د هرات لپاره د طالبانو د امنیه قومندانۍ مسوولین وايي، ۳ کسان یې د الکولي مشروباتو د تولید او خرڅلاوی په تړاو نیولي دي. د دغې قومندانۍ ویاند زیاتوي، دغه کسان د هرات ښار د دویمې امنیتي حوزې له شاوخوا سیمو په یو لړ موخهییزو عملیاتو کې نیول شوي دي.
د هرات لپاره د طالبانو امنیه قومندانۍ د چهارشنبې په ورځ (د چنګاښ ۱۰مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، په دې موخهییزو عملیاتو کې یوه اندازه تولید شوي الکولي مشروبات، تخمیر شوي مواد او اړوند نور وسایل هم ترلاسه شوي دي.
خبرپاڼه کاږي، دغه کسان به له لومړنیو څېړنو وروسته د قانوني طی مراحلو لپاره اړوندو ارګانونو ته وسپارل شي.
د یوه بل خبر لهمخې، د هرات ښار د شپږمې امنیتي حوزې له اړوندو سیمو دوه غلا شوي موټر له ترلاسه کېدو وروسته اصلي مالکانو ته سپارل شوي او په تړاو یې یو کس هم نیول شوی دی.
چینايي کارګرو له څو میاشتو ځنډ وروسته، چې د خونړیو امنیتي بریدونو له امله رامنځته شوی و، د تاجکستان او افغانستان پولې ته نږدې د دوشنبې–کولما لویې لارې د یوې برخې د جوړولو چارې بېرته پیل کړې دي.
د دغې لویې لارې رغنیزې چارې تېر کال وروسته له هغې ودرول شوې چې چین، د امنیتي اندېښنو له امله، خپل وګړي د تاجیکستان له سرحدي سیمو وایستل.
تېر کال په دوو جلا بریدونو کې یو شمېر چینايي وګړي په تاجیکستان کې ووژل شول او ټپیان شول.
د لومړي برید پر مهال، چې د عقرب په میاشت کې ترسره شو، ناپېژاندو وسلهوالو د تاجکستان د شمسالدین شاهین ولسوالۍ د زربوز درې په سیمه کې پر یوې چینايي ډله برید وکړ. په دغه برید کې یو چینايي وګړی ووژل شو او پنځه نور کسان، چې څلور یې چینایان وو، ټپیان شول.
څو اوونۍ وروسته، د تاجکستان د بهرنیو چارو وزارت اعلان وکړ چې د لیندۍ د پنځمې په شپه د ختلان ولایت د شمسالدین شاهین ولسوالۍ د «شاهین ایس ایم» شرکت د کارکوونکو پر کمپ بل برید شوی دی.
د تاجکستان د بهرنیو چارو وزارت ویلي وو، دا برید د افغانستان له خاورې ترسره شوی، چې په پایله کې یې درې چینايي وګړي ووژل شول او یو بل ټپي شو.
دغه وزارت هغه مهال ویلي وو چې په برید کې په افغانستان کې مېشتې «جرمي ډلې» لاس لري او دا یې په کلکو ټکو غندلی و.
اوس، د دغو بریدونو له څه باندې اوو میاشتو وروسته، د تاجکستان چارواکو بیجینګ ته ډاډ ورکړی چې د چینايي کارګرو د خوندیتوب لپاره به امنیتي تدابیر نور هم پیاوړي کړي.
د تاجکستان د دفاع وزارت هم اعلان کړی چې د دغه هېواد امنیتي ځواکونه او چینايي ځواکونه به د روان کال په سپټمبر میاشت کې په تاجکستان کې ګډ پوځي تمرینونه ترسره کړي.
تاجکستان او چین د روان کال په مې میاشت کې د دوستۍ تړون لاسلیک کړی، چې د هغه په تعقیب له چینايي شرکتونو سره د شاوخوا اته میلیارده ډالرو په ارزښت د اقتصادي او پراختیايي تړونونو د لاسلیک زمینه هم برابره شوې ده.
تخار کې د طالبانو امنیه قوماندانۍ اعلان کړی چې په تېرو درېیو میاشتو کې یې په دغه ولایت کې لږ تر لږه ۴۳۳ کسان د بېلابېلو جنايي جرمونو په تور نیولي دي. د دغې قوماندانۍ د معلوماتو له مخې، یاد کسان د تخار په مرکز او اړوندو ولسوالیو کې نیول شوي دي.
د طالبانو د امنیه قوماندانۍ په خپره شوې خبرپاڼه کې راغلي، چې په نیول شویو کسانو کې د قتل، غلا، وهلو ډبولو او د انسان تښتونې په قضیو کې ښکېل تورن شامل دي. همدارنګه ویل شوي چې یو شمېر نور کسان د قاچاق، جعل او تزویر، قمار او د نامشروع اړیکو د لرلو په تور تر څارنې لاندې نیول شوي او توقیف ځایونو ته لېږدول شوي دي.
د تخار د امنیه قوماندانۍ مسوولینو زیاته کړې، چې د دغو ټولو نیول شویو کسانو دوسیو ته د رسېدنې لپاره لومړنۍ څېړنې او پلټنې بشپړې شوې دي. خبرپاڼه زیاتوي، د نیول شویو کسانو دوسیې د وروستیو پرېکړو او قانوني ګامونو د پورته کولو په موخه اړوندو طالب عدلي او قضايي ارګانونو ته سپارل شوې دي.
دا په داسې حال کې ده، چې په تخار او یو شمېر نورو شمالي ولایتونو کې د جنايي جرمونو او غلاو په اړه د سیمې د اوسېدونکو اندېښنې زیاتې شوي او د طالبانو سیمه ییز چارواکي وایي د امنیت د ټینګښت لپاره یې په بېلابېلو سیمو کې خپل کنټرول او ګزمې زیاتې کړې دي.
د اروپايي پارلمان غړې هانا نیومن ویلي، له جرمني څخه افغانستان ته د افغان کډوالو ستنول یوه «احمقانه» پرېکړه ده او دا کار اروپا د طالبانو د فشارونو او باجغوښتنې پر وړاندې زیانمنوي.
نیومن، چې د جرمني تبعه هم ده، د چهارشنبې په ورځ له افغانستان انټرنشنل سره په مرکه کې وویل، جرمني د طالبانو د باجغوښتنې پر وړاندې تسلیم شوی او نه غواړي چې نور اروپايي هېوادونه هم همدا لاره خپله کړي.
هغې وویل، هغه افغانان چې په جرمني کې پر جرمونو محکوم شوي، باید هماغلته خپلې قانوني سزاوې تېرې کړي، نه دا چې خوشې او افغانستان ته ولېږدول شي.
د هغې په وینا، طالبان به دغه کسان زنداني نه کړي او جرمني د هغوی په لېږلو سره په افغانستان کې د ښځو امنیت له جدي ګواښ سره مخ کوي او د جنسي تاوتریخوالي ګواښ زیاتوي.
د اروپايي پارلمان دغې غړې زیاته کړه، افغانستان ته د افغانانو ایستل نه یوازې امنیتي ستونزې رامنځته کوي، بلکې اروپا د طالبانو د سیاسي فشارونو او امتیاز غوښتنو پر وړاندې هم کمزورې کوي.
هغې د دې پوښتنې په ځواب کې چې ولې د جرمني دریځ بدل شوی او دا هېواد له طالبانو سره د خبرو اترو پیل کوونکی لومړنی اروپايي هېواد شو، وویل چې جرمني د هغې په ټکو «د طالبانو په پوپولیستي دام کې» ایسار شوی دی.
د نیومن په وینا، اوس په جرمني کې غالب نظر دا دی چې افغان نارینه، که هرې پایلې ولري، باید د جرمونو له محکومېدو وروسته له هېواده وایستل شي.
هغې همداراز په بن کې د افغانستان د قونسلګرۍ او په برلین کې د سفارت د چارو طالبانو ته د سپارلو په اړه اندېښنه څرګنده کړه او ویې ویل، دې اقدام د هغو افغانانو ژوند له خطر سره مخ کړی چې د طالبانو له واکمنۍ تښتېدلي دي.
د هغې په خبره، د دغو استازولیو له لارې طالبان د هغو افغانانو معلوماتو او شخصي اسنادو ته لاسرسی موندلی شي چې له دې ډلې تښتېدلي دي، او دا وضعیت ښايي طالبانو ته دا زمینه برابره کړي چې خپل مخالفان حتی له افغانستانه بهر هم په نښه کړي.
نیومن د طالبانو د یوه پلاوي بروکسل ته د بلنې په اړه هم وویل، پوهېږي چې دې اقدام ډېری افغانان ناهیلي کړي دي.
هغې ټینګار وکړ چې تخنیکي خبرې باید په کابل کې ترسره شي او هېڅ اړتیا نه وه چې د طالبانو پلاوی یوه اروپايي هېواد ته وبلل شي.
د اروپايي پارلمان دغې غړې وویل، اروپايي ټولنې پنځه کاله وړاندې له طالبانو سره د تعامل لپاره روښانه شرطونه ټاکلي وو، چې په کې د بشري حقونو درناوی، د ټولګډونه حکومت جوړول، بشري مرستو ته د ټولو لاسرسی او د ترهګرو ډلو لپاره د خوندي پناه ځایونو د مخنیوي تضمین شامل وو.
هغې زیاته کړه، د طالبانو تر واکمنۍ لاندې دغه ټول معیارونه لا پسې خراب شوي، نو ځکه نه پوهېږي چې ولې اوس له طالبانو سره د چلند لپاره «بېل معیار» غوره شوی دی.
نیومن دا هم وویل چې د اروپايي ټولنې هغه کمیسیون، چې د طالبانو پلاوی یې بروکسل ته وربللی و، د اروپايي پارلمان له لوري د وضاحت ورکولو لپاره وربلل شوی، څو څرګنده کړي چې په دغو لیدنو کې کومې موضوعګانې مطرح شوې، د طالبانو ځوابونه څه وو او د خبرو پایلې څه دي.
په تهران کې د طالبانو د سفارت سرپرست فضلمحمد حقاني د ایران اسلامي جمهوریت د عالي دیوان له مشر حجت الاسلام جعفر منتظري سره کتلي او په ایران کې یې د مېشتو افغان کډوالو او بندیانو پر ستونزو خبرې کړې دي.
په دې لیدنه کې دواړو لورو د دوه اړخیزو اړیکو پر پراختیا او د شته ستونزو پر حل ټینګار وکړ.
د طالبانو د سفارت د خبرپاڼې له مخې، په دې کتنه کې په ایران کې د افغان سوداګرو د بانکي حسابونو د بندېدو موضوع په تفصیلي توګه وڅېړل شوه. فضلمحمد حقاني له ایراني لوري وغوښتل چې د افغان کډوالو او سوداګرو ستونزو ته جدي پاملرنه وکړي او د هغوی د بانکي حسابونو د خلاصولو لپاره اسانتیاوې برابرې کړي.
په دغه کتنه کې د افغان بندیانو د وضعیت په اړه هم خبرې وشوې او د طالبانو استازي د هغوی د حقوقي او قانوني ستونزو د هواري غوښتنه وکړه. د اسلامي جمهوریت د عاالي دیوان رییس جعفر منتظري په دې لیدنه کې د دواړو هېوادونو ترمنځ پر همکارۍ ټینګار وکړ او ژمنه یې وکړه چې د افغان کډوالو او سوداګرو ستونزې به وڅېړي.
د طالبانو سفارت ویلي چې د دا ډول لیدنو هدف د دواړو لورو ترمنځ د اړیکو پیاوړي کول او د هغو ستونزو هوارول دي چې په ایران کې مېشت افغانان ورسره مخامخ دي. دا په داسې حال کې ده چې په ایران کې مېشت افغان کډوال تل د بانکي خدماتو د نشتوالي او نورو ټولنیزو محدودیتونو له امله شکایت کوي.
د اسلامي جمهوریت او طالبانو ترمنځ اړیکې د عملي همکارۍ او ژورې بېاعتمادۍ ترکیب دی، چې په کې د هلمند د اوبو پر سر اختلاف د تر ټولو لویې جنجالي نقطې په توګه پاتې شوی او په ۲۰۲۳ کال کې د دواړو لورو ترمنځ د درنو نښتو لامل هم شو. له بلې خوا، په کابل کې د اسلامي جمهوریت سفیر علیرضا بیکدلي په دې وروستیو کې ویلي چې د دوی اړیکې په یو رغونکي مسیر کې دي، خو په ورته وخت کې له ایران څخه د افغان کډوالو د جبري ایستلو لړۍ لا هم په چټکۍ سره دوام لري.
پخوانی جهادي قومندان حضرت علي له افغانستان انټرنشنل - پښتو سره په مرکه کې ویلي، پاکستان په افغانستان کې طالبان واک ته رسولي او په باور یې، که پاکستان د «جوړولو» فکر درلودلای، نو اوس به له پاکستان سربېره په افغانستان او نورو ګاونډیو هېوادونو کې ستونزې نهوای.
پخواني جهادي قومندان او د جمهوري نظام پر مهال د ولسي جرګې پخواني غړي حضرت علي له افغانستان انټرنشنل سره په ځانګړې مرکه کې په افغانستان او سیمه کې د ستونزو اصلي لامل پاکستان وباله او زیاته یې کړه: «زما په فکر پاکستان همدا طالبان راوستي دي. پاکستان د جوړولو فکر نهلري، که د جوړولو فکر یې درلودلای؛ نه به په افغانستان او نه به هم په پاکستان او نه به هم په ګاونډیو ملکونو کې ستونزې وای».
د دغه پخواني جهادي قومندان په اند، پاکستان له افغانستان سره دوه اصلي ستونزې یوه یې د ټيټيپي ډله او بله یې د ډیورند کرښې اړوند مسایل دي او وايي، ټيټيپي ډله په پاکستان کې ده او هلته مرکزونه لري او له همغه ځایه پر پاکستاني ځواکونو بریدونه کوي.
حضرت علي زیاتوي: «له پخوا راهیسې پاکستان له افغانستان سره دوه اصلي ستونزې لري؛ یوه ستونزه یې ټيټيپي او بله ستونزه یې ډېورند خط دی. ټيټيپي اوس په پاکستان کې خاوره کې ده، هلته مرکزونه لري، هره ورځ جنګونه له هماغه ځایه کوي».
نوموړی د افغانستان په تړاو د پاکستان د «خیر رسولو» توقع نهلري او زیاتوي: «پاکستان تل زموږ ډېر سیاسي او قومي مشران ترور کړي دي. موږ ته چې نن سبا څومره تلفات رسېدلي او اوس زموږ په څېر ډېر هېوادوال له هېواده بهر دي، نو دغه ټول تکلیفونه د پاکستان له طرفه رارسېدلي دي».
هغه د پاکستان له لوري د ځینو پخوانیو افغان سیاستوالو بلنې ته په اشارې سره وايي: «اوس دغه افغانان [د پاکستان له لوري بلل شوي افغان سیاستوال] ولې فکر نهکوي، چې دا هماغه پاکستان دی چې طالب یې قدرت ته رسولی دی».
دغه پخوانی جهادي قومندان پاکستان د ډلو ټپلو د جوړولو مرکز او دا چاره په ټوله کې د اسلاماباد پروژهيي چارې بولي او همداراز وايي: «موږ مجاهدین چې کله قدرت ته ورسېدلو، موږ پسې یې طالبان پیدا کړل، طالبانو پسې یې داعش او لشکر طیبه او نور ګروپونه پیدا کړي. پاکستان په دې برخه کې پروژې اخلي او پر افغانستان یې عملي کوي».
پاکستان په دې وروستیو کې د طالبانو یو شمېر مخالف سیاستوال څو ځلي پاکستان ته د بېلابېلو غونډو په پلمه غوښتي او یو شمېر افغان سیاستوالو هم دغه بلنه په ورین تندي منلې او حضرت علي هم په دې تړاو وايي: «د پاکستان حکومت له ما څو ځلي غوښتنه کړې، چې ورسره کار وکړم، خو هېڅکله به له داسې خلکو سره کار ونهکړم، چې د افغانستان په بربادولو او همداراز د ملت په وینو کې یې لاسونه ککړ وي».
د هغه په باور، پاکستان اوس له افغان سیاستوالو استفاده کوي او څرګندوي: «پاکستان اوس ۱۰ کسیز ګروپونه جوړوي او بیا ترې استفاده کوي».
دغه پخوانی جهادي قومندان پاکستان د خپل ولس د امنیت په ساتنه کې ناکامه بولي او په ډاګه وايي: «پاکستان غواړي خپل امنیت پر افغانستان وساتي. ټيټيپي بل ځای نهشته، هغه په پاکستان کې ده. هغه [پاکستان] خپل امنیت نهشي ساتلی او اوس مسوولیت پر افغانستان اچوي».
دغه څرګندونې په داسې حال کې دي، چې په افغانستان کې د طالبانو له بیا واک ته رسېدو وروسته په ظاهره د هرې ورځې په تېرېدو سره د طالبانو او پاکستان تر منځ اړیکې خرابېږي او تر اوسه یې پر یو بل او ان د یو بل پر پلازمېنې څو ځلي بریدونه کړي دي.
پاکستان ادعا لري، چې ټيټيپي ډله په افغانستان کې ده او له هغه ځایه پر پاکستان خپل بریدونه طرحه او عملي کوي، خو طالبان بیا د پاکستان دغه ادعا ردوي او وايي، چې ټيټيپي ډله په پاکستان کې ده او د امنیت مسئله یې د اسلاماباد کورنۍ چاره بللې او طالبان بیا ادعا لري، چې داعش ډله په پاکستان خاوره کې ده او له پاکستان څخه پر افغانستان خپل بریدونه تنظمیوي.
د دغو دوو هېوادونو تر منځ د سولې په موخه د منځګړو له لوري څو ځلي په قطر، ترکیې، سعودي عربستان او چین کې غونډې شوي، خو لا تراوسه یې د پام وړ لاسته راوړنې نهدرلودې.