاکلو مستحق دي.

محکمې د سې شنبې په ورځ پرېکړه کړې چې د اساسي قانون د څوارلسم تعدیل د تابعیت ماده پر دغو ماشومانو هم پلي کېږي او هغوی د زېږېدو له ورځې د امریکا اتباع ګڼل کېږي.

دا قضیه د ولسمشر ډونالډ ټرمپ د ۲۰۲۵ کال د جنورۍ په ۲۰مه د صادر شوي اجراییوي فرمان په تړاو وه. په دغه فرمان کې ویل شوي و چې هغه ماشومان چې په امریکا کې د غیرقانوني یا موقتي مېشتو والدینو څخه زېږېدلي وي، د امریکا د تابعیت مستحق نه دي.

یو شمېر والدینو د دغه فرمان پر ضد دعوه کړې وه او استدلال یې کاوه چې دا اقدام د اساسي قانون له څوارلسم تعدیل او د تابعیت او کډوالۍ له قانون سره په ټکر کې دی. یوې فدرالي محکمې د فرمان د عملي کېدو مخه نیولې وه او وروسته سترې محکمې د قضیې اورېدنه ومنله.

سترې محکمې په خپله پرېکړه کې ویلي چې د څوارلسم تعدیل تاریخي شالید او حقوقي تفسیر څرګندوي، هغه ماشومان چې په امریکا کې زېږېدلي او د امریکا د قضایي صلاحیت تابع وي، د زېږېدو له ورځې د امریکا تابعیت لري. محکمې په دې توګه د ټرمپ هغه اجراییوي فرمان له اساسي قانون سره په ټکر کې وباله چې د دغو ماشومانو د تابعیت د محدودولو هڅه یې کوله.